سرویس بین‌الملل خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)- الهه شمس: دان در روستای اینچنان متولد شد و در یک مجتمع مسکونی دولتی رشد کرد. او پس از ترک مدرسه، ابتدا به حرفه کتابداری روی آورد و پس از کار در گلاسکو و ایالات متحده، در سنین بزرگسالی برای تحصیل در رشته ادبیات انگلیسی راهی شهر هال شد. سرنوشت او در آنجا با فیلیپ لارکین گره خورد؛ شاعری برجسته که هم حامی قلم او بود و هم او را در کتابخانه دانشگاه به کار گماشت.
دان در طول مسیر حرفه‌ای خود جوایز معتبری چون جایزه ویتبرد و مدال شعر ملکه را از آن خود کرد و در سال ۲۰۰۳ مفتخر به دریافت نشان OBE شد. دون پترسون، شاعر و همکار او در دانشگاه سنت اندروز، در توصیف جایگاه او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «او بهترین شاعر اسکاتلندی دوره پس از جنگ بود؛ دوستی عزیز، راهنمایی بی‌بدیل و معلمی که جایش به شدت خالی خواهد ماند.»
نخستین مجموعه شعر او با عنوان خیابان تری (Terry Street) در بیست‌وشش‌سالگی‌اش توسط انتشارات فابر منتشر شد. این کتاب نام خود را از خیابان کارگرنشینی وام گرفته بود که دان خانه کوچک خود را در آنجا خریده بود. اثر با استقبال منتقدان روبرو شد، هرچند نگاه پیرامون آن در خانواده خالی از طعنه نبود؛ چنان‌که خودش در سال ۲۰۰۳ روایت کرده بود که عمویش به او گفته بود هرگز به بزرگی رابرت برنز نخواهد رسید.
دوستی عمیق او با فیلیپ لارکین، علیرضا فاصله سیاسی‌شان – که دان با رویکردی چپ‌گرا در برابر لارکین محافظه‌کار قرار داشت – با محوریت عشق مشترکشان به موسیقی جاز پایدار ماند. آثار اولیه دان به‌شدت بر محور مفاهیم طبقه، نابرابری و فقر می‌چرخید؛ موضوعاتی که گاه بازتابی از آن با لحنی تند در نقدها بازتاب می‌یافت، اما ریتم زنده و برخاسته از ذائقه موسیقایی‌اش، شعر او را همواره صمیمی و دسترس‌پذیر نگاه می‌داشت.
نقطه عطف کارنامه او پس از درگذشت همسرش لزلی در سال ۱۹۸۱ رقم خورد. مجموعه مرثیه‌ها (Elegies) که بازتاب عریان این سوگ جانکاه بود، جایزه کتاب سال ویتبرد را ربود و در زمره شاهکارهای او ثبت شد. دان مدتی بعد به اسکاتلند بازگشت و به عنوان استاد ادبیات انگلیسی و رئیس انستیتوی مطالعات اسکاتلندی در دانشگاه سنت اندروز به فعالیت پرداخت.
با وجود وزن سنگین مضمون‌های آثارش، دان چندان تمایلی به کالبدشکافی نظری شعرهایش نداشت. او در گفت‌وگویی در سال ۲۰۱۸ تأکید کرده بود که شعر اصیل در نهایت درباره خودش است و بهترین سروده‌ها از دل رویکردی غیرمحافظه‌کارانه و بی‌واسطه بیرون می‌آیند.
منبع: بی بی سی
نظر شما