چاپ نخست جلد دوم كتاب «غدير در قرآن، قرآن در غدير» نوشته محمدباقر انصاري از سوي انتشارات دليلما منتشر و روانه بازار نشر شد. جلد دوم اين اثر، به تفسير آيات قرآن در غدير اختصاص دارد كه در بسياري از موارد، ائمه(ع) آيهاي را به فرازي از واقعه غدير تفسير فرمودهاند.\
ما را اگر قرآني هستيم با غدير هم آشنا بفرما، و اگر غديري هستيم، با قرآن هم آشنا كن، و اگر قرآني و غديري هستيم، ارتباط اين دو ركن اسلام را بيش از پيش به ما بفهمان.
ما را در درياي عميق قرآن چنان غرق كن كه سر از غدير برآوريم، و در خم شيرين غدير چنان غوص ده كه بر كشتي نجات قرآن بياويزيم.
خداوندا! قرآن و غدير هر دو شيريناند و گوارا! هر دو روحبخشاند و دلانگيز! هر دو سبزند و با صفا! به ما هم دلي مصفا عنايت فرما تا شيريني آن دو را بچشيم و گواراي آن دو را احساس كنيم، و سبز آن دو را در فضاي قلبمان بكاريم، و بهشت را از هماكنون تجربه كنيم.»
قرآن را با غدير و غدير را با قرآن بشناسيم. قرآن افق بلندي است كه بخشي از آن به غدير تعلق دارد؛ و غدير درياي عميقي است كه بخشي از آن به قرآن متعلق است. نقطه تلاقي قرآن و غدير هيجانانگيز و زيباست، آنجا كه آبهاي بيكران غدير به دور دستهاي نوراني قرآن ميپيوندد و تابلوي بلند «اني تارك فيكمالثقلين كتابالله و عترتي لن يفترقا حتي يردا عليالحوض» را تا بلنداي آسمان بالا ميبرد، و قلبها را با اين شعار نوراني بهشتي مينمايد.
نويسنده در پيشگفتار جلد اول اين اثر، با اشاره به وجود 200 آيه قرآني مرتبط با واقعه غدير، مينويسد: «اين در متن اعتقاد ماست كه قرآن ختم رسالت بود و در غدير معرفي شد، و غدير ختم ولايت بود كه در قرآن معرفي شد. ما معتقديم كه قرآن قانوننامه ابدي اسلام بود كه غدير ضامن ابديت آن شد، و غدير معرف ابدي مجريان قانون الهي بود كه با قرآن ضمانت شد. در تفكر ما قرآن اساسنامه دين است كه در جاي جاي اعتقاد و اخلاق و عمل ما پرونده دارد، و غدير ريشه معنويت ماست كه انديشه و رفتارمان را در دايره روحاني خود جاي داده است.
باورم نميشد غدير با قرآن اينگونه مرتبط باشد كه از آن به يك روح در دو كالبد تعبير كنم. حضور بيش از صد آيه از قرآن در خطابه مفصل غدير، جرقهاي در ذهنم ايجاد كرد كه استناد به اين مقدار از آيات قرآن در هيچيك از خطابههاي پيامبر و ائمه(ع) به وقوع نپيوسته، و بايسته تحقيقي خاص درباره آن است تا جهتگيريها و محتواي آيات مزبور مورد بررسي قرار گيرد.
تاليف قرآني غدير از روزي آغاز شد كه تاليفات گذشته خود درباره غدير را مورد بازبيني قرار ميدادم. اولين بار كه تاليفات مربوط به غدير را مطالعه ميكردم دو آيه معروف "يا ايهاالرسول بلغ ما انزل اليك من ربك ..." و "اليوم اكملت لكم دينكم و اتممت عليكم نعمتي و رضيت لكمالاسلام دينا" به عنوان دو آيه مربوط به غدير در اكثر كتب مطرح بود. وقتي به داستان اعتراض "حارث فهري" در متن واقعه غدير برخوردم متوجه شدم دو آيه "و اذ قالوا اللهم ان كان هذا هوالحق من عندك فامطر علينا حجارة منالسماء او ائتنا بعذاب اليم" و "سأل سائل بعذاب واقع" نيز مستقيما درباره غدير نازل شده است.
آنگاه كه تحقيق متن خطبه و مقابله آن با نسخ متعدد را آغاز كردم و سپس به ترجمه آن پرداختم مراجعه به قرآن در موارد بسياري از خطبه مرا متوجه حضور كلامالله در متن غدير نمود؛ چه آنكه 65 آيه در خطابه پيامبر(ص) در غدير مورد استناد قرار گرفته و 35 آيه در متن سخنراني تفسير شده است. اين همه براي متن تازههايي بود كه مرا شگفت زده نمود و باورهاي تازهاي را پيش رويم قرار داد. احساس كردم طي سالهاي متمادي با اينكه متوجه ارتباط قرآن و غدير بودم ولي گويا از عمق آن غافل بودهام. تصميم گرفتم بار ديگر متون حديثي و تاريخي مربوط به غدير را به دقت مطالعه كنم و با نگاهي كه قرآن را در لابلاي صفحات غدير جستوجو ميكند، آنچه را تاكنون ديدهام مورد بازبيني قرار دهم.
منابع غدير را با نگاهي گذرا به جستوجو پرداختم و شگفتي آن در من دو چندان شد؛ چرا كه شان نزول و تفسير آيات بسياري از قرآن را در مورد غدير يافتم كه توسط ائمه(ع) بيان شده بود. نزول بيش از دويست آيه قرآن از اول خروج از مدينه تا بازگشت، در كنار صد آيه در متن خطابه غدير احساس اعجابانگيزي در من به وجود آورد . هيجاني باور نكردني مرا واداشت تا با ذرهبين فكر، دقيق شوم و با ظرافت به استخراج قرآنيات غدير بپردازم آنگونه كه چيزي باقي نماند. در اثناي اين تحقيق به تازههايي برخوردم كه بار ديگر مسير تحقيق را پرمحتواتر نمود.
اكنون من متوجه جوانب مختلف قرآني در غدير شده بودم. به احاديثي برميخوردم كه گذشته از شان نزول يا تفسير آيهاي به غدير، حامل پيامهاي ديگري نيز در رابطه با غدير بود، غديري كه داستاني بسيار بلند از مدينه تا مكه و از مكه تا غدير و از غدير تا مدينه را ميپيمود. سفر يك ماهه پرماجرا كه در يك سوي آن پيامبر(ص) و رسالت سنگينش در ارتباط با آينده مسلمين قرار داشت، و در طرف ديگر، منافقين كارشكن براي تباهي مسلمين حضور داشتند و با تمام قوا وارد عمل شده بودند.»
معرفي اميرالمومنين(ع) بر فراز منبر غدير و در اوج خطابه پيامبر(ص) با يك نشانه قرآني آغاز شد كه اهداف كتاب حاضر از همان نقطه نشات گرفته است. آن حضرت فرمود: «فوالله! لن يبين لكم زواجره و لن يوضح لكم تفسيره الا الذي انا آخذ بيده و مصعده الي و شائل بعضده و رافعه بيدي و معلمكم ان من كنت مولاه فهذا علي مولاه ... ؛ به خدا قسم! هيچكس باطن قرآن را براي شما بيان نميكند و تفسير آن را برايتان روشن نمينمايد مگر اين كسي كه دست او را ميگيرم و او را بالا ميبرم، و من بازوي او را ميگيرم و با دو دستم او را بلند ميكنم، و به شما اعلام مينمايم كه هركس من مولاي اويم اين علي مولا و صاحب اختيار اوست...»
ميبينيم كه معرفي عليبن ابيطالب به عنوان مفسر و مبين قرآن انجام ميشود. اين بدان معناست كه غدير براي نجات قرآن از تفسيرهاي بياساس، برنامهريزي شده بود. اگر قرآن قانوننامه اساس اسلام است بايد مبين مفاهيم آن مقام عصمت باشد؛ و اگر سراغ شناخت قرآن ميرويم بايد همزمان مفسر آن را هم بشناسيم؛ و اگر با قرآن ارتباط پيدا ميكنيم؛ الزاما بايد با مفسر آن مرتبط باشيم.
بر اساس مطالب كتاب، اين اثر، اهدافي را دنبال ميكند كه همه بر محور ارتباط قرآن و عترت ميگردد. هدف اصلي همان است كه پيامبر(ص) به صراحت فرمود: «قرآن بدون غدير نميشود همانگونه كه غدير بدون قرآن نميشود.» در كنار اين پايه اساسي درمييابيم كه قرآن را بس تنها گذاشتهايم، و چه بسا با دست خود، عترت را از آن جدا كردهايم؛ و هم مييابيم كه اين غدير معروف، ريشهاش در سراسر قرآن ديده ميشود و قرآن مملو از غدير است. در بعدي ديگر غدير پرده از مفاهيم بلند قرآن كه تا آن روز بر مردم پوشيده بود برداشت. گويي در طول 23 سال كه كتاب الهي در اذهان مردم جاي گرفته بود، بسياري از بواطن آن بر مردم آشكار نبوده، و پيامبر(ص) در خطبه غدير -كه در روزهاي آخر عمر خود ايراد فرموده- مسايل بسياري درباره قرآن تبيين نموده است. از بعد ديگر، گويي قرن ذخيرهاي براي غدير است كه بسياري از آيات آن مربوط به غدير بوده و اين مهم توسط مقام عصمت تبيين شده است.
براساس مطالب كتاب، سه آيه قرآن درباره غدير نازل شده كه درباره هيچ حكم و موضوعي چنين آياتي نازل نشده است. همچنين آيات بسياري از قرآن به صورت غير صريح مربوط به اهلبيت(ع) و دشمنان ايشان است كه قسمت مفصلي از آن مربوط به غدير است، و تفسير و پردهبرداري از اين آيات در ايام غدير صورت گرفته است. اين گنج قرآني عظيم تاكنون در صندوق كتابها به صورت پراكنده و تحليل نشده محفوظ مانده، و اينك براي اولينبار تدوين شده، انتشار مييابد.
در يك كلمه بايد هدف اين كتاب را «شناخت قرآن با غدير، و غدير با قرآن» بدانيم كه جاذبهاي دو سويه بين قرآن و غدير ايجاد كرده، و با ارائه آن فرهنگ قرآني ما با دريچههاي تازهاي روبهرو خواهد شد، همانگونه كه فرهنگ غديرمان فصلهاي نويني از معارف قرآني را به روي خود باز خواهد كرد.
نويسنده در تقسيمات تاليف قرآني غدير مينويسد: «با در نظر گرفتن اهداف ياد شده در جلد اول، پرونده بزرگ كتاب حاضر را در سه جلد فصلبندي كردم. بخش اول كتاب به آيات نازل شده در واقعه غدير اختصاص داشت، كه دربرگيرنده آيات مربوط به اقدامات پيامبر(ص) از يك سو و اقدامات منافقين از سوي ديگر بود، و جلد اول به طور كامل در اختيار اين بخش قرار داشت.
اينك جلد دوم كتاب را پيش رو داريم كه به طور كامل در اختيار بخش دوم كتاب است. اين بخش موارد تفسير قرآن در غدير را دربردارد كه جلوههاي مختلفي خواهد داشت. گاهي يك مفهوم به صورت كلي در سراسر قرآن تفسير شده است. در مواردي يك سوره به طور كامل و يا يك آيه به صراحت تفسير شده است. در مواردي آيات قرآن به صورت اقتباس و استشهاد تفسير گرديده است. مواردي نيز وجود دارد كه ائمه(ع) آيهاي را به فرازي از غدير تفسير فرمودهاند.»
كتابهاي اسرار غدير، عوالمالعلوم، كتاب اسرار آل محمد(ص)، الغدير، فرائدالسمطين، الاقبال، فقهالقرآن(راوندي)، مستدركالوسائل، بحارالانوار، تفسير قمي، احتجاج، شرحالاخبار، مناقب ابن شهر آشوب، شواهدالتنزيل، تفسيرقرطبي، تاويلالآيات، كافي، الطرائف، عدةالداعي، تفسير نورالثقلين، تفسير فرات، تاريخ دمشق، شرح نهجالبلاغه ابن ابيالحديد، ينابيعالمودة، ارشادالقلوب، كشفاليقين، مناقب اميرالمومنين(ع)، تفسير عياشي، امالي مفيد، تفسير البرهان، امالي صدوق، نفحاتالازهار، مصباح كفعمي، اليقين، اثباتالهداة، بصائرالدرجات، كنزلالعمال، الدرالمنثور، الفضائل(شاذان)، عللالشرايع، مختصرالبصائر، امالي طوسي، المحاسن، الايضاح، معانيالاخبار، كمالالدين، عيون اخبارالرضا(ع)، دلايلالامامة، نوادرالمعجزات، مصباحالمتهجد، الصراطالمستقيم، الاصولالستة عشر، التحصين و... از منابع مورد استناد نويسنده در تدوين اين اثرند.
چاپ نخست كتاب «غدير در قرآن، قرآن در غدير» (جلد دوم) در شمارگان 2000 نسخه، 488 صفحه و قيمت دوره سه جلدي 200000 ريال راهي بازار نشر شد.
نظر شما