ایبنا

وضعیت داستان کودک و نوجوان در گفت‌وگو با احمد اکبرپور؛

ادبیات تالیفی کودک و نوجوان مثل دایناسورها در حال منقرض شدن است

احمد اکبرپور، نویسنده حوزه کودک و نوجوان، گفت: بسیاری از نوجوانان بدون آنکه کتاب ایرانی خوانده باشند، با افتخار می‌گویند آثار خارجی بهتر است. این قضاوت بدون تجربه و تحقیق میدانی شکل گرفته و نشان‌دهنده ضعف جدی در معرفی کتاب‌های ایرانی در مدارس است.

مترجم مجموعه «سام وو نترسو» در گفت‌وگو با ایبنا عنوان کرد؛

ترجمه کتاب کودک، یک مسئولیت اخلاقی و هنری است

مینا قنواتی، مترجم، گفت: به یاد داشته باشیم کودک خواننده‌ای هوشمند و حساس است. ترجمه کتاب‌های کودکان نباید ساده‌انگارانه یا شعارزده باشد. کودک لیاقت بهترین واژگان، اصیل‌ترین طنزها و عمیق‌ترین احترام‌ها را دارد. ترجمه کتاب کودک، یک مسئولیت اخلاقی و هنری است، نه یک تمرین فنی ساده.

حسین تولایی در گفت‌وگو با ایبنا عنوان کرد:

در حوزه شعر کودک، نقد جدی نداریم

حسین تولایی، شاعر حوزۀ کودک و نوجوان، گفت: در حوزه شعر کودک نقد جدی نداریم. بیشتر جلسات به تعریف و تعارف می‌گذرد. نقد باید فرم را بررسی کند؛ اینکه شاعر چگونه گفته، نه اینکه چه گفته.

مترجم کتاب کمیک «هات‌داگ کهکشانی» در گفت‌وگو با ایبنا:

در ترجمه کمیک حفظ مخاطب مهم‌تر از وفاداری زیاد به متن است

نسیم آل‌یاسین، مترجم کمیک «هات‌داگ کهکشانی»، گفت: مترجمانی که فکر می‌کنند باید خیلی وفادار به متن بود، گاهی ارتباط را از بین می‌برند و نتیجه‌اش این می‌شود که مخاطب را از دست می‌دهند. البته نویسندگان بزرگ سبک خاص خود را دارند و مترجمان این آثار باید سبک‌شناس باشند؛ یعنی ضمن وفاداری کامل به سبک، روانی متن را از دست ندهند. اما در کتاب کودک، حفظ مخاطب مهم‌تر از وفاداری خشک و بدون انعطاف است.

وضعیت شعر کودک‌ونوجوان در گفت‌وگو با طیبه شامانی؛

شعر کودک افت نکرده، مخاطب امروز تغییر کرده است

طیبه شامانی، شاعر حوزه کودک و نوجوان، گفت: در گذشته سرگرمی‌ها کمتر بود؛ سرگرمی‌های تصویری، فضای مجازی و بازی‌های کامپیوتری وجود نداشت و کتاب یکی از معدود سرگرمی‌ها بود. پس مقایسه امروز با دیروز ساده نیست.

مرتضی حاتمی در گفت‌وگو با ایبنا:

ادبیات کلاسیک یک میراث و گنجینه ملی است/ ضرورت بازنویسی و بازآفرینی ادبیات کلاسیک برای کودکان و نوجوانان

مرتضی حاتمی، نویسنده حوزه کودک و نوجوان، گفت: ادبیات کلاسیک میراث و آینه‌ای تمام‌نما از فرهنگ و آموزه‌های اخلاقی و رفتاری نیاکان ماست. این میراث به عنوان سرمایه‌ای ملی به همه مردم تعلق دارد و یکی از راه‌های معرفی آثار این نوع از ادبیات به مخاطبان کودک و نوجوان، بازنویسی و بازآفرینی آن‌ها برای این مخاطبان است.

مژگان کلهر در گفت‌وگو با ایبنا:

کودک باید با کمترین مکث، بیشترین لذت خواندن را تجربه کند

مژگان کلهر، نویسنده حوزه کودک و نوجوان، گفت: داستان باید ساده و خطی پیش برود تا کودک خط داستانی را گم نکند. شخصیت‌ها باید به‌گونه‌ای باشند که کودک بتواند با آن‌ها هم‌ذات‌پنداری کند. از سوی دیگر، گره‌های داستانی باید کوچک و قابل فهم باشند. لحظه‌های تعجب، شوخی و کشف باید فراوان باشند تا کودک احساس کند خواندن تجربه‌ای شیرین است. ما در مجموعه «کلاس‌دومی، کتاب‌دومی» سعی کردیم هر فصل چیزی برای کشف یا پیش‌بینی داشته باشد تا کودک علاقه‌مند شود و به خواندن ادامه دهد.

وضعیت شعر کودک و نوجوان در گفت‌وگو با کمال شفیعی؛

شعر کودک مانند نرخ طلاست

کمال شفیعی، شاعر حوزه کودک و نوجوان، گفت: شاعر کودک باید با روش‌های جامعه‌شناسی و روان‌شناسی کودک آشنا باشد، جهان انیمه و پویانمایی را بشناسد و تأثیر فضای مجازی را بر رفتارشناسی کودک درک کند. شاعری که با تیر و کمان بازی می‌کرده، نمی‌تواند با کودکی که با تبلت بزرگ می‌شود ارتباطی عمیق برقرار کند. شناخت شاعر از کودکی خود برای خلق شعر کودک امروز کافی نیست. شاعر کودک باید دائم مطالعه کند و نیازهای روز کودک و نوجوان را رصد کند. شعر کودک مانند نرخ طلاست؛ اگر غافل شوی، از قافله عقب می‌مانی.

نویسنده «بچه‌های آبشوران» در گفت‌وگو با ایبنا:

پیدا کردن کتاب‌های نایاب درویشیان در ادبیات کودک و نوجوان سخت بود

کتاب‌ «بچه‌های آبشوران؛ بررسی آثار کودک و نوجوان علی‌اشرف درویشیان» به قلم نویسنده و روزنامه‌نگار ایلامی چاپ و منتشر شد.

مترجم «روح گمشده» در گفت‌وگو با ایبنا؛

«روح گمشده» جزیره‌ای خلوت در میان اقیانوس آثار الگا توکارچوک است

حسین عیدی‌زاده، مترجم کتاب «روح گمشده» الگا توکارچوک گفت: اگر بخواهیم برای آثار توکارچوک، با توجه به تنوع آنها، از داستان کوتاه گرفته تا جستار و رمان‌های قطوری مثل «کتاب یعقوب»، از تشبیهی آشنا استفاده کنیم و بگوییم آثار او مانند اقیانوسی پهناور هستند، آن موقع «روح گمشده» حکم جزیره‌ای خلوت در میان این اقیانوس را دارد.

گفت‌وگو با محمود مزینانی، مترجم مجموعه «علوم ترسناک»؛

طنز می‌تواند ابزاری مناسب برای آموزش باشد

محمود مزینانی، مترجم مجموعه «علوم ترسناک»، معتقد است که کودکان و نوجوانان امروز با گذشته تفاوت پیدا کرده‌اند و دانش و آگاهی‌شان افزایش یافته است. او می‌گوید اگر نکات آموزشی را به شیوه‌ی صحیح بیان کنیم، دوست‌نداشتنی‌ترین علوم مثل ریاضی هم می‌توانند جذاب باشند و در ذهن ماندگار شوند.

اعظم بزرگی، نویسنده «سلام بر جنگل»، در گفت‌وگو با ایبنا؛

عشق به طبیعت را باید در کودکی آموخت

اعظم بزرگی، نویسنده حوزه کودک و نوجوان، گفت: هر کسی به هر طریقی و در هر زمینه‌ای که فعالیت می‌کند، چه نقاشی و هنرهای تجسمی و چه شعر و نویسندگی، باید این را بیان کند که همه‌چیز را باید از کودکی آموخت. بانو توران میرهادی می‌گفت: «صلح را باید از کودکی آموخت.» پس احترام و دوست داشتن طبیعت را هم باید از همین سنین به بچه‌ها آموزش داد.

کتاب؛ نخستین گام در تحقق عدالت برای کودکان

کتاب‌خوانی در دنیای کودکان تنها به دانستن ختم نمی‌شود، بلکه به «درک دیگری» و «زیستن در جای دیگری» منجر می‌شود. وقتی کودک شخصیت‌های مختلف با پیشینه‌ها، توانایی‌ها و احساسات گوناگون را در کتاب‌ها می‌بیند، توان همدلی و درک تفاوت در او پرورش می‌یابد.

گفت‌وگو با نوشین صادقیان، برنده‌ی جایزه بزرگ تصویرگری براتیسلاوا؛

«دختر دال» را با الهام از نگارگری‌ ایرانی تصویرگری کردم

نوشین صادقیان، برنده‌ی جایزه بزرگ تصویرگری براتیسلاوا ۲۰۲۵، گفت: کار من در «دختر دال» الهام‌گرفته از موریس اشر، نقاشی‌های قدیمی ژاپنی و نگارگری‌های ایرانی است. سعی کردم به نگارگری ایرانی نگاهی نو و مدرن داشته باشم.

مترجم رمان «نفرین‌شکن» در گفت‌وگو با ایبنا؛

دوست داشتم هاردینگ قسمت دوم و سوم این رمان را هم می‌نوشت

پیمان اسماعیلیان، مترجم رمان «نفرین‌شکن» فرنسیس هاردینگ، گفت: «نفرین‌شکن» کتاب خاصی است. نویسنده با موضوع نفرین‌هایی که واقعاً اثربخش هستند، برای خواننده دنیای قشنگی درست کرده است. دوست داشتم که نویسنده قسمت دوم و سوم این کتاب را هم می‌نوشت و خودم آن را ترجمه می‌کردم اما تا جایی که می‌دانم فعلاً قصدی برای این کار ندارد.

گفت‌وگو با رضی هیرمندی، برنده لوح تقدیر آسترید لیندگرن ۲۰۲۵؛

با کتاب‌های کودک بزرگسالان را کتابخوان کرده‌ام

رضی هیرمندی، مترجمِ برنده لوح تقدیر آسترید لیندگرن ۲۰۲۵ گفت: یکی از خوشحالی‌ها و افتخارات من است که عده‌ای از بزرگسالان را با کتاب‌های کودک کتابخوان کرده‌ام.

وضعیت شعر کودک‌ونوجوان در گفت‌وگو با زهرا موسوی؛

شعر نوجوان قربانی شتاب‌زدگی، محفلی‌گری و بی‌تخصصی شاعران شده است

زهرا موسوی، شاعر حوزه کودک‌ونوجوان، یکی از مشکلات اصلی شعر نوجوان را نبود تمرکز در میان شاعران دانست و تصریح کرد: بسیاری از ما شاعران هم‌زمان برای کودک، نوجوان و بزرگسال می‌نویسیم، بدون آن‌که مرزهای سنی را درک کنیم. نتیجه، شعری میان‌مایه و بی‌هویت است که نه برای کودک جذاب است، نه برای نوجوان باورپذیر.

نامزد قلم طلایی بلگراد در گفت‌وگو با ایبنا:

دوست دارم تصویرگری را با الهام از جهان کودکان پیش ببرم/ زبان تصویر یک زبان جهانی است

سلیمه باباخان، تصویرگر کتاب کودک و نامزد پنجاه‌وسومین دوره دوسالانه تصویرگری قلم طلایی بلگراد ۲۰۲۵ ، گفت: خالق اول کتاب، نویسنده است و برایم نظرات او بسیار مهم است. سعی می‌کنم در هر مرحله از نظرات و پیشنهادات او بهره ببرم. همیشه دوست دارم کارم را با الهام از جهان کودکان پیش ببرم و درهم‌تنیدگی متن و تصویر تا جایی باشد که مخاطب نتواند این متن و تصاویر را جدا از هم ببیند.

گفت‌وگو با رضوان خرمیان به‌مناسبت روز جهانی مترجم؛

یادگیری زبان خارجی برای ترجمه‌ ادبی کافی نیست

رضوان خرمیان، مترجم و نویسنده کودک و نوجوان، گفت: برای ترجمه همان‌قدر که به زبان دوم مسلط هستی، به زبان خودت هم باید مشرف باشی. هرچقدر احاطه‌ات به ساختار زبان فارسی بیشتر باشد و پیشینه‌ی خواندن قوی داشته باشی و با ادبیات معاصر خودت مانوس باشی، ترجمه‌ی بهتری می‌توانی ارائه کنی، پس صرفاً اینکه کودکان زبان بخوانند مهم نیست بلکه آن شور و انگیزه و علاقه به ادبیات هم باید وجود داشته باشد تا بتوانند اثری را به زبان فارسی برگردانند.

وضعیت شعر کودک‌ونوجوان در گفت‌وگو با انسیه موسویان؛

شعر نوجوان در حال محو شدن از ادبیات ماست

انسیه موسویان، شاعر حوزه کودک و نوجوان، با تاکید بر اینکه شعر نوجوان وضعیتی بسیار نگران‌کننده دارد، خاطرنشان کرد: با اینکه شاعران خوب و توانمند در این عرصه کم نداریم، به نظر می‌رسد قالبی با عنوان شعر نوجوان در حال محو شدن از عرصه‌ی ادبیات کشور است.

گفت‌وگو با نامزد قلم طلایی بلگراد برای تصویرگری کتاب «ماهور»؛

سعی کردم اصالت و فرهنگ ایرانی را در «ماهور» بازتاب بدهم

غزل فتح‌اللهی که برای تصویرگری‌ کتاب «ماهور» شهرزاد شهرجردی نامزد قلم طلایی بلگراد شده، درباره تصویرگری این کتاب گفت: ابتدا قصد داشتم تصاویر کاملاً رنگی باشند، اما پس از چند اتود اولیه به این نتیجه رسیدم که بهتر است سبک شخصی خودم با مداد سیاه را حفظ کنم و تنها از چند رنگ محدود استفاده کنم؛ رنگ‌هایی الهام‌گرفته از صنایع دستی ایران مثل فرش و لباس‌های محلی: قرمز لاکی و سبز. همچنین تلاش کردم با آوردن نقش‌ونگارهای سنتی به تصاویر، هم اصالت و فرهنگ ایرانی را بازتاب دهم و هم جذابیت بصری کار را حفظ کنم.

وضعیت شعر کودک و نوجوان در گفت‌وگو با غلامرضا بکتاش؛

شعر کودکِ امروز، کودکان را نصیحت نمی‌کند

غلامرضا بکتاش، نویسنده و شاعر حوزه کودک و نوجوان، گفت: کودک امروز نسل Z است، امکانات زیادی در اختیار دارد و سرعت یادگیری و دریافت اطلاعاتش بسیار بالاست. نیاز کودک امروز با کودک دیروز متفاوت است و این تفاوت به دلیل امکانات در دوره هوش مصنوعی است. شعر کودک دیروز کودکان را نصیحت می‌کرد اما شعر کودک امروز چنین نیست.

کارنامه فرهنگی ثمینه باغچه‌بان در گفت‌وگو با شهرام اقبال‌زاده؛

ثمینه باغچه‌بان از پیشروان آموزش نوین و ادبیات کودک بود

شهرام اقبال‌زاده، نویسنده و کارشناس ادبیات کودکان و نوجوانان، بیان کرد: نمی‌توان از آموزش و پرورش نوین در ایران صحبت کرد و از نقش ثمینه باغچه‌بان به عنوان یکی از افراد پیشرو و پیشکسوت تاثیرگذار این حوزه نام نبرد.

گفت‌وگو با پروین پناهی درباره کتاب‌های جدیدش؛

می‌خواستم نوجوان امروزی را به اساطیر ایران وصل کنم

پروین پناهی، نویسنده حوزه کودک و نوجوان، گفت: همیشه دلم می‌خواست برای وصل کردن نوجوان مدرن امروزی به اساطیر جادویی ایران کاری بکنم. این احساس نیاز باعث شد که در کتاب «پدی پت‌پت» به کمک عنصر خواب و خیال وارد ذهن قهرمان داستان بشوم و از سیرنگ که مرغی اساطیری در شاهنامه است سخن بگویم.

محمود برآبادی، نویسنده «گرگ جوان»، در گفت‌وگو با ایبنا:

داستانی خوب است که هم دارای مفاهیم عمیق باشد و هم سرگرم‌کننده

محمود برآبادی، نویسنده حوزه کودک‌ونوجوان درباره کتاب تازه‌اش، «گرگ جوان» گفت: کلیت داستان این است که شما باید با دشمنت هم مبارزه مردانه داشته باشی و نباید با روش‌های ناجوانمردانه مبارزه کنی. باید بدانیم که کجا باید مردانه بایستیم و از خود و کشور دفاع کنیم و کجا نباید حمله کنیم و اجازه‌اش را نداریم.

گفت‌وگو با حمید اباذری، نویسنده کتاب «خلیج فارس»؛

خلیج فارس، کودک‌ونوجوان ایرانی را به بخشی از هویتش آگاه می‌کند

حمید اباذری، نویسنده کتاب «خلیج فارس»، گفت: خلیج‌فارس تاریخی عمیق از ما و نیاکان‌مان را در امواج خودش دارد و آشنایی با آن به کودک و نوجوان ایرانی کمک می‌‎کند تا به‌طور دقیق، علمی و مستند به بخشی از هویتش آگاهی پیدا کند و به آن چیزی که نامش را وطن و ارزش‌های ملی می‌‎گذارند، با اعتماد به نفس بیشتری نگاه کند.

گفت‌وگو با یگانه یعقوب‌نژاد، تصویرگر کتاب کودک؛

برای خلق کتاب تصویری، کاراکترها باید جذاب باشند

یگانه یعقوب‌نژاد، تصویرگر کتاب کودک، گفت: قطعاً کتاب‌های تصویری با متن کمتر یا حتی بدون متن (فقط شامل دیالوگ بین کاراکترها) خیلی سخت پیش می‌روند و در ابتدا باید کاراکترها را آنقدر جذاب انتخاب کرد که حین کار شما را خسته نکنند، اما اگر داستان به اندازه‌ی کافی جذاب و پُرکشش باشد، روند تصویری به خودی خود راحت جلو می‌رود.

بابک نیک‌طلب در گفت‌وگو با ایبنا:

دسترسی نداشتن بچه‌ها به کتاب، مشکل بزرگ ماست

بابک نیک‌طلب، شاعر حوزه کودک‌ونوجوان، گفت: مشکل بزرگی که داریم دسترسی نداشتن بچه‌ها به کتاب است. قبلاً وزارت آموزش و پرورش، خریداری کتاب‌های کودک و نوجوان مد نظرش بود و نمایشگاه‌هایی در هفته کتاب برگزار می‌شد که مورد استقبال بچه‌ها قرار می‌گرفت. اما حالا این حرکت را نمی‌بینیم.

گفت‌وگو با لاله زارع درباره رمان‌های کارآگاهی جدیدش؛

نوشتن «کارآگاه سیتو در ایران» از سخت‌ترین تجربه‌هایم بود

لاله زارع، نویسنده حوزه کودک‌ونوجوان، گفت: بی‌اغراق بگویم که نوشتن «کارآگاه سیتو در ایران» یکی از سخت‌ترین تجربه‌های من بود. بعد از تجدید چاپ‌های مکرر مجموعه، در آخرین صحبتی که با مدیر نشر داشتم گفتم شهرت سیتو آن‌قدر بوده تا کمک کند معماهایی هم که ساخته‌ام دیده شوند. گفتند صرفاً شهرت سیتو نبوده و ما تجربه مشابه شما را با شخصیت‌های معروف یکی دو رمان کودک دیگر هم داشتیم، ولی بچه‌ها استقبال نکردند اما از سیتو در ایران خوششان آمده یعنی توانسته‌ای حضور او در ایران را باورپذیر کنی.