به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، کارگاه آموزشی «گونه‌شناسی چاپ و انتشار منابع بریل در ایران» با تدریس حسین عبدالملکی در اندیشگاه فرهنگی سازمان برگزار شد.
عبدالملکی در ابتدا با اشاره به روز ایمنی عصای سفید گفت: «عصای سفید نماد استقلال نابینایان است و مسئولان باید با شنیدن نیازها و مشورت با آنان، حل مشکلاتشان را در دستور کار قرار دهند.»
وی سپس با مرور پیشینه عصای سفید گفت: «جیمز بیگز در سال ۱۹۲۱ در بریتانیا برای بهتر دیده‌شدن از عصای سفید استفاده کرد؛ باشگاه لاینز در سال ۱۹۳۰ در آمریکا به ترویج آن پرداخت و در سال ۱۹۳۱ نیز در پاریس مراسم اهدای عصای سفید برگزار شد. ریچارد هوور هم در سال‌های ۱۹۴۴ و ۱۹۴۵ روش حرکت مستقل با عصای بلند را توسعه داد.»
عبدالملکی درباره خط و کتاب‌های بریل توضیح داد: «خط بریل امکان خواندن و نوشتن مستقل را برای نابینایان فراهم می‌کند و با وجود تلاش برای ابداع روش‌های جایگزین، همچنان ماندگار است. هر خانه بریل شش نقطه در سه سطر و دو ستون دارد و با نوک انگشت منطبق است. ترکیب موقعیت‌های چپ و راست و بالا، وسط و پایین، یادگیری آن را آسان می‌کند؛ بریل یک بازی با هندسه است. کتاب‌های نوشته‌شده به این خط نیز بخشی از حافظه فرهنگی کشورند؛ منابعی محدود، گران، آسیب‌پذیر و گاه تک‌نسخه که باید مانند نسخه‌های خطی از آن‌ها حفاظت شود.»
وی با اشاره به پیشگامان آموزش نابینایان افزود: «والنتین آئویی، بنیان‌گذار مدرسه نابینایان پاریس، با الهام از تجربه ماریا ترزیا فون پارادیس، پیانیست نابینای اتریشی، آموزش با الفبای برجسته لمسی را گسترش داد. در این شیوه، شاگردان با لمس حروف می‌توانستند بخوانند، اما هنوز امکان نوشتن مستقل برای آنان فراهم نبود.»
عبدالملکی با مرور پیشینه بریل در ایران گفت: «ارنست کریستوفل با یادگیری فارسی و همکاری معلمان ایرانی، بریل فارسی را شکل داد و آموزش نابینایان در تبریز و سپس اصفهان گسترش یافت.»
وی تأکید کرد: «نخستین کتاب‌ها با لوح و قلم تولید می‌شدند؛ این نوشته‌ها معادل نسخه‌های دست‌نویس‌اند و باید به‌عنوان میراث فرهنگی گردآوری شوند. حتی یک نامه می‌تواند روایت زندگی یک نابینا در زمانه خودش باشد.»
وی در ادامه افزود: «انتشار نسخه‌ای جدید و شکیل از یک کتاب، دلیل امحای نسخه قدیمی آن نیست؛ نابودی این آثار، بخشی از تاریخ چاپ منابع نابینایان را از بین می‌برد.»
مدرس کارگاه درباره تحول ابزارهای نگارش و تکثیر بریل گفت: «ماشین پرکینز با ثبت همزمان نقطه‌های هر حرف، زمان نوشتن را به حدود یک‌سوم تا یک‌چهارم روش لوح و قلم کاهش داد. چاپ سربی نیز با چیدن مهره‌ها و پرس کاغذ، امکان تولید نسخه‌های متعدد را فراهم کرد.»
عبدالملکی درباره روش‌های جدیدتر گفت: «ترموفرم با گرما و مکش، برجستگی‌های نسخه مادر را روی ورق پلاستیکی تکثیر می‌کند و چاپ صنعتی، تولید انبوه و دوروی منابع را ممکن ساخته است. رایانه‌ها و نمایشگرهای بریل تجدیدشونده نیز آماده‌سازی و خواندن کتاب‌ها را آسان‌تر کرده‌اند.»
وی در پایان تأکید کرد: «ورود فناوری‌های تازه نباید به کنار گذاشتن روش‌های قبلی یا نابودی آثار موجود بینجامد؛ حفظ هر نسخه بریل، گامی برای دسترسی نابینایان به دانش است.»
در پایان کارگاه، شرکت‌کنندگان با انواع کتاب‌های بریل آشنا شدند و مدرس کارگاه به توضیحات پیرامون کیفیت نسخه‌ها و دفاتر خط بریل پرداخت.
نظر شما