به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، در این نشست که جمعی از مدیران، استادان و پژوهشگران حضور داشتند، روحالله حسینی معاون توسعه فناوری و مطالعات سینمایی با تأکید بر نقش آمار در سیاستگذاری و تصمیمگیری صحیح و اصولی در حوزه سینما اظهار کرد: آمار صرفا موضوعی فنی و حسابداری نیست، بلکه یکی از مهمترین مبانی تصمیمگیری و تصمیمسازی به شمار میرود.
وی درباره شاخصهای موفقیت در سینمای ایران نیز عنوان کرد: زمانی که از رونق یا رکود سینما سخن میگوییم، این مفاهیم باید بر اساس شاخصهایی همچون میزان فروش گیشه، تعداد مخاطبان و حجم تولیدات سینمایی سنجیده شوند و بدون توجه به دادههای آماری نمیتوان ارزیابی دقیقی از وضعیت سینما ارائه کرد.
آمار؛ زبان مشترک تصمیمگیری در سینما
حسینی آمار را «زبان مشترک تصمیمگیری» دانست و ادامه داد: آمار امکان مقایسه عملکرد نهادها و سازمانهای سینمایی و همچنین مقایسه سینمای ایران با سایر کشورها را فراهم میکند.
معاون توسعه فناوری و مطالعات سینمایی با اشاره به گزارش «فوکوس؛ روندهای بازار جهانی فیلم» تصریح کرد: این گزارشها با ارائه اطلاعاتی درباره تولید فیلم، فروش گیشه و تعداد مخاطبان، تصویری از روندهای سینمای جهان ارائه میکنند و امکان مقایسه جایگاه سینمای ایران با سایر کشورها را فراهم میسازند؛ چراکه بدون مقایسه مبتنی بر دادههای دقیق، ارزیابی وضعیت سینما امکانپذیر نیست.
حسینی پاسخگویی و شفافیت را از دیگر کارکردهای مهم آمار عنوان کرد و گفت: آمار میتواند ابزاری برای پاسخگو کردن مدیران و یکی از ابزارهای دموکراسی باشد و امکان ارزیابی عملکردها را بدون ورود به مجادلات و جنجالهای غیرضروری فراهم کند.
وی ابراز امیدواری کرد برگزاری این برنامه زمینه را برای تعریف و اجرای یک نظام جامع آماری در سازمان سینمایی فراهم کند.
ضرورت توجه جدیتر به مطالعات سینمایی
حسین یزدانشناس، مدیرکل دفتر مطالعات و دانش سینمایی نیز با اشاره به اهمیت مطالعات مخاطب در شناخت وضعیت سینمای ایران گفت: مطالعات مخاطب در ایران در مقایسه با سایر حوزههای مطالعات سینمایی بسیار محدود است این در حالی است که بخش عمده پژوهشهای انجامشده نیز کمّی بوده و مطالعات کیفی و ترکیبی سهم بسیار کمتری داشتهاند.
یزدانشناس با مرور آمار مخاطبان سینما در سه سال گذشته به کاهش چشمگیر مخاطب در سال جاری اشاره و تأکید کرد: وظیفه دفتر مطالعات این است که دلایل این تغییرات را بررسی کند؛ چراکه مطالعات دقیق، از جمله مطالعات مخاطب میتواند در تعیین وضعیت صنعت سینما مؤثر باشد و در صورت اجرای درست، بسیاری از جهتگیریها و تصمیمهای سینماگران و مدیران را اصلاح کند.
پژوهشی درباره نگاه نسل زد به سینمای ایران
مدیرکل دفتر مطالعات و دانش سینمایی درباره کتاب «سینمای ایران و نسل زد» که بر اساس پژوهشی با عنوان «خوانش نسل زد از فیلمهای چهلوسومین دوره جشنواره فیلم فجر» توسط انتشارات بنیاد سینمایی فارابی منتشر شده نیز گفت: این مطالعه با هدف شناخت نگاه و ادراک نسل زد نسبت به سینما انجام شده است؛ نسلی که با اینترنت و تلفن هوشمند رشد کرده و به همین دلیل دریافت متفاوتی از محیط پیرامون خود از جمله فیلم و سینما دارد.
وی با اشاره به فرآیند اجرای این پژوهش عنوان کرد: در این پژوهش، ۱۲ فیلم از میان آثار چهلوسومین جشنواره فیلم فجر انتخاب و برای گروهی از جوانان نسل زد با تنوع جنسیتی، جغرافیایی، شغلی و تحصیلی در موزه سینما نمایش داده شد. همچنین پس از هر نمایش نیز جلسات گروه کانونی برگزار شده و در نهایت گفتوگوهای ضبط، پیادهسازی و کدگذاری شد.
یزدانشناس با اشاره به همکاری سازمان سینمایی، وزارت ورزش و جوانان، موزه سینما و بنیاد سینمایی فارابی خاطرنشان کرد: حاصل این همکاری، گزارشی پژوهشی بود که به کتاب تبدیل شده و علاوه بر آن، شش مقاله علمی ـ پژوهشی نیز از این طرح استخراج شده که در مرحله داوری قرار دارد.
وی این تجربه را نمونهای کمسابقه از مطالعه مخاطب در سینمای ایران عنوان کرد.
نسل زد؛ مخاطبی که با فیلم وارد گفتوگو میشود
سالار کاشانی، محقق عضو هیئت علمی مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم نیز با اشاره به ضرورت توجه بیشتر به نیازهای واقعی مخاطبان نسل زد تصریح کرد: سبک زندگی این نسل با نسلهای پیشین تفاوتهای جدی دارد و فضای مجازی برای آنان بخشی جداییناپذیر از زندگی روزمره است.
وی افزود: اعضای نسل زد از بدو تولد با فضای مجازی مواجه بودهاند و از سواد رسانهای و نگاهی جهانشمولتر برخوردارند؛ بنابراین سیاستگذاری فرهنگی و فیلمسازی برای این گروه سنی نیازمند شناخت دقیقتر شیوه مواجهه آنان با آثار فرهنگی است.
این استاد دانشگاه با اشاره به نتایج گفتوگوهای انجامشده با طیف متنوعی از مخاطبان نسل زد درباره فیلمهای جشنواره چهلوسوم فیلم فجر افزود: خوانش این نسل از فیلمها در بسیاری موارد با پیام و هدفی که از سوی سیاستگذاران یا نهادهای سرمایهگذار دنبال شده، تفاوت بنیادین دارد.
کاشانی تأکید کرد: مخاطب نسل زد دیگر مخاطبی منفعل نیست، بلکه با عناصر فیلم وارد گفتوگو و مذاکره میشود و آنها را بر اساس تجربه و نگاه شخصی خود تحلیل میکند.
وی یکی از مهمترین یافتههای این پژوهش را تغییر نگاه نسل زد به مفهوم قهرمان، روایتهای دوگانه و کلیشههای فرهنگی عنوان کرد و افزود: بسیاری از قهرمانانی که در فیلمهای مورد بررسی، ارائه شدهاند، از سوی این نسل باورپذیر تلقی نمیشوند؛ زیرا مخاطب جوان احساس میکند این شخصیتها بیش از آنکه انسانی و ملموس باشند، نماینده یک ایدئولوژی بزرگنماییشده هستند.
کاشانی با اشاره به نگاه خاص نسل زد به ماهیت زندگی اظهار کرد: نسل زد به روایتهای مطلق درباره خیر و شر نیز با تردید نگاه میکند و در مقایسه با نسلهای گذشته، نگرشی خاکستریتر و نسبیگرا دارد و تجربه زیسته خود را معیار مهمی برای تفسیر آثار قرار میدهد.
به گفته وی، این نسل در برابر پیامهایی که آنها را تبلیغاتی یا پروپاگاندا تلقی کند، مقاومت نشان میدهد و از همین رو، در سیاستگذاری فرهنگی و حمایت از تولید آثار سینمایی باید پیش از ساخت فیلم، مخاطبسنجی و امکان برقراری ارتباط واقعی اثر با مخاطب مورد توجه قرار گیرد.
وی خاطرنشان کرد: در فیلمسازی برای نسل زد، دیگر استفاده از تیپها و کلیشههای رایج پاسخگو نیست و این مخاطب با نگاهی انتقادی، هم محتوا و هم فرم آثار را ارزیابی میکند.
در بخش دیگری از این مراسم، از مترجمان مجموعه «فوکوس ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶» تقدیر به عمل آمد و در پایان از سه کتاب «سینمای ایران و نسل زد؛ مطالعه ای درباره خوانش نسل زد از فیلم های چهلوسومین دوره جشنواره فیلم فجر»، «فوکوس ۲۰۲۵ روندهای بازار جهانی فیلم» و «فوکوس ۲۰۲۶ روندهای بازار جهانی فیلم» رونمایی شد.
نظر شما