سرویس استانهای خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)-سید حسن حسینی نژاد: کتاب، برای بسیاری از مردم هنوز با تصویرهایی آشنا و ملموس گرهخورده است؛ کتابخانهای با قفسههای زیاد، یک کتابفروشیهایی در محلهای قدیمی، کتابخانه شخصی در خانه یکی از اقوام کتابخوان، قفسه کتاب کم رونق کتابخانه مدرسه و درمجموع مکانهایی که از ابتدا برای این کار طراحیشدهاند؛ اما آیا کتاب و فرهنگ کتاب و کتابخوانی فقط باید در مرز همین مکانهای آشنا باقی بماند؟ آیا نمیتوان کتاب را از قفسههای کتابخانه و ویترین کتابفروشیها بیرون آورد و به دلزندگی روزمره مردم برد؛ بهجاهایی که شاید کمتر کسی انتظار دیدنش را داشته باشد؟
بدون شک برای آگاهان به حوزه کتاب و کتابخوانی؛ پاسخ این پرسش معلوم است. اینکه گاهی حتی یک اتفاق ساده یا یک فضایی که انتظارش را نداریم بیش از بسیاری از شعارها و توصیهها میتواند توجه ما را به اهمیت یک موضوع جلب کند و اتفاقاً بسیار تأثیرگذار هم باشد.
تصور کنید وارد یک کافه، آرایشگاه، فروشگاه یا حتی یک فستفود میشوید؛ جایی که برای خوردن، خرید کردن یا گذراندن ساعاتی از روز به آن مراجعه کردهاید، اما در گوشهای از آن، بهجای یک وسیله تزئینی معمول، قفسهای کتاب میبینید؛ کتابهایی که انگار به شکلی غیرمنتظره، خودشان را به زندگی روزمره آدمها رساندهاند.
شاید در نگاه نخست، اختصاص دادن بخشی از فضای یک کسبوکار به کتاب، اقدامی کوچک و حتی نامتعارف به نظر برسد؛ بهویژه وقتی آن کسبوکار هیچ ارتباط مستقیمی با صنعت نشر، کتابفروشی یا فعالیتهای فرهنگی ندارد؛ اما درست همین فاصله میان ماهیت اصلی آن کسبوکار و حضور کتاب در فضای آن است که این اقدام را قابل تأمل و ارزشمند میکند.
اینکه فردی در کنار دغدغههای اقتصادی، مدیریت کسبوکار، مشتری مداری و فعالیتهای روزانه خود، به موضوعی فراتر از حرفهاش نیز فکر میکند و بخشی از محیط کارش را به کتاب و کتابخوانی اختصاص میدهد، نشاندهنده نوعی «دغدغه فرهنگی» و «مسئولیتپذیری اجتماعی» است.
واقعیت این است که ترویج کتابخوانی الزاماً به برگزاری همایشهای بزرگ، اجرای طرحهای پرهزینه یا راهاندازی مراکز فرهنگی محدود نمیشود؛ گاهی یک قفسه کوچک کتاب در یک محیط عمومی، یک کتاب در دسترس در فضای انتظار یا حتی پیشنهاد خواندن یک کتاب به مشتری، میتواند زمینه آشنایی افراد بیشتری با دنیای مطالعه را فراهم کند.
همچنین شاید همهکسانی که وارد چنین فضایی میشوند، کتابی به دست نگیرند یا زمانی را به مطالعه اختصاص ندهند، اما همین مواجهه غیرمنتظره با کتاب میتواند تلنگری باشد و فرصتی برای مکث کردن، ورق زدن چند صفحه و شاید آغاز یک رابطه تازه با کتاب را فراهم کند.
از سوی دیگر، چنین اقداماتی یادآور این نکته است که فرهنگ، مسئولیت انحصاری نهادهای فرهنگی نیست و کتابخوانی تنها وظیفه کتابخانهها، مدارس، دانشگاهها و کتابفروشیها نیست؛ بلکه هر فرد و هر مجموعهای، متناسب با موقعیت و امکانات خود، میتواند سهمی در گسترش آن داشته باشد و کسبوکارها نیز بخشی از زیست روزمره جامعهاند و به دلیل ارتباط مستقیم و مستمر با مردم، ظرفیت قابلتوجهی برای ایجاد چنین فرصتهایی دارند.
در این میان، وقتی یک فستفود که ماهیت فعالیتش با تهیه و عرضه غذا تعریف میشود، بخشی از فضای خود را به کتاب اختصاص میدهد، این پرسش جذابتر میشود که چه چیزی باعث شده صاحب چنین کسبوکاری به فکر چنین اقدامی بیفتد؟ آیا این کار صرفاً یک علاقه شخصی است؟ آیا هدف آن ایجاد فضایی متفاوت برای مشتریان است یا صاحب این مجموعه معتقد است ترویج فرهنگ مطالعه از هر موقعیتی امکانپذیر است؟
گزارش پیش رو، روایت همین توجه متفاوت به کتاب است؛ روایتی از کسبوکاری که در کنار فعالیت اصلی خود، جایی هم برای کتابباز کرده است. فست فودی به مدیریت پوریا طلوع نژاد یک جوان دهه هفتادی فرهنگ مدار و اهل ورزش که شاید این قفسهها بهتنهایی نتوانند سرانه مطالعه جامعه را دگرگون کنند، اما میتوانند یادآور یک حقیقت مهم باشند که برای دوست داشتن و ترویج کتاب، لزوماً نباید کتابفروش یا فعال حوزه نشر بود. گاهی کافی است بهاندازه یک قفسه، برای کتاب و خواندن جا بازکنیم.

پوریا طلوع نژاد که متولد ۱۱ آبان ماه در شهر گرگان و دانشآموخته رشته تربیتبدنی است و به کتابهای ورزشی، سیاسی و تاریخی علاقهمنداست، ضمن قدردانی از توجه خبرگزاری کتاب به کسبوکارش، گفت: من فست فود را سال ۱۴۰۰ راهاندازی کردم و ایده اجرای قفسه کتاب برای مجموعه به همان روزهای اول تأسیس برمیگردد.
وی افزود: یادم هست وقتی زمان خالی داشتم و کتاب میخواندم، همیشه کتابها روی میز کار و به عبارتی داخل آشپزخانه بود. تا اینکه یک روز تصمیم گرفتم یک قسمت مجزا برای کتابهایم درست کنم.
طلوع نژاد ادامه داد: تا اینکه یک روز تصمیم گرفتم چهبهتر که یک کتابخانه داشته باشم تا بقیه هم بتوانند از آن استفاده کنند. پس بدون فوت وقت تصمیمم را اجرایی کردم و فست فود دارای یک قفسه کتاب و به عبارتی کتابخانه شد.
وی در ادامه درباره نظر مشتریان درباره این کتابخانه گفت: مشتریها همیشه لطف داشتند و با عکس و فیلم حمایتشان را از این ایده فرهنگی اعلام کردند؛ البته بودند کسانی که تعجب میکردند که ارتباط کتاب با فست فود چیست؟!
طلوع نژاد در بخش دیگری از سخنانش درباره تعامل و تبادل کتابیاش با مشتریان چگونه بوده است، عنوان کرد: حقیقت امر چند بار برخی مشتریان کتاب را امانت گرفتند اما پس نیاوردند اما الآن یک شعار ساختم که دیگر کتابها به آن سرنوشت دچار نشوند، اینکه به مشتریانم میگویم: «کتابها غرور دارند، امانتداده شوند برنمیگردند».
وی ادامه داد: برای همین هم الآن هرکسی که بخواهد میتواند در زمان حضور در فست فود از این قفسه و کتابهایش با تنوع موضوعی مختلف استفاده کند اما امانت بردن، شرایط خاصی دارد که دربارهاش توضیح دادم.
طلوع نژاد همچنین در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به وضعیت صنعت نشر و افزایش قیمت کتاب و ملزومات چاپ و نشر از مسئولان خواست لااقل برای جامعه کتابخوان که زندگیشان آمیخته با کتاب است، بستهها تخفیفی طی راهکارهایی در نظر بگیرند که این میل به خواندن در این افراد کمرنگ و حتی بیرنگ و ناپدید نشود.

با نگاهی به گوشه و کنار فست فود و گفتههای مالکش، به نظر میرسد از نگاه طلوع نژاد، چنین تجربههایی نشان میدهد که ترویج کتاب و کتابخوانی لزوماً نباید محدود به کتابخانهها، مدارس و مراکز فرهنگی باشد، بلکه کسبوکارها نیز میتوانند در این زمینه نقشآفرین باشند.
هر کسبوکاری، فارغ از حوزه فعالیت و نوع خدماتی که ارائه میدهد، این امکان را دارد که با اختصاص فضایی هرچند کوچک به کتاب، زمینه آشنایی بیشتر مردم با دنیای مطالعه را فراهم کند و گاهی یک قفسه کتاب در یک فستفود، کافه، فروشگاه یا حتی یک فضای خدماتی میتواند فرصتی برای مکث، ورق زدن یک کتاب و شکلگیری علاقهای تازه به مطالعه باشد.
درواقع، ترویج فرهنگ کتابخوانی نیازمند مشارکت همه بخشهای جامعه است و نمیتوان تمام مسئولیت آن را بر دوش نهادهای فرهنگی و آموزشی گذاشت و کسبوکارها به دلیل ارتباط روزمره و مستقیم با اقشار مختلف مردم، ظرفیت قابلتوجهی برای تبدیل کتاب به بخشی از زندگی اجتماعی دارند.
همچنین اگر صاحبان مشاغل با ابتکارهای سادهای مانند ایجاد قفسههای مطالعه، معرفی کتابهای موردعلاقه، برگزاری پویشهای تبادل کتاب و اختصاص فضایی برای مطالعه، به این جریان بپیوندند، میتوان امیدوار بود کتاب بیش از گذشته در فضاهای عمومی و زندگی روزمره مردم حضور پیدا کند؛ چهبسا همین فرصتهای کوچک، نقطه آغاز ارتباطی ماندگار میان افراد و کتاب باشد.
نظر شما