به گزارش خبرنگار خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، دكتر «غلامعلي حداد عادل» رييس فرهنگستان زبان و ادب فارسي در نشست «تصويري جامع از سعدي» گفت: «درباره اشعار سعدي از دو منظر ميتوان سخن گفت نخست از نظر محتوا، درونمايه و مضامين و ديگر درباره سبك، طرز بيان، گفتار و اسلوب سخن. به همين دليل محتواي آثار سعدي ارتباط تام با شخصيت سعدي دارد.»
وي كه عصر روز گذشته در مركز فرهنگي شهر كتاب سخن ميگفت به زندگي سعدي اشاره كرد و افزود: «البته جاي تأسف دارد كه ما درباره زندگي شخصي بزرگان خود چيز زيادي نميدانيم، شهرت و معروفيت سعدي كل آفاق را گرفته ولي اگر منابع قديمي تاريخي و كهن را جستوجو كنيم، درباره زندگي شخصي سعدي به چند صفحه دست نمييابيم.»
مترجم كتاب «تمهيدات» خاطرنشان كرد: «اين درد مزمن در فرهنگ ماست و هنوز هم اين مسأله ادامه دارد، زندگي سعدي به 700 سال پيش ميرسد ولي ما هنوز نميدانيم كه آيا سعدي در شيراز ازدواج كرده و فرزندي داشته است؟ در برخي از منابع آمده كه سعدي در طرابلس ازدواج كرده ولي در شيراز كسي از زندگي خانوادگياش اطلاعاتي را ثبت و ضبط نكرده است و اين غفلت همچنان ادامه دارد.»
مولف كتاب «فرهنگ برهنگی و برهنگی فرهنگی» يادآور شد: «ما امروزه حتي درباره زندگي پروين اعتصامي كه سال 1320 از دنيا رفته است اطلاعاتي در دست نداريم و اين مسأله بزرگترين آسيب را به بزرگان ايراني وارد كرده است.»
رييس فرهنگستان زبان و ادب فارسي گفت: «هنگامي كه به دنبال كتابهاي «كانت» بودم تنها يك كتاب يافتم كه زندگينامه كانت را در 600 صفحه به انگليسي نوشته و تمام زندگي و دوران كودكي و بزرگسالي وي را شرح داده بود. 700 سال از مرگ سعدي ميگذرد ولي ما 60 صفحه درباره زندگي وي در دست نداريم.»
وي در ادامه سخنانش افزود: «سعدي بسيار باهوش و با ذوق بوده و در مراكز بزرگ و مهم زمانه خود ساليان طولاني در شيراز و بغداد نزد استادان زانو به زمين زده است، آدم گوشهگير و عزلت طلبي نبوده كه به دنيا كاري نداشته باشد بلكه ساليان طولاني جهانگردي كرده و بخش اعظم عالم اسلام را ديده و اقامتهاي طولاني در شهرهاي مختلف داشته است.»
مولف كتاب «استاد سخن» گفت: «انسان با مطالعه آثار سعدي به ياد «ماركوپلو» و «ابنبطوطه» ميافتد زيرا سعدي همت بلند، چشماني باز و جهانديده داشته و در هر شهر و كشوري به دنبال چيزي بوده و از هر چمني گلي چيده است. اين شخصيت غني و ذهن پر مضمون سعدي بيشك يك ارتباطي با جهانگردي و جهانديدگي وي دارد. اين شعر «فروغي بسطامي» به او نسبت داده شده كه: با صد هزار جلوه برون آمدي/تا من با صدهزار چشم تماشا كنم تو را.»
وي به نتيجه شخصيت سعدي اشاره كرد و گفت: «نتيجه شخصيت و سرگذشت سعدي اين است كه آثار متنوعي را پديد آورده و در دسترس علاقهمندان به زبان فارسي قرار داده است. تنوع اشعار سعدي در آثار هيچ يك از بزرگان ادب ما نيست، در نظم و نثر اثر درجه نخست را به وجود آورده و نظم و نثر را به هم پيوند داده است. قصيده، غزل، رباعي، ترجيعبند، پند و اندرز، عرفان، كلام، مدح، طنز و... در آثار سعدي بينظير است و ميبينيم كه به زبان عربي به خوبي شعر سروده است.»
مولف كتاب «خدامحوری، اکازيوناليزم، در تفکر اسلامی و فلسفه مالبرانش» گفت: «تنوع در آثار سعدي از او يك شخصيت بيبديل ساخته است، همين غنا و تنوع سبب شده است كه هر جويندهاي مطلوب خود را در دستگاه سعدي بيابد. سعدي براي هر خريداري كالايي دارد از يك كودك تا دانشمند بزرگ ميتوانند در آثار سعدي جستوجو كنند و بخشي را برگزينند.»
وي به مقايسه سعدي با ديگر شعرا پرداخت و گفت: «براي درك جايگاه سعدي بهتر از هر كار مقايسه سعدي با ديگران و خصوصا با پيشينيان اوست. ما وقتي سير نظم و نثر فارسي را از قرن 6 و 7 بررسي ميكنيم، ميبينيم كه آهنگ تحول نثر فارسي از قرن 6 رو به پيچيدگي است؛ يعني نويسنده و شاعر در آن زمان فكر ميكرده كه هنر اين است كه نثر را فنيتر بنويسد، بيشتر تكلف در آن كند، اصطلاحات و لغات نأمانوس بياورد و به شكلي بنويسد كه ديگران متوجه نشوند و در اين صورت او انسان دانشمندي است.»
«حداد عادل» يادآور شد: «سعدي ميآيد و اين روال را بر هم ميزند و اين مسير را تغيير ميدهد و با خلق گلستان، بوستان و غزليات، اشعار روان زبان فارسي را از اين گرفتاري كه عارض شده بود نجات ميدهد؛ ولي بعد از سعدي باز ميبينيم كه علاقه به دشوارنويسي در نثر وجود دارد.»
وي به دانشجويان زبان و ادب فارسي اشاره كرد و گفت: «براي دانشجويان زبان فارسي اشعار پيش از سعدي مانند جاده خاكي است كه كمكم به آسفالت ميرسد و آن پيچيدگي را ندارد و اشعار سعدي را با يك زبان جلا يافته، صيقلي، درخشان، نرم، هموار، روان، لطيف، دلپذير و شوقانگيز ميخوانند.»
مولف كتاب «حج نماز بزرگ» يادآور شد: «شعر سعدي ويژگي بزرگي دارد كه آشنايان با زبان او حتي يك مصرع سعدي را در يك مجموعه شعر ميتوانند تشخيص دهند. اين خصوصيت سهل ممتنع بيش از همه برازنده سعدي است كه مانند آب روان، مانند شربت شيرين و مانند گل خوشبوست. شما ميتوانيد نثر «خواجه نصيرالدين توسي» را در «اخلاق ناصري» با نثر سعدي در گلستان مقايسه كنيد تا بدانيد سعدي در نثرنويسي چه انقلابي كرده است.»
وي افزود: «سعدي به بركت اين همه ذوق و توانايي و همت بلند آموزگار مسلم و ابدي زبان و ادب فارسي است و هيچ كس در آموزش زبان و ادب فارسي به گرد سعدي نرسيده و توان رقابت با او را ندارد.»
نماينده مجلس شوراي اسلامي يادآور شد: «در طول قرنهايي كه از تأليف بوستان ميگذرد هر فارسي زبان و اديبي در داخل و خارج از كشور زبان فارسي را از سعدي آموخته و اگر هر كس قوتي در زبان فارسي دارد، سر سفره سعدي نشسته است. جايگاه سعدي براي پرورش و قوه ادبي زبان فارسي جايگاه شير مادر براي طفل است، كساني كه شعر سعدي را نخوانده باشند، مانند كساني اند كه با شير مادر بزرگ نشده باشند.»
وي افزود: «اگر تاريخ و ادبيات فارسي را در اين قلمرو پهناور زبان فارسي بررسي كنيد از جنوب هند تا شمال بالكان و چين ميبينيد كه سعدي آموزگاري است كه زيبايي ظاهر، مضمون و زبان استادانه را با هم تركيب كرده و هيچ كتابي جايگزين گلستان سعدي نشده است. اين تجربه را تاريخ به ما آموخته است و ما آينده را با استفاده از اين تجربه ادامه ميدهيم.»
رييس فرهنگستان زبان و ادب فارسي خاطرنشان كرد: «سعدي مانند نقاشي است كه رنگها را به زيبايي با هم تركيب كرده تا خوشنما شود، سعدي استادانه ميزان را تعيين كرده و ترازو را به دست ما داده است به همين دليل ميدانيم كه سنگ بناي زبان معيار امروز را سعدي براي ما به يادگار گذاشته است.»
وي افزود: «اگر تمام كتابهاي بزرگان ما در حادثهاي نابود شوند و تنها كتاب سعدي باقي بماند ما ميتوانيم با استفاده از آثار او زبان فارسي را دوباره بسازيم. اگر سعدي نبود رواني سخن حافظ نيز نبود، سعدي بزرگترين سرمايه كشور ماست و جا دارد همه اهالي هنر به سعدي عنايت بيشتري كنند و به ويژه صدا و سيما نبايد خود را از سرمايه ارزشمند آثار سعدي محروم كنند. صدا و سيما ميتواند بسياري از داستانهاي سعدي را تصويري كند و به كودكان و نوجوانان، آموزش اخلاق و معنويت دهد.»
اين استاد زبان و ادب فارسي تأكيد كرد: «سعدي معرف اصيل و علامت آشكار فرهنگ اسلامي ايران است و پيشنهاد ما به شوراي عالي انقلاب فرهنگي اين است كه مركزي براي سعديشناسي تأسيس كنند و به ايرانيان و افرادي كه در خارج از كشور زندگي ميكنند، زبان سعدي را آموزش دهد و زبان فارسي را در جهان ترويج كند.»
پنجشنبه ۳ اردیبهشت ۱۳۸۸ - ۱۱:۲۱
نظر شما