مريم جابر در گفت‌وگو با خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا) افزود: بسياري از ويراستاران از نداشتن اتحاديه يا انجمن صنفي گله دارند، اما ريشه تمامي مشكلات آنها از جمله نداشتن انجمن صنفي را بايد در اين موضوع جست‌وجو كرد كه ويراستاران بر سر كوچكترين موضوع با يكديگر اختلاف دارند، به نحوي كه حتي فرهنگستان زبان و ادب فارسي نيز هنوز نتوانسته است رسم‌الخط ثابتي را براي نگارش و ويرايش زبان فارسي تعيين كند. در چنين شرايطي طبيعي است كه مشكلات ويراستاران، نظير نداشتن انجمن صنفي ،همچنان پابرجا بماند.

وي در پاسخ به اين سوال كه آيا نداشتن رسم‌الخط ثابت براي نگارش و ويرايش به كشور ما محدود مي شود يا اينكه در ساير كشورها هم اين مشكل وجود دارد؟ گفت: تا آنجا كه من خبر دارم، مشكل آنها تا اين حد نيست و خصوصا در زمينه رسم الخط ثابت، مشكل آنها كمتر از ماست. البته برخي از كارشناسان مشكل ويرايش و نداشتن رسم الخط ثابت را به شكل الفباي ما ربط مي دهند و اينكه مثلا در زبان انگليسي اساسا حروف جدا از هم نوشته مي شوند. در عين حال، اگر دقيق تر شويم، مي بينيم كه در غرب نيز دو نوع رسم الخط (شيكاگو و اي.پي.اي) وجود دارد كه آنها نيز در برخي از موارد با يكديگر اختلاف دارند.

وي با بيان اينكه ويرايش چيزي شبيه به انشاء است، گفت: ويرايش مثل رياضيات نيست كه بتوان در آن با يك فرمول ثابت، به نتيجه رسيد. در حقيقت زبان پديده اي است كه مدام تغيير مي كند و اين را مي شود در گفتار مردم هر محله مشاهده کرد. اخيرا دو كتاب در زمينه ويرايش از دو استاد سرشناس اين حوزه به نام هاي سميعي و غلامحسين زاده منتشر شده اند كه تفاوت در آنها به قدري زياد است كه حتي در ساده ترين موارد مي شود مشكل يا تفاوت آنها را با هم حس کرد! 

جابر، تنوع آرا در حوزه ويرايش را جالب و زمينه ساز ارائه نظريه هاي خوب در زمينه ويرايش و نگارش دانست و افزود: يكدست كردن ويرايش ها تا حد بسيار زيادي ناممكن است. كلمات هم مثل آجر نيستند كه بتوان آنها را يكسان در كنار هم چيد. اگر ويراستاران به طور كلي درباره كارشان توجيه شوند، آنگاه بايد به تنوع آراي آنان مجال داد تا نظرات متفاوت ارائه و مطرح شود. 

مسوول بخش ويراستاري سازمان مطالعه و تدوين كتاب هاي علوم انساني دانشگاه ها در پاسخ به اين پرسش كه آيا ويرايش و نگارش هاي متفاوت و تغيير كردن مداوم رسم الخط در بخش هايي مثل كتاب هاي درسي مشكل آفرين نمي شود، گفت: شايد اين مشكل باعث شود كه دانش آموزي با آموخته هاي سال قبل خود ديگر نتواند در درسي مثل انشاء يا ديكته نمره دلخواه را بگيرد، اما اين حالت يك نتيجه و اثر خوب هم دارد و آن اينكه دانش آموز در نهايت به اين فكر مي افتد كه كدام رسم الخط بهتر است و همين امر به ارائه نظريات جديد منجر مي شود! 

وي با اشاره به اقدامات قابل توجهي كه در برخي لغتنامه هاي خارجي انجام شده است، گفت: به طور مثال در لغتنامه «activator longman» معاني مختلف و شيوه هاي نگارش گوناگون يك كلمه آورده و ذكر شده كه در نظرخواهي صورت گرفته درباره نگارش و معناي اين كلمه، چند درصد از افراد صاحب نظر يك نوع خاص را صحيح تر دانسته اند. ضمن اينكه آنها هر چند سال يك بار لغتنامه هاي خود را به روز مي كنند.

جابر با اشاره به مشكلات مالي متعدد كه گريبان گير جامعه ويراستاران ايران است، گفت: ويراستاراني را سراغ دارم كه بعد از گذشت پنج ماه از ارائه كار، نتوانسته اند حقوق خود را از ناشر بگيرند. بايدپرسيد مگر همين ويراستاران هنگام مراجعه به پزشك يا خريد از فروشگاه مي توانند پول ندهند و پنج ماه ديگر هزينه زندگي خود را بپردازند؟

وي افزود: با توجه به كم بودن دستمزد ويراستاران و بدقولي هاي برخي ناشران، گاهي اوقات به خودم می گویم كه خيلي خوب است كه من مرد نيستم و تامين هزينه مالي خانواده برعهده من نيست و ديگر اينكه ويراستاران مرد چگونه با اين نوع درآمد خرجي خانه مي دهند؟!