سرویس هنر خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)؛ کتاب «درام کاربردی» به عنوان یکی از متون مرجع در حوزه تئاتر آموزشی و اجتماعی، درام را از چارچوب اجرای صحنهای صرف بیرون میآورد و آن را به ابزاری برای آموزش، توانمندسازی فردی و مداخله اجتماعی تبدیل میکند. مونیکا پرندرگست و جولیانا ساکستن در این کتاب نشان میدهند که درام میتواند در موقعیتهایی فراتر از سالن نمایش—از کلاس درس و محیطهای درمانی تا فضاهای اجتماعی و جوامع محلی—نقشی فعال و مؤثر ایفا کند.
مونیکا پرندرگست استادیار آموزش درام و تئاتر در دپارتمان برنامهریزی درسی و آموزشی دانشگاه ویکتوریای کاناداست. او مربی درام، هنرمند و منتقد تئاتر و برنده جوایز و بورسیه پژوهشی مختلف، از جمله جایزه «پژوهشگر نو» از سوی «انجمن پژوهش علوم اجتماعی و انسانی» کانادا است.
جولیا ساکستن نیز استاد بازنشسته دپارتمان تئاتر دانشگاه ویکتوریای کانادا و استاد افتخاری در دپارتمان آموزش و مددکاری دانشگاه سیدنی استرالیا است. او نویسنده کتابها و مقالههای متعدد درباره آموزش درام و تئاتر، برنده جایزه دستاورد زندگی از سوی اتحادیه تئاتر و آموزشگری امریکا و عضو افتخاری و مادالمعمر «انجمن پژوهش تئاتر» کانادا است.
تعریف مفهومی درام کاربردی
نویسندگان ابتدا به تعریف مفهومی «درام کاربردی» میپردازند و آن را شکلی از کنش خلاق میدانند که هدفش تجربه، مشارکت و یادگیری است، نه تولید یک اثر نمایشی نهایی. در این رویکرد، فرایند اهمیت بیشتری از محصول دارد و شرکتکنندگان، نه تماشاگر، به عنصر اصلی تجربه دراماتیک تبدیل میشوند.
کتاب سپس به بررسی زمینههای مختلف کاربرد درام میپردازد: آموزش رسمی و غیررسمی، تربیت معلم، توسعه اجتماعی، کار با کودکان و نوجوانان، حل تعارض، افزایش همدلی و حتی مواجهه با مسائل هویتی و اخلاقی. نویسندگان با مثالهای عملی و تمرینهای مشخص نشان میدهند که چگونه تکنیکهای نمایشی میتوانند یادگیری را عمیقتر و تجربه زیسته را معنادارتر کنند.
یکی از نقاط قوت «درام کاربردی» توجه همزمان به نظریه و عمل است. پرندرگست و ساکستن ضمن اشاره به مبانی نظری آموزش خلاق، روانشناسی یادگیری و مطالعات فرهنگی، تمرینها و سناریوهایی ارائه میدهند که برای معلمان، مربیان، هنرمندان و تسهیلگران اجتماعی قابل استفاده مستقیم است.
تفاوت درام کاربردی و تئاتر کاربردی
در مورد تفاوتهای کتاب با «تئاتر کاربردی» باید این توضیح را داد که این کتاب در مورد انجام دادن درام است که میتواند به اجرای یک تئاتر هم منجر شود یا نشود. از این منظر، درام به فرایند تمرین برای اجرای تئاتر شبیه است. واگنر در مورد این تفاوت چنین توضیح میدهد که تفاوت میان تئاتر و درام این است که در تئاتر همه چیز طوری ساخته و پرداخته میشود که مخاطب از تماشا کردن لذت میبرد، اما در درام این مشارکت کردن است که به ما لذت میبخشد. با این حال هر دو ریشه در عناصر هنر تئاتر دارند.
همچنین نانسی کینگ نیز توضیح میدهد که درام کاربردی حوزهای از هنرهای نمایشی است که فرایندمحور است، تماشا و اجرای آن به صورت خصوصی یا نیمه خصوصی در محدوده اجتماعات رخ میدهد و اهداف متنوعی را دنبال میکند که ممکن است حضور مخاطب عام آنها را محدود سازد.
درام کاربردی میتواند در مکانهایی مانند کلاسهای مدارس، با انواع گروههای اجتماعی و سایر مکانهای عمومی در حضور تسهیلگران یا کنشگران انجام شود. علاقهمندان به این حوزه باید در نظر بگیرند میان فرایند درام کاربردی با کارگاه آموزش بازیگری تفاوت وجود دارد.
افراد در کارگاه بازیگری به دنبال فراگیری مهارتهای خاصی هستند تا بتوانند به شخصیت دراماتیک نمایش نزدیک شوند و آن را به نحو احسن برای تماشاگران بازی کند ولی در درام کاربردی هدف تولید بازیگر «خوب» نیست بلکه مشارکتکنندگان میخواهند نقشهایی اجتماعی را که به صورت فردی یا جمعی خلق کردهاند به عهده بگیرند.
تعریفی از درام
کتاب در بخشی دو تصور اشتباه در مورد درام را توضیح میدهد. اول اینکه درام معمولاً به اشتباه با «کشمکش» گره خورده در حالیکه اصطلاح «تنش» به مراتب برای آن مناسبتر است. دوم اینکه در فرایند دراماتیک به اجماع و توافق همه افراد درباره نحوه پیشرفت کار نیاز است در حالیکه اصطلاح مناسبتر اجمال است.
منظور از اجمال یعنی مرور یا مشاهده کلی یک موضوع یا پرسش خاص که شامل دیدگاههای همه میشود و با مفهوم «گوشسپاری اصولی» نیز گره خورده است.
کتاب مطالب مفیدی درباره نقشگزاری در اختیار خوانندگان میگذارد. تمرینهای کتاب نکات و تمرینات مهمی را پیشروی تسهیلگران میگذارد که برای کسانی که به این حوزه علاقهمند هستند بسیار کارآمد خواهد بود. در بخشهایی از کتاب نیز تسهیلگران از تجربه خودشان در موارد مختلف گفتهاند و از مواجههشان در موقعیتهای مختلف صحبت کردهاند.
این کتاب درام را بهمثابه یک زبان ارتباطی معرفی میکند؛ زبانی که به افراد امکان میدهد تجربههای شخصی و اجتماعی خود را بازنمایی، بازاندیشی و بازسازی کنند. «درام کاربردی» بیش از آنکه کتابی درباره تئاتر باشد، راهنمایی برای استفاده از هنر در جهت فهم بهتر جهان و ایجاد تغییر در آن است.
این کتاب همراه با ۱۰ کارگاه اختصاصی تصویری جامع از «درام کاربردی» در اختیار کنشگران و دانشجویان قرار میدهد. تمرینات کارگاهی این کتاب که تحت عنوان «ساختار درام» و به صورت گام به گام طراحی شدهاند، حاصل چند دهه تدریس مولفان این کتاب در مدارس و دانشگاههای امریکا، کانادا و استرالیا است و به گونهای تنظیم شده که در هر محیط اجتماعی قابل استفاده باشد.
کتاب «درام کاربردی» با زیرعنوان راهنمای تسهیلگران برای کار در اجتماعات تالیف مونیکا پدرندرگست و جولیانا ساکستن و ترجمه علی ظفرقهرمانینژاد در ۲۸۵ صفحه و با قیمت ۲۶۰ هزار تومان توسط نشر باهمستان منتشر شده است.
این کتاب به عنوان نامزد چهل و سومین جایزه کتاب سال انتخاب شده است.
نظر شما