به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، مجموعه «کاوشی در گنجینه کتابخانه ملی ایران» با هدف معرفی آثار شاخص، ارزشمند و کمتر شناختهشده موجود در مخازن سازمان، در هر شماره یکی از منابع برجسته این گنجینه را به پژوهشگران و علاقهمندان معرفی میکند.
شصتمین شماره مجموعه «کاوشی در گنجینه کتابخانه ملی ایران» به معرفی کتاب The Valleys of the Assassins and Other Persian Travels، نوشته فریا استارک، اختصاص دارد؛ اثری که نخستینبار در سال ۱۹۳۷ میلادی از سوی انتشارات جان موری در لندن منتشر شد.
فریا مادلین استارک، جهانگرد و پژوهشگر انگلیسی مطالعات خاورمیانه و ایران، در سال ۱۸۹۳ میلادی، برابر با ۱۲۷۱ خورشیدی، در پاریس زاده شد. علاقه او به شرق در ۹سالگی و با خواندن ترجمهای از «هزارویکشب» شکل گرفت.
استارک در سال ۱۹۱۲ برای تحصیل در رشته ادبیات انگلیسی وارد کالج بدفرد لندن شد، اما پس از مدتی به تاریخ روی آورد و تحصیلات خود را در دانشگاه لندن ادامه داد. او همچنین از مدرسه زبانهای شرقی این دانشگاه فارغالتحصیل شد.
استارک در جریان جنگ جهانی اول در جبهه ایتالیا به پرستاری از مجروحان پرداخت و پس از جنگ نیز مدتی به فراگیری زبان عربی مشغول شد. او در اواخر سال ۱۹۲۷ نخستین سفر خود به خاورمیانه را آغاز کرد و پس از لبنان، به دمشق، بیتالمقدس و قاهره رفت.
او طی سالهای ۱۹۲۷ تا ۱۹۲۹ به خاورمیانه و ایران سفر کرد و برای جستوجوی قلعههای حشاشین و کشف برنزهای لرستان، اندکی عربی و فارسی آموخت. این سفرها علاقه او به زبان فارسی و تاریخ ایران را افزایش داد.
استارک مشاهدات سفرها و یافتههای علمی خود درباره باستانشناسی و تاریخ ایران، روم، سوریه، شبهجزیره عربستان، بینالنهرین و یونان را در دهها مقاله و بیش از ۲۰ کتاب به زبانهای انگلیسی و فرانسوی منتشر کرد. شماری از این نوشتهها از آثار علمی و پژوهشی مهم در این حوزهها به شمار میروند.
او با انتشار نتایج مطالعات خود درباره قلعه الموت و دیگر قلعههای اسماعیلی، در شمار پیشگامان پژوهش میدانی در این زمینه قرار گرفت. بخشهایی از کتاب که بر مشاهدات مستقیم استارک استوارند، از ارزش تاریخی و جغرافیایی برخوردارند.
توصیف مسیرهای منتهی به الموت، وضعیت روستاها در دهه ۱۳۱۰ خورشیدی، معماری قلعهها، پوشش گیاهی، ویژگیهای جغرافیایی و شیوه زندگی مردم، از مهمترین مطالب این اثر به شمار میروند. استارک این مسیرها را شخصاً پیمود و مشاهدات خود را در یادداشتهای روزانه ثبت کرد.
نوشتهها و نقشه سفر او همچنان بهعنوان یکی از منابع اولیه در برخی پژوهشهای مربوط به شبکه قلعههای اسماعیلی مورد استناد قرار میگیرند. ارتباط نزدیک نویسنده با مردم مناطق مختلف نیز سبب شده است اطلاعات فراوانی درباره آدابورسوم، زبان، مهماننوازی و زندگی روزمره آنان در کتاب ثبت شود.
بااینحال، بخش عمده مطالب تاریخی کتاب درباره حسن صباح و اسماعیلیان بر منابعی استوار است که در زمان استارک معتبر دانسته میشدند، اما بعدها مورد نقد پژوهشگران قرار گرفتند. استارک در این بخشها تا حد زیادی از آثار یوزف فون هامر پورگشتال تأثیر پذیرفته است.
آثار فون هامر در پژوهشهای جدید، به دلیل ارائه تصویری منفی و افسانهآمیز از نزاریان و پذیرش بدون نقد برخی روایتهای مشهور درباره «حشاشین» نقد شدهاند. پژوهشگران معاصر همچنین به تأثیر این سنت تاریخنگاری بر روایت استارک اشاره کردهاند.
کتاب «درههای حشاشین و دیگر سفرهای ایرانی» با عنوان «سفری به دیار الموت، لرستان و ایلام»، با ترجمه علیمحمد ساکی، در سال ۱۳۶۴ از سوی انتشارات علمی به زبان فارسی منتشر شده است.
متن اصلی و ترجمه فارسی این اثر، بهترتیب با شمارههای کتابشناسی «۹۱۰۲-۷۵م» و «۱۲۷۸-۶۶م»، در مخازن سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران نگهداری میشوند و در اختیار پژوهشگران و علاقهمندان قرار دارند.
نظر شما