به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)،دكتر سيدجعفر حميدي در ابتداي سخنان خود در اين نشست گفت: رودكي استاد شاعران جهان بود. البته پيش از رودكي هم رباعي داشته‌ايم، اما شمس قيس رازي و در روزگار ما استاد جلال الدين همايي، رودكي را مخترع رباعي دانسته‌اند.

وي رباعي‌هاي رودكي را بياني از شرايط اجتماعي زمان خود او دانست و يادآور شد: رباعي بيان منطق دل و دوبيتي بيان سوز دل است. برخي شاعران رباعي را از سر تفنن سروده‌اند، اما رباعي‌هاي رودكي اين گونه نيست.

حميدي با اشاره به رباعي‌سراياني چون ابوسعيد ابوالخير، خواجه عبدالله انصاري، عطار و خيام، خاطرنشان كرد: رباعي هم در مجلس بزم و هم بر سر دار خوانده و سروده مي‌شده. بزرگاني چون حلاج، عين القضات همداني، رابعه و سهروردي در سخت‌ترين لحظه‌هاي حيات خود رباعي سروده‌اند.

وي ادامه داد: رباعي بسيار كمتر از قصيده به مدح آلوده شده است. امير معزي، رشيد وطواط و ازرقي هروي از جمله شاعراني اند كه در قالب رباعي، مدح گفته‌اند.

حميدي با اشاره به اين كه رباعي هم درد دل است و هم درد اجتماع و انعكاس رويدادهاي زمانه، اظهار داشت: برخي گفته‌اند رباعي پايان‌نامه شاعري هر شاعري است، بدين معنا كه هر شاعر تنها در پايان عمر و زماني كه به اوج شاعري خود رسيده، رباعي مي‌گويد؛ ولي در واقع، شعر و شاعري پاياني ندارد.

وي تاكيد كرد: 34 رباعي و 6 نيم رباعي از رودكي به جا مانده كه نمونه زيبايي و استحكام كلامند. به گمان من، بيشتر اين رباعي‌ها محصول سه سال پاياني دوران حيات رودكي است . يعني از سال 326 تا 329 هجري سروده شده‌اند؛ زماني كه او از دربار سامانيان، پس اخراج ابوالفضل بلعمي وزير دانشمند و حامي خود، بيرون رفته و به روستاي خود، "رودك" بازگشته بود.

حميدي خاطرنشان كرد: رباعي‌هاي رودكي نشانه انسانيت است. مي‌گويد "گر بر سر نفس خود اميري مردي/ بر خرد و كلان خرده نگيري مردي/ مردي نبود فتاده را پاي زدن/ گر دست فتاده‌اي بگيري مردي".

وي با بيان اين كه رودكي در رباعي‌هاي خود بهترين نمونه‌هاي تشبيهات را به كار برده است، يادآور شد: براي مثال در اين رباعي "رويت درياي حسن و لعلت مرجان/ زلفت عنبر، صدف دهان، در دندان/ ابرو كشتي و چين پيشاني موج/ گرداب بلا غبغب و چشمت توفان"، مي‌توان نمونه‌اي عالي از اين تشبيهات را به عينه ديد.

دكتر محمد غلامرضايي نيز كه درباره قصيده «مادر مي» رودكي سخن مي‌گفت، اين قصيده را كهن‌ترين نمونه قصيده كامل در زبان فارسي دانست و گفت: از زمان رودكي، قصيده‌هاي زيادي به جا مانده. ولي هيچ يك از آنها، پيش از قصيده مادر مي، ساختار كامل قصيده مدحيه را دارا نيستند.

وي ادامه داد: اين قصيده يكي از قصايد كاملي است كه از رودكي در دست است و به احتمال زياد، هفت سال پيش از مرگ آن را سروده است.

غلامرضايي با اشاره به اين كه اين قصيده 94 بيت دارد، به گستره واژگاني آن پرداخت و افزود: در اين قصيده، اعتدالي بين واژگان زبان فارسي و كلمات عربي مي‌بينيم.

وي تاكيد كرد: رودكي در اين قصيده چه در مدح و چه در واژگان، راه اعتدال پيموده و جز در يك يا دو مورد، به گواهي نويسنده تاريخ سيستان كه اين قصيده را به طور كامل نقل كرده، راه اغراق نرفته است.

غلامرضايي در پايان گفت: با اين كه نزديك به 1100 سال از سرودن اين قصيده مي‌گذرد، هنوز هم براي خواننده فارسي زبان آن فهم‌پذير است و جز يكي دو واژه، ديگر واژه‌هاي آن امروز مفهومند.