به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، کتاب «هنر هویت و سیاست بازنمایی» نوشته علیرضا صحاف زاده عصر روز گذشته 25 فروردین در خانه هنرمندان رونمایی شد و مورد نقد و بررسی قرار گرفت.

در این مراسم علیرضا صحاف زاده، نویسنده اثر و سیروس یگانه، مهدی حسینی و حمید سوری از استادان هنر به سخنرانی درباره این کتاب پرداختند.

در ابتدا، لادن نژادحسینی، مدیر داخلی «نشر بیدگل» ناشر کتاب مورد بحث گفت: نشر بیدگل با کمک استادان به دنبال پر کردن جای خالی آثار مهم در فضای آکادمیک است تا در جهت رفع چالش های فرهنگی برآید و استانداردهای نشر را بالا ببرد.

در ادامه این مراسم، صحاف زاده،با مطرح کردن این پرسش که هنر در یک جامعه لیبرال- دموکرات چگونه کار می کند و چه نقش اجتماعی به عهده دارد و مخاطرات پیش روی آن چیست؟ سخنان خود را آغاز کرد و گفت: کتاب در جست وجوی جواب این پرسش برآمده تا پاسخ را پیدا کند.

وی ادامه داد: بحث «هنر سیاسی»، هنری که ویژگی اصلی آن بیان صریح سیاسی یا حتی بیان روشن اجتماعی باشد، تنها جزو کوچکی از نقاط مورد علاقه این رساله را تشکیل می دهد. هنرها به طور کلی، در عین توجه به مقتضیات و منطق درونی شان، معمولا همواره در گفت وگو زمینه های معین سیاسی و اجتماعی شکل می گیرند.

صحاف زاده با ذکر جزییات فصل های این کتاب افزود: در فصل نخست کتاب به یکی از مهمترین تحولات آوانگاردیسم در افق پست مدرن، که بخش اصلی نوشتار حاضر به لحاظ زمانی با تولد آن منطبق می شود و باز تعریف مناسبات میان هنر و جامعه اختصاص دارد. در این فصل کوشیده ام تا رویکرد نظری که این کتاب بر آن مبتنی است را با توجه به نظریات اندیشگران پست مدرن و تا اندازه ای پساساختارگرا ناظر بر عدم خود پایندگی گفتار هنر تشریح کنم.

وی گفت: دومین فصل بخش مقدماتی نیمه دیگر ساختار فکری این کتاب را ترسیم می کند. این فصل به مروری مفهومی، تاریخی بر مهمترین شالوده های فرهنگ هنر امریکا، که نقش مهمی در تبیین فرض های لحاظ شده در این تحقیق دارند، اختصاص داده شده است.

صحاف زاده اضافه کرد: پایان جنگ جهانی دوم بر مبنای توافق بیشتر مورخین نشان دهنده آغاز فصل تازه ای در تاریخ آمریکاست، به لحاظ تاریخی نقطه شروع زمانی این بررسی متناظر به همین دوران است که مهمترین تحول رخ داده در آن پیدایش سبک اکسپرسیونیسم انتزاعی به عنوان نقطه اوج مدرنیسم در هنرهای تجسمی و آغاز جنگ سرد است. فصل سوم را به بررس شرایط شکل گیری و زیبایی شناختی این هنر در زمینه جنگ سرد و به ویژه موضوع حمایت هنری دولت از این هنر، که در دهه های اخیر توسط مورخین تجدید نظرخواه طرح شده و پاسخ به آنها اختصاص داده ام.

وی ادامه داد: هر چند فصل ها دارای یک روال کلی تاریخی اند ولی ملاحظات مفهومی در مواردی که ضروری به نظر می رسید، اولویت داده شده است. بر این مبنا بحث اکسپرسونیسم انتزاعی در دهه پنجاه و پرسش های مطرح شده درباره دخالت دولت در مقوله هنر، مستقیما به شیوه دیگری از رابطه هنر و دولت، یعنی سانسور سوق می دهد. این موضوع به ویژه با توجه به یک رویداد تاریخی جنجال برانگیز دیگری درباره نحوه تخصیص بودجه فدرال برای حمایت از هنرها در اواخر دهه هشتاد در فصل بعدی بررسی شده.

صحاف زاده گفت: دهه شصت و هفتاد نشان گر دورانی پرتلاطم در تاریخ آمریکاست. بخش سوم به تغییر پارادیمی مهمی در هنر آمریکا می پردازد که بهترین نمونه ها و نتایج آن را می توان در میان هنرمندان پاپ آرت یافت. در فصل بعدی به احیا و سپس بحران گرایش ها آوانگاردیستی می پردازیم که در شکل های گوناگون همزمان با بحران های دهه هفتاد تا اندازه ای زیادی در قالب جریان های هنری لیت مدرن در عرصه هنر به وجود آمد.

وی افزود: هر چند از همان دهه شصت، جنبش های حقوق مدنی در میان اقلیت های و سایر گروه های اجتماعی که خود را به شکل های مختلف محروم از پاره ای از حقوق اجتماعی خود می دیدند، به شکل گیری نکات تازه ای از سیاست کمک کردند، ولی یکی از مهمترین این نکات تازه که تا حدی در چارچوب اندیشه پست مدرن قرار می گیرد، سیاست هویت است که موضوع بخش چهارم این کتاب را تشکیل می دهد. پرداختن به هویت های تاکنون در حاشیه مانده در هنر و فرهنگ آمریکا و تحلیل هویت قومی و ملی آمریکا در دوران جهانی شدن و چالش های مرتبط با چند فرهنگ گرایی در دو سطح ملی و بین المللی از دیگر بخش های کتاب است.

در ادامه این مراسم یگانه با بیان اینکه کتاب ما را به جامعه شناسی دعوت می کند، گفت: کتاب حاوی سه نکته «واقعیت اجتماعی»، «رویکرد اجتماعی» و «جامعه شناسی هنر» است.

وی در تقسیم بندی خود درباره «واقعیت اجتماعی» معتقد است، واقعیت های اجتماعی معنا پیدا می کنند ولی دستیابی به آنها کار آسانی نیست و سال ها وقت و انواع روش ها برای گردآوری اطلاعات لازم است. سرتاسر این کتاب تلاش دارد این واقعیت ها را به دست آورد. 

او در این راستا به روخوانی بخشی از کتاب پرداخت.

یگانه درباره بحث «رویکرد اجتماعی» به تجربیات خود اشاره کرد و ادامه داد: فعالانه و 61 سال است که شخصا بسیاری از مطالب این کتاب را تجربه کرده ام و از ابتدای جنگ جهانی دوم تا این لحظه که اینجا هستم شاهد مجادلات، توسعه یافتگی و عقب ماندگی بسیار بوده ام. وقت آن رسیده با رهایی از قالب فکری گذشته در پی یافتن راه حل برای اینگونه معظلات بشری توسعه نیافته برآییم. نویسنده این کتاب به عنوان نماینده نسل جوان با تهیه این کتاب نمونه امیداوار کننده ای است.

وی درباره «جامعه شناسی هنر»، توضیح داد: جامعه شناسی هنر در تقاطع بین جامعه شناسی سیاسی و هنر قرار می گیرد. جامعه شناسی تاریخی هم از زیر مجموعه آنهاست.

یگانه گفت: 34 سال عمر خود را در آمریکا گذرانده ام و در جنبش های هنری اجتماعی شرکت داشته ام و حرکت های هنری مدرن را از نزدیک دیده ام.

در ادامه این مراسم حسینی افزود: نظریات این کتاب بسیار خوب پرداخت شده و از نظر محتوایی مناسب است ولی به برخی موارد بسیار کوتاه پرداخته شده که جای توضیح بیشتر داشت. کتاب باید با تصاویر بیشتری برای مخاطب ایرانی چاپ می شد تا گویای کامل مطالب باشد.

وی گفت: برخی از کلمات باید به لحاظ نگارشی و تلفظی ساده تر نوشته می شد و علامت گذاری بعضی مطالب اصلاح شود.

حسینی در ادامه به ذکر خاطره در خارج از کشور زمانی که از نزدیک با برخی از جنبش ها روبه رو بوده پرداخت.

سوری نیز این کتاب را بسیار برجسته و استثنایی دانست و افزود:  باید پژوهش های بیشتری داشته باشیم. صحاف زاده با صرف وقت فراوان و موشکافی بسیار اثری را آفریده که جمله جمله آن را باید با تامل بخوانید. انرژی و وقت در پشت این کتاب نهفته است.

وی گفت: زبان کتاب قدری پیچیده است و فکر می کنم علت آن ذکر مطالب بسیار به صورت فشرده است. در انتخاب برخی از واژه ها با ناهماهنگی روبه رو هستیم و جای معادل های بهتری وجود دارد.