آيتالله نایینی، بعد از چندین سال کسب علم از محضر عالمان اصفهان در سال 1303 هجري قمري آن حوزه را ترک كرد و راهی نجفاشرف و سامرا شد. او پس از زیارت بارگاه ملکوتی امیرمؤمنان علی(ع) به شهر سامرا رفت و آموزشهاي بسياري از اساتيد حوزه سامرا آموخت.
تأليف کتاب «تنبیه الامة»
آیةالله نایینی این کتاب را در بحران انقلاب مشروطه در سال 1327 هجري قمري، به زبان فارسی نوشت و از سوی آیةالله آخوند خراسانی و آیةالله شیخ عبدالله مازندرانی مورد تأیید قرار گرفت.
میرزا در این کتاب حاکمیت اسلام ناب محمدی(ص) را با دلیل و برهان قاطع اثبات کرده و پرده از چهره حکومتهای استبداد برداشتهاست، او زندگی در زیر سلطه استبداد را مساوی با برده بودن میداند و در اینباره آوردهاست: «خداوند متعال در قرآنمجید و ائمه معصومین(ع) در مواقع عدیده، زندگی همراه با پذیرش سلطه حکمرانان استبدادگر را نوعی بردگی و ضد آزادی میدانند.»
ایشان از قائلین به ولایت مطلقه فقیه است که در این کتاب تمام مناصب و شئون اعتباری امام معصوم(ع) را برای فقیه جامعالشرایط ثابت میداند.
بنابر نظریه او، بدون شک علما شرعا مسئول دستگاه حکومتی هستند و جلوگیری از بینظمی و بیعدالتی در جامعه از مسائل پر اهمیتی است که از وظایف و مسئولیتهای آنها است و در غیبت امام عصر(عج )، رهبری جامعه به عهده آنان میباشد.
آیةالله طالقانی، در مقدمه اين کتاب چنین مینویسد: «دقت و توجه به این کتاب برای هرکس مفید است، آنهایی که خواهان دانستن نظر اسلام و شیعه درباره حکومتاند، در این کتاب نظر نهایی و عالی اسلامی(عموما و شیعه را بخصوص) با مدرک و ریشه خواهند یافت.
برای علما و مجتهدین کتاب استدلالی و اجتهادی و برای عوام رساله تقلیدی راجع به وظایف اجتماعی است.»
شهید بزرگوار آیةالله مرتضی مطهری هم درباره این کتاب با ارزش میفرماید: «انصاف این است که تفسیر دقیق از توحید عملی، اجتماعی و سیاسی اسلام را هیچکس به خوبی علامه بزرگ و مجتهد سترگ مرحوم میرزا محمدحسین نایینی(ره) توأم با استدلالها و استشهادیهای متقن از قرآن و نهجالبلاغه، در کتاب ذیقیمت(تنبیه الامه) بیان نکردهاست ... ولی افسوس که جو عوامزده محیط ما، کاری کرد که آن مرحوم پس از نشر آن کتاب، یکباره مهر سکوت بر لب زده، دم فرو بست.»
تألیفات ميرزا محمدحسين ناييني:
ـ تعلیق بر عروة الوثقی(در فقه)
ـ لباس مشکوک(در فقه)
ـ التعبدی و التوصلی(در اصول)
ـ وسلیة النجاة
ـ سؤال و جوابهای استدلالی فقهی
ـ تقریرات اصول، که برخی از شاگردان او درسهای علم اصول وی را به رشته تحریر در آوردند و در حال حاضر دو کتاب «فوائدالاصول» اثر شیخ محمدعلی کاظمی و «اجودالتقریرات» اثر سیدابوالقاسم خویی در دسترس فضلا و دانشپژوهان حوزههای علمی است.
ـ لاضرر(در اصول)
ـ احکام خلل(در فقه)
ـ معانی حرفیه
ـ تزاحم و ترتب(در اصول)
ـ تنیه الامة و تنزیه الملة و ...
سرانجام استاد فقها و مجتهدان عصر، آیةالله العظمی میرزامحمدحسین نایینی پس از عمری تلاش و خدمت در پرورش شاگردان گرانمایه و تعالی اسلامی و مسلمین در 26 جمادی الاولی سال 1355 هجري قمري، ندای حق را لبیک گفت.
یکشنبه ۱۲ خرداد ۱۳۸۷ - ۱۲:۵۴
نظر شما