آیت معروفی، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، جریان تولید کتاب در ایران طی سالهای اخیر، تحت تأثیر تحولات سیاسی، اجتماعی و اقتصادی کشور، بسیار ملتهب شده است؛ بهویژه در سال ۱۴۰۴ که دو جنگ را تجربه کردیم. بهنظر میرسد، کتابخوانها، ناشران و کتابفروشان -که حلقههای خلق ارزش نشر شناخته میشوند- با توجه به سنت فرهنگی و سبک زندگی و خلقوخوی زیستیشان، معمولاً در مناسبات و فعالیتها، نوعی پایداری دارند.
کتابخوانها در بحران هم پای کتاب میمانند
مدیرعامل انتشارات خوارزمی، با اشاره به جریان فعالیت این نشر، با وجود وقوع دو جنگ تحمیلی، گفت: انتشارات خوارزمی، با وجود دو جنگ، سریع به روال عادی برگشت. تلاش کردیم سرعتعمل در دو بخش تولید و عرضه، یعنی هم در انتشارات و هم در کتابفروشی، به چشم بیاید و تقریباً بدون فوت وقت، کارها انجام شد. رویکردی که خوشحالی بسیاری از مترجمان و پدیدآورندگان همکار را هم بهدنبال داشت؛ خاموش نشدن کسب وکار نشر، مهم و امیدآفرین است.
معروفی، برگزاری نمایشگاه مجازی کتاب را نمونهٔ دیگری از تابآوری فرهنگی در زمان جنگ ارزیابی کرد و افزود: انتشارات خوارزمی، در هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران، شرکت میکند و فکرمیکنم بسیاری از ناشران که شرایط سختی را تجربه کردهاند، مشتاقانه در رویداد نمایشگاهی حوزهٔ کتاب، شرکت خواهند کرد.
وی با تأکید بر اینکه تداوم فعالیت کتابفروشی خوارزمی در جنگ رمضان، مصداقی از تابآوری در تنگنای جنگ بود، بیان کرد: در تعطیلات نوروز و همزمان با جنگ، فعالیت کتابفروشی ادامه داشت و فروش خوبی هم به ثبت رسید.
مدیرعامل انتشارات خوارزمی، تجربهٔ ادامهٔ فعالیت در روزهای جنگ را درخورتوجه دانست و ادامه داد: حضور افراد در روزهای جنگ برای خودم بسیار جذاب بود. درحالی که فروردینماه اوج جنگ بود، کتابخوانهای بسیاری به کتابفروشی آمدند؛ گویی، کتابفروشی از معدود محیطهایی بود که آدمها میتوانستند یکدیگر را پیدا و دربارهٔ شرایط با هم گفتوگو کنند؛ کتابفروشیها از این منظر، منحصربهفرد بودند.
معروفی، دربارهٔ تأثیر برگزاری نمایشگاه کتاب با الگوی مجازی، گفت: ناشران، هرساله برای برگزاری نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران، برنامهریزی میکنند و در واقع، سال نو ناشران به حساب میآید؛ بنابراین فکر میکنم برگزاری نمایشگاه مجازی، کمترین اقدام برای حوزه کتاب است، البته بهنظرم اقدامات بیشتر و مؤثرتری هم ممکن بود، که وابسته به چابکی مسئولان است.
در بحرانها همه منتظر حرف آخر میمانند
وی با تأکید براینکه بهعنوان ناشر، انتظار بیشتری دارم، ادامه داد: تصورم این بود که خیلی سریعتر و چابکتر، برای برگزاری نمایشگاه مجازی تصمیمگیری و تکلیف نمایشگاه کتاب حضوری تعیین شود. گویا در بحرانها، آدمها برای تصمیمگیری، به یکدیگر نگاه میکنند و منتظر میمانند که حرف آخر را چه کسی میزند؟ معتقدم فعالان فرهنگی خود را پیشرو میدانند؛ بهویژه اینکه بسیاری از مخاطبان و مشتریها برهههای مختلف، ازجمله هشت سال جنگ را تجربه کردهاند؛ بنابراین منتظر ماندن را انتظار نداشتیم.
مدیرعامل انتشارات خوارزمی، افزود: با شروع جنگ، تصورم پیشبینی بستههای حمایتی حسابشده بود که البته فسادی ایجاد نکند و صرفاً با هدف جبران ضررهای مالی ناشران تعیین شود. بهویژه اینکه نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران، در زمینههای مختلف، ناشران را برای ورود به چرخهٔ سال جدید، تقویت میکرد.
به گفتهٔ وی، اما نوعی ایستایی در تصمیمگیری دیده شد و این ظن را در ذهن من، بهعنوان ناشر، ایجاد کرد که گویی برای تصمیمگیری، منتظر شرایط تثبیتشده بودهاند؛ البته شرایط کشور را درک میکنم، حتماً برخی حوزهها مثل سلامت و اقتصاد خُرد، وجود دارد که جلوتراز فرهنگ قرار دارند. با این حال، برای خارج شدن از وضعیت بلاتکلیفی، همفکری با فعالان حوزهٔ نشر، بهنظرم مؤثر است.
نشر جنگزده، منتظر تصمیمگیری چابکتر بود
معروفی، دربارهٔ انتظار پیشبینی بستههای حمایتی برای ناشران، بیان کرد: بستههای حمایتی و تسهیلات، برای چاپ کتاب و تأمین کاغذ در کمک به ناشران، میتوانست مؤثر باشد. تأمین بسیاری از ملزومات تولید کتاب از کاغذ تا دیگر مواد اولیه مانند چسب و لوازم صحافی، بسیار اذیتکننده است. در مجموع چابکی در تصمیمگیری ازسوی متولیان انتظار میرفت.
مدیرعامل انتشارات خوارزمی گفت: پیشبینی تسهیلات موجب میشود تا چرخ اقتصاد نشر، با مدیریت و تدبیر ناشر، هدایت شود. موافق نقشآفرینی مستقیم دولت در توزیع کاغذ و دیگر ملزومات تولید کتاب، نیستم؛ چراکه معتقدم این شیوه اذیتکننده است و بهضرر ناشر تمام خواهد شد؛ بنابراین نقشآفرینی دولت در عرصهٔ نشر، باید بسیار محدود و مشخص باشد، همانطور که در بسیاری از کشورها تجربه شده است. برای این کار مسئولان و تصمیمسازان باید با افراد مؤثر نشر پیوندی محکم داشته باشند تا پیشنهادات را ثبت و بررسی کنند.
بهگفتهٔ وی، بهعبارت دیگر بعد از بررسی پیشنهادات، اولویتها شناسایی و توانمندیها در تحقق اولویتها اعلام شود. بهنظرم شکلگیری این فرایند، وضعیت شفافی ایجاد میکند و به ناشر این پیام را میدهد که علاوهبر زانوی خودش، میتواند روی شانه مسئول هم دست بگذارد یا اینکه باید تنها به توانمندیهای خود اکتفا کند؛ در مجموع وضعیت روشن میشود.
خوارزمی، از حدود یکسال گذشته، سیاست تجدید چاپ آثار در شکل و شمایل جدید و مطابق با سنتی که وجود داشته، را دنبال میکند. ازجمله بازنشر کتابهای بسیار قدیمی خوارزمی که معمولاً با اسکنهای بیکیفیت در فضای مجازی منتشر میشوند؛ درحالی که علاقهمندان به کتاب، مدتها چشمانتظار چاپ آنها بودهاند. بهمناسبت هفتمین نمایشگاه مجازی، تعدادی دیگری از این کتابها به دست مخاطبان میرسد.
وی افزود: طی یکسال گذشته، خوارزمی نزدیک به ۴۰ قرارداد با پدیدآوران منعقد کرده است. البته با توجه به انتظار تولید باکیفیت و سابقهٔ خوارزمی که این رویکرد را تثبیت کرده، نتیجهٔ این قراردادها قرار نیست همین زودیها به دست مخاطبان برسد.
معروفی، دربارهٔ تازهها و کتابهای تجدید چاپ خوارزمی، ادامه داد: تعدادی از قراردادها در حوزههای علم، ادبیات داستانی، علوم انسانی و فلسفه، برای عرضه در هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران آماده شده است. برنامهریزی عمومی خوارزمی، با رویکردی که در سرشت خوارزمی وجود دارد، در بخش تولید نیز پیگیری میشود؛ رویکردی که مخاطبان را بسیار امیدوار میکند.
مدیرعامل انتشارات خوارزمی گفت: سال گذشته انتشار دو کتاب «بوطیقای عشق رمانتیک» ترجمهٔ نیما ظاهری و «همزیایی؛ در جستوجوی تعادل میان انسان و ابزار» ترجمهٔ استاد سروش حبیبی، با استقبال درخور مخاطبان همراه شد. علاوهبراین دو، کتابهای ارزشمند زیادی در خوارزمی وجود دارد که سالها است منتشر نشدهاند، درحالی که ترجمههای بسیار درخشانی دارند؛ ازجمله سه اثر از ژول ورن و مجموعه آثار گوگول.
بهگفتهٔ وی، از بین کتابهای قدیمی خوارزمی نیز چند کتاب، ازجمله «عرب و اسرائیل» با ترجمهٔ مرحوم رضا براهنی و «خزران» با ترجمهٔ استاد محمدعلی موحد، با حروفچینی مجدد، و به صورتی پیراسته منتشر شده است. درهفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران نیز تعدادی کتاب جدید و تعدادی تجدید چاپ عرضه خواهد شد.
نظر شما