به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، کتاب تحلیلی «مرا ببوس» نوشته کامیار عابدی با موضوع زندگی، اندیشه، اشعار و ترانه‌های حیدر رقابی به همت انتشارات مروارید به بازار آمد.

وقتی صحبت از حیدر رقابی به میان می‌آید بلافاصله به یاد ترانه «مرا ببوس» می‌افتیم که با صدای حسن گلنراقی و آهنگ مجید وفادار پس از ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ شهرت بسیار زیادی پیدا کرد؛ شهرتی به به نظر می آید هنوز پابرجا مانده و از دل آن روایت‌های مختلف تاریخی یا داستانی بیرون آمده است.

کتاب جدید کامیار عابدی آگاهی‌هایی از این ترانه و شاعرش در اختیار ما قرار می‌دهد؛ همچنین تلاش دارد تصویرهای کامل و جامعی از ابعاد مختلف زندگی، اندیشه و شعر و ترانه‌سرایی این شاعر به ما ارائه دهد.

رقابی سال ۱۳۲۷ شعرسرایی را شروع کرد. شعرهای وی دو رویکرد رمانتیک و غنایی و سیاسی و اجتماعی دارند که در این گرایش دوم قوی‌تر هستند. وی اشعار زیادی را در طرفداری از نهضت ملی شدن صنعت نفت سروده و از طرفداران سرسخت مصدق بوده است که در میان شاعران همعصرش حالت استثنایی دارد. رقابی که تخلص شعری «هاله» را داشت بعد از سال ۱۳۳۴ به دلایلی از ایران خارج شد و دوباره سال ۱۳۵۷ به وطن برگشت.

رقابی شاعری نوسنتی بود که گاه نوگرا می شد و اشعار سپید نیز از وی به یادگار مانده که اغلب مرتبط با دوران اقامت طولانی او در آمریکا است. ساختار اشعارش تمایل به سنت دارد اما از نظر مضمون شاعری نوگرا به شمار می‌رود. او در روزگاری که اغلب شاعران با گرایش اجتماعی تمایل به چپ داشتند شاعری به شدت ملی گرا بود که شعرهای ملی‌اش تا اواخر عمر هم ادامه داشت و حتی در اوایل جنگ ایران و عراق تعداد قابل توجهی شعر جنگ با دیدگاه کاملاً ملی‌گرا از او باقی مانده که از آثار مشابه بسیار متمایز است.

درباره علت و چگونگی سرایش شعر «مرا ببوس» که رقابی شهرتش را مدیون این اثر است، روایت‌های زیادی موجود است که به تمام آنها در کتاب اشاره شده است. این شعر اندکی پس از ۲۸ مرداد سروده شده و از این واقعه تاثیر پذیرفته است. همچنین شاهد یک تاثیر عاطفی مستقیم هم در آن هستیم و درواقع در هنگام سرودن شعر به شدت تحت تاثیر نامزدش بوده است و از قراری که بعدها گفته، او را گم کرده و دیگر از او اطلاعی به دست نیاورده است. بنابراین شعر «مرا ببوس» هم به ملی‌گرایی شاعر و نیز تاثیر عاطفی نامزدش اشاره دارد. از سال ۱۳۳۶ که این شعر به وسیله حسن گلنراقی با آهنگ مجید وفادار خوانده شد شهرت و محبوبیت بسیاری یافت.

متاسفانه درباره این شاعر و شعرهایش اطلاعات نادرست زیادی در منابع چاپی و اینترنتی بیان شده است ضمن اینکه جز «مرا ببوس»، سایر آثارش تقریباً ناشناخته مانده‌اند. یکی از اطلاعات نادرستی که درباره وی شایع شده این است که از ایران فرار کرده بوده در حالیکه وی به میل خود از وطن رفته بود و درباره «مرا ببوس» هم به اشتباه تاریخ سرایش را ۱۳۳۳ یا ۱۳۳۴ بیان کرده‌اند. کامیار عابدی در این اثر تلاش کرده‌ آگاهی‌های دقیق و مستند و تحلیلی را درباره رقابی بگنجاند.

در بخش اول کتاب ابتدا با زندگی شخصی و خانوادگی و تحصیلات و فعالیت‌های سیاسی و دانشگاهی و دوستانش در ایران و خارج از کشور آشنا می‌شویم و درمی‌یابیم که در هریک از ادوار زندگی چه بر او گذشته است. روایت‌های تلخ و شیرین دوستان و آشنایان را را جع به او می‌خوانیم، از سرسپردگی‌اش به مصدق آگاه می‌شویم و از خلال پرونده شغلی او در دانشگاه تهران با تلخی‌ها و بی‌مهری‌هایی که در نیمه اول دهه ۱۳۶۰ با آن روبه‌رو شد و سرانجام مرگ زودهنگامش آشنا می‌شویم.

نویسنده سپس به تحلیل آثار فلسفی و ادبی و داستانی او یا به قول خود او داستانواره‌های او پرداخته و نشان داده که ساختار فکری او از نظر آرای فلسفی و ادبی کدام‌هاست.

پس از آن، این منتقد ادبی در هشت زیر فصل به واکاوی شعرهای او بر حسب تاریخ سرایش آنها پرداخته و احساسات فردی و اجتماعی و سیاسی و ملی و فلسفی و عاطفی او را معرفی وبه صورت جزیی بررسی کرده است. در این بخش درمی‌یابیم که تنوع شعرهای او که این منتقد آنها را نوسرایی اعتدالی یا نوسنتگرایی ارزیابی می‌کند بسیار بیشتر از آن است که تصور می‌کنیم و او علاوه بر دوره جوانی، در دوره مهاجرت همچنان به سرایش اشعار ادامه می‌داد و این کار را پس از بازگشت به ایران پیگیری کرد.

فصل آخر از بخش اول کتاب به سرودها و ترانه‌های او اختصاص یافته و با مطالعه آن علاوه بر آنکه از ابعاد و روایت‌های ترانه «مرا ببوس» آگاه می‌شویم درمی‌یابیم که برخلاف روایت رایج، حیدر رقابی چنانکه گفته می‌شود ترانه سرایی تک اثره نبوده و دست کم یک ترانه عاشقانه دیگر به نام «شهرزاد» با این آغاز «ای آرزو، آرزوی ناپیدای من/ ای نازنین دختر زیبا، رویای من/ رخ برافروز در دل شب‌های من/ سوی آسمان، مست و نغمه‌خوان/ با فرشتگان بناز و دلفریبی کن پرواز/ ای عروس شب خنده‌زن به لب/ قصه طرب با عروس هزار و یک شب ساز» و دو ترانه سیاسی دیگر از او مرتبط با نهضت ملی شدن نفت از او باقی مانده که تاکنون پنهان مانده بود.

در بخش دوم، مهمترین شعرهای حیدر رقابی از نظر درونمایه در هشت فصل طبقه بندی و نقل شده است که بیش از ۶۰ شعر منحصرا در حوزه مسایل سیاسی و اجتماعی دوره ملی شدن نفت و مصدق پس از ۷۵ سال برای نخستین بار است که از این شاعر ملی‌گرا و نیز عاشقانه‌سرا منتشر می‌شود. همچنین در این کتاب با کوشش‌های ادبی و فرهنگی حیدر رقابی از جمله همکاری با دانشگاه سرخپوستان آمریکا و فعالیت‌های ناکامش در دانشگاه تهران آشنا می‌شویم.

انتشارات مروارید کتاب «مرا ببوس» را در ۲۶۸ صفحه و با قیمت ۷۸۰ هزار تومان در اختیار علاقه‌مندان ادبیات معاصر کشورمان قرارداده است.