به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، هشتمین برنامه از مجموعه رویدادهای «جمعه های تئاترشهر» با نمایش فیلم تئاتر «مکبت» به طراحی و کارگردانی فرهاد مهندس پور روز جمعه نهم مرداد ماه به میزبانی تالار مشاهیر این مجموعه برگزار شد.

عباس غفاری عضو انجمن منتقدان و نویسندگان خانه تئاتر، پس از نمایش این فیلم تئاتر درباره پیشینه تاریخی فعالیت هنرمندان و مدیران عرصه تئاتر از زمان پیروزی انقلاب اسلامی تا پایان دهه هفتاد بیان کرد: به‌نظر من، یکی از شانس‌های بزرگ این نسل، داشتن اساتید برجسته‌ای در دانشگاه بود که از آنان درس گرفتند؛ این اساتید که روزگاری دانشجو بودند، وارد دانشگاه‌ها شدند و شاگردان بسیار خوبی تربیت کردند که بعدها به عنوان هنرمندانی تاثیرگذار نقش مهمی در توسعه و ترویج فعالیت های تئاتری میان مخاطبان هم معرفی شدند.

غفاری افزود: یکی از همین هنرمندان فرهاد مهندس پور بود که هم زمان با فعالیت های مرتبط با کارگردانی و تدریس در حوزه های مدیریتی و اجرایی نیز فعالیت بسیار خوبی داشت و توانست در برهه ای از تاریخ همراه با تعدادی دیگر از هم نسلانش به یکی از هنرمندان و مدیران موثر در عرصه تئاتر مقاومت که در آن سالها بیشتر به «تئاتر دفاع مقدس» معروف بود، تبدیل شود. شرایطی که موجب تولید آثارنمایشی موفقی در این زمینه شد که همچنان از آنها به عنوان آثار برتر این عرصه یاد می شود.

وی ادامه داد: پس از مدتی فرهاد مهندس پور سراغ نمایشنامه «مکبت» ویلیام شکسپیرکه بعدها سرعنوان «مکبث» یا «مکبت» آن هم بحث های زیادی صورت گرفت، با همراهی نویسندگانی چون محمدچرم شیر رفت و تمرین نمایش با حدود 22 بازیگر که بنده هم جزوی از آنها بودم آغاز شد. در سه‌هفتهٔ اول، متن اصلی که می بایست توسط آقای چرم شیر نوشته می شد، هنوز آماده نبود؛ بنابراین ما از ترجمه های نمایشنامه «مکبت» برای تمرینات استفاده می کردیم و همراه با این روند تمرینات بدن و بیان را هم انجام می دادیم. در این چارچوب فرهاد هرروز کتابی می آورد و چند صفحه از آن را می خواند و بعد از هر کدام از ما می‌خواست که یک صفحه را بخوانیم.

این منتقد گفت: ابتدا نمی‌فهمیدیم چرا این کار را می‌کند، اما بعدها فهمیدیم که همهٔ آن کتاب‌ها به اجرا مرتبط بود و از نظر ذهنی به ما کمک بسیاری کرد. او ما را مجبور می‌کرد کتاب‌ها را بخریم؛ اگر کتاب پیدا نمی‌شد، از ما پول می‌گرفت و تهیه می‌کرد و می‌گفت هدیه نمی‌دهم. بعد باید کتاب را در سه روز می‌خواندیم و خلاصه می‌کردیم و نیم‌ساعت اول هر جلسه دربارهٔ آن بحث می‌کردیم.

این کارگردان با اشاره به روند تمرینات در نظرگرفته شده از سوی مهندس پور برای گروه توضیح داد: تمرینات بدنی و بیان بسیار جدی گرفته می‌شد. افشین خورشید باختری یا گلچهره دامغانی تمرین بدن و بیان را بر عهده داشتند و هوشنگ هیهاوند هم کمک می‌کرد. ما در سه‌هفته یا یک ماه اول، فقط متن اصلی را می‌خواندیم و بحث می‌کردیم. جالب است بدانید بسیاری از بازیگرانی که در تمرینات اولیه حضور داشتند، درهمان جلسه های ابتدایی با فرهاد اختلاف پیدا کرده ، او را متهم به بی سوادی و سپس تمرین را ترک می کردند. آنها می گفتند چرا باید متنی را کار کنیم که ترجمه‌اش وجود دارد و نیازی به بازخوانی ندارد؟ زیرا در آن زمان همچون این سال ها واژهٔ «بازخوانی» رایج نبود و نمایش«مکبت» فرهاد مهندس پور به نوعی اولین بار این مفهوم را با خود آورد.

غفاری درباره بازیگران نمایش هم اظهار کرد: من معتقدم فرهاد از اول می‌دانست که هر کدام از بازیگران را برای چه نقشی انتخاب کرده و می‌دانست که داریوش موفق بازیگر نقش «مکبت» است. البته که داریوش بازیگر فوق‌العاده‌ای است و من عقیده دارم او از بهترین بازیگران تئاتر بعد از انقلاب است که بی تردید می توانست جایگاهی بسیار ممتاز تری در تئاتر داشته باشد. جالب است بدانید او حتی یک ماه سر تمرین نیامد؛ ما می‌دانستیم که او ممکن است دیگر نیاید، اما فرهاد گفت: «مکبت من داریوش است و تا آخر هم هست.» و واقعاً برگشت و بازی درخشانی ارائه داد. حتی به خوبی یادم هست در اجرای جشنواره تئاتر فجر، که گروه‌های خارجی از جمله از برلین آمدند، شیفتهٔ بازی داریوش شدند و از او دعوت کردند به خارج برود، اما او نپذیرفت. البتنه بازیگران دیگر هم درخشان بودند که هرکدام از پس حضور در این پروژه وارد جریان جدی حرفه ای تئاتر شدند که نام و اعتبارشان نشان گر ادعای من هاست.

این منتقد و کارگردان تئاتر در ادامه صحبت های خود گفت: پس از اجرای نمایش «مکبت»، آثاردیگری از فرهاد مهندس پور از جمله «دیرراهبان» و «روزرستاخیز» در مجموعه تئاتر شهر روی صحنه رفتند که آنها هم واقعا درخشان بودند و این نشان دهنده توانمندی یک هنرمند ارزنده تئاتر و البته ریسک مدیری به نام حسین پاکدل در تئاتر شهر بود که فرصت اجرای چنین نمایش هایی را مهیا کرد. مسیری که باعث شد همان بازیگران قهر کرده ای که اشاره داشتم از تصمیم خود پشیمان باشند. من چندی پیش در بزرگداشت فرهاد مهندس پور که خودم آن را در پردیس سینمایی چهارسو برگزار کردم، گفتم که بسیاری از کارگردانان چه «دانسته» و چه «نادانسته» از اجرای «مکبت» او تأثیرات زیادی گرفتند که اکنون بسیاری از آن ها را روی صحنه تئاتر می بینیم.

وی تصریح کرد: من همیشه به همکاری با فرهاد افتخار می‌کنم و از او بسیار آموختم؛ او نگاه دیگری به تئاتر به من داد و قاطعانه می گویم جای او الان در کارگردانی تئاتر خالی است؛ البته که من می‌دانم شاید بخشی از دلیلی که باعث می شود او کار نکند چیست؟ چون بسیاری از بازیگران با دستمزدهای فعلی حاضر به همکاری با او نیستند؛ چون متاسفانه بسیاری از هنرمندان نسل جدید او را نمی‌شناسند. چون شیوهٔ کاری فرهاد مهندس‌پور در بازار تولید امروز نمی‌گنجد؛ ما پنج ماه تمرین کردیم، حتی یک ماه فقط راه رفتیم و روی چهارپایه‌ها بدون هیچ دکور عظیمی حرکت کردیم، او به همه می‌گفت: «تمام اطلاعاتتان را پشت در بگذارید و اگر مرا به‌عنوان کارگردان قبول دارید بمانید.» ما ماندیم و از او بسیار یاد گرفتیم.

غفاری در بخش دیگری صحبت های خود گفت: فرهاد مهندس‌پور هنرمندی بود که از استادانش رکن الدین خسروی، حمید سمندریان و بسیاری دیگر زیاد آموخت؛ او حتی برای درک متون اصلی نمایش هایی که روی آنها کار می کرد زبان انگلیسی و آلمانی آموخت و تمام تلاش خود را انجام می داد تا در سفرهای مختلف با حضور در کارگاه های آموزشی همواره بیاموزد. او برخلاف بسیاری از هنرمندان آن دوره که مطالعه نمی‌کردند، بسیار کتاب می‌خواند و سینما و تئاتر می‌دید. این دانش و تجربه باعث شد که تبدیل به یک کارگردان نظریه‌پرداز شود؛ همان‌طور که در «گالیله» با طراحی ساده و بازیگرانی با لباس‌های مشکی، اجرایی درخشان ارائه داد.