-
گذری بر دو فیلم کوتاه «هموفیلیا» و «بالا، اجبار»؛
جهان تاریک تنهایی
دو فیلم کوتاه «هموفیلیا» و «بالا، اجبار» در بخش کتاب و سینما چهل و سومین جشنواره فیلم کوتاه تهران به نمایش درآمدند. گذری بر این دو فیلم داشته‌ایم.
-
بازخوانی کتاب «در فاصله دو نقطه…!»؛
ایران درّودی، از خاطرات خاکستری کودکی تا جهان رنگ و هنر
هم‌زمان با پنجمین سالگرد درگذشت ایران درّودی، نقاش، نویسنده و منتقد هنری، بازخوانی کتاب «در فاصله دو نقطه…!» فرصتی برای مرور زندگی، اندیشه‌ها و تجربه‌های هنرمندی است که در کنار کارنامه پربار خود در نقاشی، بخشی از جهان شخصی و فکری‌اش را در قالب زندگی‌نامه‌ای خودنوشت روایت کرده است.
-
بررسی سرنوشت متفاوت دو شاعر سبک هندی در موسیقی ایرانی؛
چرا صائب خوانده شد و بیدل نه؟
صائب تبریزی و بیدل دهلوی، دو ستون سبک هندی، در آواز ایرانی دو مسیر متفاوت پیموده‌اند؛ صائب از دیرباز شاعر پذیرفته‌شده خوانندگان ایرانی بود و در دوره «گل‌ها» با صدای خوانندگانی چون محمودی خوانساری، شهیدی، قوامی، گلپایگانی و بنان به گوش نسل‌ها رسید، اما بیدل تا دهه‌ها در حاشیه ماند. از دهه ۱۳۷۰ با حسین زمان آغاز شد و در دهه‌های بعد با افتخاری، اصفهانی، وحید تاج و حسام‌الدین سراج ادامه یافت و در سال ۱۴۰۴ به «جهان ستم» با صدای همایون شجریان رسید.
-
در سالروز خاموشی خسرو آواز ایران؛
شجریان درباره موسیقی، شعر و هنر چه می‌گفت؟
محمدرضا شجریان صاحب یکی از ماندگارترین صداهای موسیقی ایران درباره شعر، موسیقی، آموزش و مسیر تحول آواز ایرانی دیدگاه‌های مشخص و گاه انتقادی داشت.
-
یادداشتی درباره نمایش «گردبادک»؛
پوسته آهنین نخل
نمایش «گردبادک» به نویسندگی و کارگردانی رحیم رشیدی‌تبار در خانه هنرمندان ایران روی‌صحنه است و به نمایشنامه آن به تازگی توسط نشر افراز منتشر شده است.
-
یادداشتی از اسرافیل شیرچی، خوشنویس معاصر به مناسبت روز مولانا؛
همنشینی قلم نی با نیستان مولوی
اسرافیل شیرچی، خوشنویس معاصر، در روایتی از پیوند عمیق خود با نی، زادگاهش و شعر مولانا، از تأثیر این شاعر بزرگ بر مسیر هنری و فکری خود می‌گوید.
-
یادداشتی از مرشد محسن میرزاعلی؛
مرشد ترابی فقط شاهنامه را نقل نمی‌کرد، در آن زندگی می‌کرد
نودسالگی زنده‌یاد مرشد ولی‌الله ترابی در مهرماه، فرصتی برای بازخوانی جایگاه این هنرمند در نقالی معاصر ایران است؛ هنرمندی که به گفته مرشد محسن میرزاعلی، نقالی را به مثابه شیوه‌ای برای زیستن، اندیشیدن و رشد کردن دنبال می‌کرد.
-
بازخوانی یک شورش تاریخی در ادبیات و سینما؛
فاست نوشت، کوبریک تصویر کرد تا «اسپارتاکوس» ماندگار شود
تاریخ را فاتحان می‌نویسند، اما همیشه فاتحان نیستند که در حافظه انسان می‌مانند. گاهی نام مردی از میان شکست‌خوردگان، قرن‌ها دوام می‌آورد. مردی که در برابر نظمی ایستاد که انسان را کالا می‌دید و آزادی را امتیازی مخصوص صاحبان قدرت می‌دانست.
-
نگاهی به دشواری‌ها و ظرفیت‌های اقتباس از نمایشنامه برای سینما؛
وقتی جادوی صحنه به قاب سینما نمی‌رسد
بیشتر نمایشنامه‌های خوب مبتنی بر گفت‌وگوهای غنی هستند، اما فیلم هنری بصری است. تماشای فیلم مثل تماشای نمایش نیست.
-
نگاهی به نمایش «مده‌آ» به کارگردانی حمیدرضا نعیمی؛
دو زن، یک تراژدی و چند حرف آشنا
نگاه زنانه در نمایش «مده‌آ» نعیمی در بسیاری از لحظات در سطح بیان باقی می‌ماند. یعنی نمایش درباره رنج زن سخن می‌گوید، اما این رنج را به تجربه‌ای پیچیده، چندوجهی و دراماتیک تبدیل نمی‌کند. در نتیجه، «زن» در این اجرا بیش از آنکه یک سوژه پیچیده و متناقض باشد، به حامل مجموعه‌ای از مفاهیم از پیش آشنا تبدیل می‌شود که شامل زن رنج کشیده و زن تنها و درغربت افتاده می‌شود.
-
نگاهی به بازگشت کریستوفر نولان به اسطوره، ادبیات و سینمای حماسی؛
«اودیسه»؛ شورش نولان علیه هالیوودِ فرمول‌زده
«اودیسه» طی سه هزار سال، فقط یک متن ادبی نباشد و به نقشه راه تمدن غرب تبدیل شود. از ویرژیل و دانته گرفته تا شکسپیر، گوته، جیمز جویس و حتی نویسندگان معاصر، همه به شکلی مستقیم یا غیرمستقیم زیر سایه هومر ایستاده‌اند. هر جا سخن از سفر، بازگشت، هویت یا رویارویی انسان با سرنوشت بوده، ردپای اودیسئوس نیز دیده شده است.
-
نگاهی به ماندگارترین اجرای تاریخ تئاتر؛
«تله‌موش»؛ نمایشی که قرار بود ۸ ماه دوام بیاورد و ۷۴ ساله شد
اجرای دوباره «تله‌موش» آگاتا کریستی در شهری کوچک در آلاسکا، بار دیگر نام نمایشی را به میان آورده که بیش از هفت دهه است در برابر تغییر سلیقه تماشاگران، ظهور سینما و تلویزیون و حتی تعطیلی سالن‌های تئاتر دوام آورده است؛ نمایشی که نویسنده‌اش تصور می‌کرد بیشتر از هشت ماه روی صحنه نماند، اما اکنون در هفتاد و چهارمین سال اجرای خود قرار دارد.
-
نگاهی به سریال «کلاغ»؛
زار زدن قبای قهرمانی بر تن افسر ارشد کمیته مشترک ضد خرابکاری
طرح و ساختار داستانی اثر از رمان «مه و شب» احمد امید گرفته شده و اقتباسی از این رمان مطرح ترکیه‌ای است. جستجوی مامور ارشد امنیتی ترکیه به نام سدات، پس از ناپدید شدن نسا، معشوقه و از اعضای گروهی چپ‌گرا؛ همان پلاتی است که مهدویان در «کلاغ» از آن برای بیان قصه عاشقانه و جاسوی خود بهره برده است.
-
به یاد فریدون رهنما و سینمای اندیشه؛
شاعر سینمای آوانگارد
۱۷ مرداد سالروز درگذشت فریدون رهنماست؛ سینماگر و شاعری که با تکیه بر اساطیر، عبور از ناتورالیسم و حمایت از نسل جوان، جاده‌صاف‌کن سینمای مدرن و تجربی ایران شد.
-
«بامداد خمار» چه تصویری از انسان ارائه می‌کند؟
اخلاقِ انتخاب در جهان «بامداد خمار»
محمدرضا امینی در یادداشتی با بررسی ابعاد مختلف سریال «بامداد خمار» پرداخت.
-
«آی باکلاه، آی بی‌کلاه» و ارجاعاتی که رهبر انقلاب به آن داشت
نمایشنامه‌ای که روشنفکران را به محاکمه کشید
«آی بی‌کلاه، آی باکلاه» یکی از انتقادی‌ترین و کنایی‌ترین آثاری است که وضعیت و عملکرد روشنفکران در جامعه را نقد می‌کند. در این نمایشنامه شخصیت «آقای روی ایوان» به یکی از ماندگارترین نمادهای روشنفکری منفعل در ادبیات نمایشی ایران تبدیل شده است.
-
روایتی از عشق، فداکاری و رنج آگاهانه کنار ایستادن؛
خوانشی بینامتنی از «بدنام» بر پایه نمایشنامه «سیرانو دو برژراک»
ارجاع به «سیرانو دو برژراک» در خوانش «بدنام» راهی است برای فهم یکی از مهم‌ترین لایه‌های سریال، اینکه عشق در این جهان، بیش از آنکه به وصال برسد، در سکوت و حذفِ خود آشکار می‌شود. اگر مردانِ «بدنام» اغلب عشق را در قالب تملک، رقابت یا بحران هویت تجربه می‌کنند، بیتا تنها شخصیتی است که آن را در شکل کلاسیک‌تر و درعین‌حال تراژیک‌ترش زیست می‌کند.
-
کتاب «سرود سیاوش» و روایت شکل‌گیری شخصیت هنری محمدرضا شجریان؛
شجریان، صدایی که به کاباره «نه» گفت
کتاب «سرود سیاوش» به نویسندگی کیوان یداللهی که به تازگی از سوی انتشارات گهگاه منتشر شده، اطلاعات زیادی را درباره هنر و زمانه شجریان در اختیار مخاطب قرار می‌دهد. این کتاب با بررسی روزنامه‌ها، مجلات و برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی در بین سال‌های ۱۳۴۵ تا ۱۳۵۶، نگاهی دقیق به فضای فکری و هنری این خواننده در سال‌های پیش از انقلاب دارد.
-
رمان «مه و شب» و شکل‌گیری جهان سریال «کلاغ»؛
ردپای احمت اومیت در «کلاغ» مهدویان
رمان «مه و شب» اثر احمت اومیت که در سال ۱۹۹۶ منتشر شد، یکی از مهم‌ترین آثار پلیسی ـ سیاسی ادبیات معاصر ترکیه به شمار می‌رود و بسیاری از منتقدان و کارشناسان، آن را نقطه عطفی در کارنامه اومیت می‌دانند.
-
پنج اقتباس ادبی که این روزها نباید از دست بدهید؛
روایت‌هایی از انتقام، عشق و خون‌آشام
این روزها پنج اقتباس ادبی که به‌تازگی امکان تماشایشان فراهم شده، بحث داغ دوستداران سینما و کتاب را برانگیخته‌اند. از یک مینی‌سریال تعلیق‌افکن با بازی خاویر باردم تا فیلمی جنجالی دربارهٔ دانته و مافیا با هنرنمایی اسکار آیزاک؛ در این گزارش هر پنج اثر را از نظر پیشینهٔ ادبی و دلیل تازگی‌شان بررسی می‌کنیم.
-
خوانشی از نمایشنامه «سیاهکل» نوشته محمد رضایی‌راد؛
عاشقان حاشیه‌نشین تاریخ
«سیاهکل، نوزدهم بهمن هزار و سی‌صد و چهل‌ونه» نوشته محمد رضایی‌راد که نشر بیدگل به تازگی منتشر کرده، نمایشنامه‌ای است درباره همان لحظه‌ای که می‌بایست دو عاشق به هم برسند اما نرسیدند و این تقدیر عاشقانه نیست، «جرم تاریخ» است. با این همه از دل همین نرسیدن جهانی از معنا می‌آفریند.
-
نگاهی به نمایشنامه «تستِ بازیگری» نوشته کِنِث رابینز؛
آیا بازیگر نقش را بازی می‌کند، یا نقش بازیگر را؟
فریال آذری، منتقد تئاتر در یادداشتی، به نقد و بررسی نمایشنامه «تستِ بازیگری» نوشته کِنِث رابینز، با ترجمه فرزاد جمشیددانایی پرداخت.
-
شاهکار کامو هر اقتباسی را ناتمام می‌گذارد؛
اقتباس از «بیگانه»، نبرد سینما با سکوت و پوچی
بخش عمده‌ای از دشواری اقتباس «بیگانه» به شیوه روایت آن بازمی‌گردد. رمان کامو تقریباً به‌طور کامل بر مونولوگ درونی «مرسو» بنا شده است. ما جهان را از خلال نگاه بی‌تفاوت او می‌بینیم. مرگ مادر، رابطه عاشقانه، قتل مرد عرب و حتی دادگاه، همگی با لحنی سرد و بدون احساس روایت می‌شوند.
-
روایت تولد یک استودیو و شکل‌گیری یک جریان فرهنگی؛
گلستان با همراهی کدام چهره‌های ادبی استودیوی فیلمسازی‌اش را راه انداخت؟
زمانی که ابراهیم گلستان تحصیلاتش را در دانشکده حقوق نیمه کاره رها کرد، فکرش را نمی‌کرد، روزگار مسیرش را به سمت فیلم و فیلمسازی بکشاند.
-
تئاتر راجیو جوزف؛ نگاهی به رنج انسان در جهان معاصر/ از هویت شرقی تا خشونت غربی
فرهنگ شفاهی و روایت‌محور بودن جوامع خاورمیانه باعث شکل‌گیری ساختارهای روایی خاص در آثار نویسندگان این منطقه می‌شود؛ از قصه‌گویی خطی و شاعرانه تا روایت‌های تودرتوی هزارویک‌شبی.
-
نگاهی به آثار وجدی معوض؛
جنگ، حافظه و جستجوی حقیقت در آثار وجدی معوض
ایده جنگ به‌عنوان زخمی که به نسل بعد منتقل می‌شود، در آثار معوض نه تنها حضور دارد بلکه ساختار اصلی روایت‌ها را شکل می‌دهد.
-
از طبیعت شگفت‌انگیز ژاپن تا خاطرات سوخته جنگ؛
«آملی کوچک» در مرز شگفتی و سوگ، روایتی از نسل پس از جنگ
انیمیشن «آملی کوچک» که اخیراً توجه منتقدان و مخاطبان سینمای هنری را به خود جلب کرده، اثری است که به صراحت خود را وامدار زندگینامه «آملی نوتومب»، نویسنده مشهور بلژیکی، معرفی می‌کند.
-
نوروز، کاراکتر پنهان سینمای ایران
با ظهور موج نوی سینمای ایران و ظهور فیلمسازان خوش‌ذوق و خلاق نوروز از حاشیه به متن درام آمد. «بادکنک سفید» جعفر پناهی یکی از همین فیلم‌هاست که ایده اصلی‌اش را به عید نوروز گره می‌زند. فیلمنامه این فیلم را عباس کیارستمی نوشت و در آن به دغدغه‌های دختری خردسال جهت خرید ماهی سفره هفت‌سین می‌پردازد.
-
ایبنا بررسی می‌کند؛
تحلیلی بر ترانه «حسبی‌الله» محسن چاوشی/ فریاد بلند یک ملت
انتشار قطعه «حسبی الله» بار دیگر نشان داد چاوشی فقط هنرمندی سرگرمی‌ساز نیست و خود را نسبت به مسائل اجتماعی و پیرامونی‌اش مسئول می‌داند. او با این کار به جمع هنرمندانی پیوست که در لحظات حساس تاریخی، هنر خود را در خدمت آرمان‌های انسانی و میهنی قرار می‌دهند.
-
ایبنا بررسی می‌کند؛
روایت جنگ از دیدگاه زنان در «زنان کوچک»
در میان روایت‌های مردمحور و خشونت‌زده، رمان «زنان کوچک» جایگاهی استثنایی دارد؛ این اثر به جای تمرکز بر میدان‌های نبرد، جنگ را به درون خانه می‌کشاند و از زاویه نگاه زنان به تأثیرات آن می‌پردازد.