به گزارش خبرگزاري كتاب ايران (ايبنا) به نقل از الجزيرة، پيش از اين كتابي به زبان آلماني و كتابي ديگر به زبان انگليسي با موضوع تاريخ اعراب منتشر شده بود ولي هيچ يك از آنها نتوانستند تاريخ اعراب را با جزئيات مناسبش بيان كنند. با اين توضيح كه كتاب اول كه در دهه دوم قرن گذشته منتشر شد، لزوماً يافته‌هاي جديد در ارتباط با تاريخ اعراب را در برنمي‌گيرد و كتاب دوم هم به طور محدود و فقط يكي از اقوام شبه جزيره عربستان را بررسي كرده است.

نويسنده، كتاب خود را با مقدمه "شبه جزيره عربستان، ساكنان آن ومنابع تاريخي" آغاز می‌کند و آن را در فصل اول تا سوم با بحثي زماني ـ جغرافيايي در تاريخ جزيرة العرب (به طور خاص در جنوب، شمال و مركز آن) پي‌ مي‌گيرد. در اين فصل‌ها دوره‌هاي زماني عصر برونز (3200-1300 ق.م)، عصر آهن (1300-330 ق.م)، دوره يوناني/رومي (330 ق.م ـ 240 م) و دوره بيزانس و ساساني (240-630 م) را بررسي می‌کند.

فصل چهارم به موضوع اقتصاد "جزيرة العرب" وبه طور خاص به كشاورزي، مديريت آب‌ها، چراي دام‌ها، شكار و تجارت اختصاص دارد.

در فصل پنجم، نويسنده بحثي تفصيلي را درباره جنبه‌هاي مختلف زندگي اجتماعي در "جزيرة العرب" و ميان اقوام عربي قبل از اسلام آغاز مي‌كند و به طور مثال قوانين حاكم، مساله ازدواج و نقش زنان را بررسي مي‌كند. 

موضوع فصل ششم به "دين" اختصاص دارد و نويسنده در اين فصل به ارائه اطلاعات قديم و جديد درباره شرك، توحيد، جادو و زمان‌هاي مقدس و... نزد اعراب جاهلي مي‌پردازد. 

نويسنده فصل هفتم را به خلاقيت اعراب در هنر و ساخت ابزار اختصاص داده است و در آن از مواردي نظير حكاكي روي سنگ‌ها، ساخت صنايع دستي مثل ابزارهاي عبادت يا جنگ افزار وهمچنين معماري مثل مكان‌هاي استقرار، كاخ‌ها و عبادتگاه‌ها ياد مي‌كند. 

فصل هشتم به موضوع زبان و ادبيات اعراب شبه جزيره عربستان پرداخته است که به دو بخش تقسيم مي‌شود. بخش اول آن به نقش‌هاي حك شده قديمي و زبان‌هايي كه اقوام مختلف اين سرزمين به‌ كار مي‌بردند، اختصاص دارد؛ و بخش دوم به "شعر و نثر" توجه دارد و نويسنده در آن به برخي حكايت‌هاي افسانه‌اي و حماسي و حكمت‌ها اشاره مي‌كند. 

نويسنده در فصل نهم (و آخر) با عنوان "عربيت و عربي‌گرايي" و با نگاهي به هزاره اول قبل از ميلاد تا قرن هشتم ميلادي نتايجي را به‌دست مي‌آورد‌ كه به طور خلاصه در سه زمینه ذكر شدنی است. 

ـ با آن كه اصول هويت عربي همچنان براي ما روشن نیست اما مي‌توان فهميد كه چه طور هويت عربي از طريق هجرت پيامبر اسلام(ص) به مدينه و ارتباط با دولت‌هاي ديگر تقويت شد و با سير صعودي اسلام رويكردهاي جديدي به خود گرفت. 

ـ براي ايجاد ارتباط بين دين اسلام و هويت عربي زمان زيادي صرف شد اما اين رابطه در سده اول هجري بسيار قوي بود. 

ـ در سده اول حكومت خاندان عباسي، مساله هويت عربي بسيار مورد توجه قرار گرفت خصوصاً از زماني كه بغداد به عنوان پايتخت اعراب مسلمان در نظر گرفته شد و با همسايگي با ايرانيان چالش بين هويت اعراب مسلمان با هويت قوي ايرانيان چشمگير شد زیرا كه پيش از اين و در زمان حكومت امويان در دمشق رقابت هويت عربي فقط با چند هويت محدود بود. 

- اين حقيقتي كه قرآن به زبان عربي نازل شده و پيامبر اسلام عرب بوده و در "جزيرة العرب" به دنيا آمده است بدان معناست كه بسياري از مسلمانان پرهيزگار، حتی اگر اصليت عربي نداشته باشند، به انطباق مساله عربيت و اسلام خواهند پرداخت يا حتی آن‌ را تقويت خواهند كرد.

به طور خلاصه، اهميت اين كتاب از اين جهت است كه اين نخستين كتاب در اين عرصه است كه پس از انتشار آن به زبان انگليسي به عربي ترجمه شده است و تاريخ اعراب را در سرزمين اصلي‌شان يعني "جزيرة العرب" با تمام جوانب زندگي در آن بررسي مي‌كند. اهميت ديگر اين كتاب تكيه نويسنده بر منابع دست اول يعني نقش‌هاي حكاكي شده، آثار و نوشته‌هاي يونانيان و روميان و اخباريون عرب است.

از سوي ديگر، مؤلف كتاب خود را با تعداد بسیار زیاد عکس ها غنا بخشیده است، تصاويري كه برخي از آنها را خود گرفته است و برخي ديگر در اسناد موزه‌هايي در بريتانيا، فرانسه، يمن و سوريه موجودند  يا در جاي ديگر منتشر شده اند.
 
یادآوری اين نكته را هم فراموش نكنيم كه سادگي نثر اين ‌كتاب مطالعه آن ‌را براي متخصصان و غير متخصصان میسر ودلپذیر کرده است.

رابرت هويلند، نويسنده كتاب، استاد زبان عربي و تاريخ اسلام در دانشگاه آكسفورد است. وي تاكنون پژوهش‌هاي ميداني فراواني در كشورهاي اسلامي بويژه در سوريه و يمن انجام داده است و پژوهش‌هاي خود را درباره تاريخ "خاورميانه" و فرهنگ آن در دوره امپراطوري روم و صدر اسلام منتشر كرده است.

كتاب " تاريخ اعراب در جزيرة العرب؛ از عصر برونز تا صدر اسلام (3200 ق.م ـ 630 م)" در 370 صفحه و از سوي انتشارات قدمس در بيروت به چاپ رسيده است.