به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) به نقل از روابط عمومی نشر بینالملل، آیین رونمایی و بررسی کتاب «قیام لله» نوشته مجتبی عرب مازاریزدی، همزمان با هفته دفاع مقدس در فرهنگسرای رسانه تهران با همکاری نشر بینالملل برگزار شد.
در این نشست، مجتبی عرب مازاریزدی، نویسنده کتاب، محمدصادق شهبازی و حمیدرضا میررکنی، کارشناسان اثر، درباره چرایی انتخاب مفهوم قیام لله، نسبت قیام و جهاد، نقش مردم، نسبت فرد و جامعه و ضرورت بازخوانی مکتب امام خمینی(ره) برای انسان امروز سخن گفتند.
میشود از یک آیه «دستورالعمل زندگی» ساخت؟
مجتبی عرب مازاریزدی در ابتدای این نشست با اشاره به آیه «قُلْ إِنَّمَا أَعِظُکُم بِوَاحِدَةٍ أَن تَقُومُوا لِلَّهِ مَثْنَیٰ وَفُرَادَیٰ» گفت: مسئله اصلی در شکلگیری کتاب این بود که آیا میتوان «قیام لله» را از یک گزاره انتزاعی و معرفتی فراتر برد و به یک ترجمان عملیاتی تبدیل کرد؛ به گونهای که از آن دستورالعمل، معیار سنجش عملکرد و نحوه قضاوت درباره برخی کنشهای اجتماعی به دست آید.
وی افزود: مباحث کتاب حدود چهار سال پیش در قالب سلسله جلساتی در دانشگاه صنعتی امیرکبیر و در جمع تشکلهای دانشجویی مطرح شده و بعد به صورت کتاب درآمده است.
نویسنده «قیام لله» ادامه داد: تلاش شده است کتاب در مرز میان یک گفتار نظری مبتنی بر ادله دینی و یک گفتار زنده و عملساز قرار بگیرد؛ بهخصوص برای قشر فعال و کسانی که در میدانهای اجتماعی و فرهنگی فعالیت میکنند.
عرب مازاریزدی با اشاره به اینکه «قیام» در کتاب محور قرار گرفته است، اظهار کرد: مفاهیمی مانند جهاد، مبارزه، رسانه، عدالتخواهی، اقتصاد مقاومتی، نقش مردم، مردمسالاری، امر سیاسی و اصلاحگری اجتماعی در نسبت با این مفهوم مورد توجه قرار گرفتهاند.
وی درباره یکی از دغدغههای مطرح در کتاب گفت: برای یک فعال اجتماعی این سؤال مطرح است که مثلاً کار رسانهای یا افشاگری با نیت لله چه نسبتی دارد و معنویت و عقلانیت چگونه باید در کنار عمل اجتماعی قرار بگیرند.
«قیام» فقط جنگیدن با توپ و تانک نیست
محمدصادق شهبازی، کارشناس نشست، با اشاره به تفاوت «قیام» و «جهاد» در کتاب گفت: کتاب تلاش کرده است جهاد را از تلقی محدود و معمولی که آن را صرفاً به جنگ نظامی و وجود «توپ و تانک» منحصر میکند، فراتر ببرد و آن را در قالب یک دعوت عمومی برای عمل دینی و اجتماعی بررسی کند.
وی یکی از ویژگیهای کتاب را تلاش برای درگیر کردن مخاطب با «فعلیت» مفاهیم دانست و گفت: کتاب بیش از اینکه بخواهد مخاطب را درگیر مفاهیم نظری کند، تلاش کرده او را به تجربه مفاهیم برساند؛ یعنی خواننده در مثالها و توضیحاتی که ذیل آیات آمده، با خود مفهوم مواجه میشود.
شهبازی افزود: «قیام لله» را نباید صرفاً یکی از افعال دینی در کنار نماز و حج و جهاد دانست؛ این مفهوم میتواند نسبت انسان با حرکت و سکون، اصلاح و انفعال و حتی نسبت جامعه با انقلاب و تغییر را توضیح دهد.
وی همچنین درباره وضعیت معارف دینی در فضای امروز گفت: گاهی تریبونها بیشتر درباره این صحبت میکنند که «این کار را نکنید» و «آن کار را نکنید»، اما کمتر کسی مخاطب را به انجام کار درست دعوت میکند. کتاب تلاش کرده است در کنار بیان آسیبها و انحرافات، مخاطب را به عمل نیز دعوت کند.
در این بخش از نشست، بحث درباره آفات فعالیتهای اجتماعی و دانشجویی به شوخیهای میان سخنرانان نیز کشیده شد و فضای جلسه برای لحظاتی از حالت رسمی خارج شد.
«قیام لله»؛ عزلت یا ساختن جامعه؟
حمیدرضا میررکنی، دیگر کارشناس نشست، با اشاره به نسبت فرد و جامعه در کتاب گفت: یکی از پرسشهای مهم این است که آیا قیام الزاماً باید در قالب یک حرکت جمعی اتفاق بیفتد یا اینکه فرد نیز میتواند به صورت مستقل در مسیر قیام لله قرار گیرد.
وی با اشاره به برخی برداشتهای تاریخی از نسبت دین و جامعه افزود: در بخشی از میراث فکری ما، دعوت به عزلت و فاصله گرفتن از اجتماع دیده میشود؛ در حالی که در خوانش اجتماعی از شریعت، اقامه دین با ساختن جمع و جامعه و حضور اجتماعی انسان ارتباط پیدا میکند.
میررکنی گفت: یکی از نکات قابل توجه کتاب این است که میان فرد و جامعه یک دوگانه مطلق ایجاد نمیکند. قیام میتواند از فرد آغاز شود، اما در عرصه اجتماعی امتداد پیدا کند.
وی همچنین با اشاره به ویژگی خطاب کتاب به مخاطب گفت: نویسنده مخاطب را کسی فرض کرده که میخواهد در مسیر اخلاص و توحید حرکت کند و همین مسئله باعث میشود خواننده صرفاً با یک متن نظری مواجه نباشد، بلکه خودش را در نسبت با مفاهیم کتاب مورد محاسبه قرار دهد.
وقتی «مکتب امام» با زبان بوگاتی توضیح داده شد!
بخش دیگری از نشست به توضیح جایگاه امام خمینی(ره) و ظرفیت مکتب امام برای ساختن انسانهایی با قدرت اثرگذاری اجتماعی اختصاص داشت؛ بخشی که با تشبیه متفاوت عرب مازاریزدی، فضای جلسه را نیز برای لحظاتی با خنده حاضران همراه کرد.
نویسنده «قیام لله» در توضیح ظرفیتهای انسان و اینکه امام خمینی(ره) چگونه انسانهای معمولی را به میدان تاریخ آورد، گفت اگر بخواهیم با زبان امروز توضیح دهیم، انسان شبیه یک «بوگاتی» است که در پارکینگ قرار گرفته، اما صاحبش به جای حرکت دادن آن، روی آن استیکر میچسباند، چراغ روشن میکند یا گلدان روی آن میگذارد!
او ادامه داد: امام خمینی(ره) به انسان نشان داد که این وسیله برای حرکت ساخته شده است؛ یعنی ظرفیت انسان بسیار بیشتر از آن چیزی است که در زندگی روزمره از خودش نشان میدهد.
این تشبیه با واکنش و خنده حاضران همراه شد و نویسنده در ادامه تأکید کرد که مسئله اصلی «قیام لله» نیز همین شناخت ظرفیتهای انسان و به حرکت درآوردن آنها در مسیر الهی است.
رزومه شهدا را اگر امروز میدیدیم، شاید باور نمیکردیم!
عرب مازاریزدی در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به نقش امام خمینی(ره) و رهبر انقلاب در تربیت نیروهای مؤثر، به تفاوت میان رزومههای معمول دانشگاهی و ظرفیت واقعی انسانها اشاره کرد.
وی با لحنی طنزآمیز گفت: اگر قرار بود با معیارهای معمول امروز افراد را برای مسئولیتهای مهم انتخاب کنیم، شاید بعضی از نیروهای بزرگ دوران دفاع مقدس اصلاً فرصت حضور پیدا نمیکردند و در ادامه با اشاره به برخی سوابق شهدا، این پرسش را مطرح کرد که آیا امروز صرفاً بر اساس چنین رزومههایی به یک فرد اعتماد میکنیم؟
وی افزود: هنر امام این بود که انسانهایی را که لزوماً سوابق و امکانات ویژهای نداشتند، به انسانهای تاریخساز تبدیل کرد.
این بخش از سخنان نویسنده نیز با واکنش و خنده حاضران همراه شد، اما او در ادامه تأکید کرد که پشت این مثال، یک مسئله جدی وجود دارد: «قیام لله» انسان را متوجه ظرفیتهایی میکند که ممکن است در زندگی عادی دیده نشوند.
چرا هنوز باید امام را بخوانیم؟
در ادامه، شهبازی با اشاره به ضرورت بازخوانی مکتب امام خمینی(ره) گفت بسیاری از مسائل و حوادث جدید، انسان را دوباره به مبانیای بازمیگرداند که امام بر اساس آنها سخن گفته است.
وی افزود: حتی انسان امروز، با وجود تفاوت شرایط اجتماعی و تاریخی، همچنان با پرسشهایی درباره مسئولیت، عدالت، معنویت، عقلانیت و نسبت خود با جامعه مواجه است و به همین دلیل بازخوانی آن منظومه فکری همچنان موضوعیت دارد.
میررکنی نیز با اشاره به ظرفیتهای کتاب گفت برخی مباحث مطرحشده، بهخصوص در حوزه عدالت و نسبت عدالت با عدالتخواهی، میتوانند موضوع پژوهشهای مستقل و گستردهتر قرار بگیرند.
«قیام لله» قرار نیست فقط یک کتاب مناسبتی باشد.
عرب مازاریزدی در پایان درباره مهمترین ظرفیت کتاب گفت: امید این بوده است که «قیام لله» صرفاً یک کتاب مناسبتی نباشد، بلکه بتواند برای انسانی که میخواهد نسبت به خود و جامعه احساس مسئولیت کند، چارچوبی برای فهم و عمل فراهم کند.
وی جوانان را یکی از مخاطبان اصلی این اثر دانست و گفت: جوان به دلیل آمادگی روحی بیشتر برای حرکت و تغییر، مخاطب مهم مفهوم قیام لله است و تلاش شده است مباحث مکتب امام برای این مخاطب قابل فهمتر و قابل استفادهتر شود.
نویسنده کتاب در پایان ابراز امیدواری کرد این اثر بتواند مخاطب را به قرآن و معارف دینی نزدیکتر کند و «قیام لله» را نه فقط به عنوان یک مفهوم، بلکه به عنوان راهی برای فهم مسئولیت و عمل در زندگی امروز پیش روی او قرار دهد.
کتاب «قیام لله» نوشته مجتبی عرب مازاریزدی، به همت نشر بینالملل به تازگی منتشر شده است.
نظر شما