امیرعباس میثمی، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، درباره نقش و اهمیت باشگاههای کتابخوانی در ترویج مطالعه، بیان کرد: مهمترین نقش باشگاههای کتابخوانی در توسعه فرهنگ مطالعه، ایجاد انگیزه برای حضور در جمع است. باید مثل هر کار انفرادی دیگر مانند ورزش کردن، درس خواندن یا سایر فعالیتها، حضور در یک جمع باعث شود تا افراد برای ورود به باشگاههای کتابخوانی با سایرین همراه شده و به مطالعه بپردازند.
احترام متقابل و همافزایی
وی ایجاد فضایی برای ابراز احترام به دیگران را مهمترین نکته در باشگاههای کتابخوانی دانست و افزود: بهترین دریافت از ادبیات این است که مردم را فروتن و همدل کند تا تعامل بهتری با دیگر داشته باشند. فضای باشگاههای کتابخوانی موفق هم میتواند به این سمتوسو حرکت کند، جایی که اعضا در عین حفظ فردیت و سلیقه و نظر خود، به این بلوغ برسند که دیگران هم به اندازه آنان منحصربهفرد هستند و با گوش دادن بیشتر، به همافزایی حاصل از برخورد سلایق و نظرات کمک کنند.
ضرورت تعیین هدف مشخص
میثمی، با این توضیح که اعضا باید بدانند هدف از حضورشان در باشگاههای کتابخوانی چیست؟، ادامه داد: گاهی این باشگاهها هدفهای بلند مدتی را دنبال میکنند؛ مثلاً همخوانی یک کتاب طولانی مثل «تاریخ بیهقی» یا اهداف کوتاه مدتی را در نظر دارند مثل خواندن یک داستان کوتاه در هر جلسه، اما هرکدام از این اهداف باید مشخص و قابل دنبال کردن باشند.
نمونهای از تجربه باشگاه کتابخوانی
وی بیان کرد: بهعنوان مثال، در کتابفروشی هواخوری، تا قبل از جنگ تحمیلی، هر دوشنبه، یکی از جستارهای روایی از مجموعههای منتشر شده در نشرهایی مانند اطراف، گمان یا غیره خوانده میشد و اعضا به بحث و تبادلنظر درباره متن خوانده شده میپرداختند و گاهی با اشتراکگذاری تجربههای زیستی خود درباره با موضوع جستار، موجب ایجاد زاویه نگاههای جدیدی برای دیگران میشد. مسئله مهم این بود که این هدف از قبل، مشخص و ساختار جلسات براساس این هدف پایهریزی شده بود.
مدیریت و نقش تسهیلگر
میثمی، حضور اعضای ثابت باشگاه را بهعنوان تسهیلگر موثر دانست و افزود: این روند را در کتابفروشی داشتیم که در طول هر جلسه، یک عضو ثابت بهعنوان تسهیلگر جلسه به معرفی کتاب، متن و نویسنده بپردازد؛ همچنین با هماهنگ کردن فرصت گفتوگو، این امکان را ایجاد میکرد تا تمام اعضا بتوانند به اندازه لازم، زمان ابراز نظرات خود را داشته باشند. تسهیلگر معمولا قبل از جلسات، با مطالعه بیشتر درباره متن و نویسنده، اطلاعات خود را بیشتر میکرد تا بتواند نقش مکمل گفتوگوها را ایفا کند.
واگذاری مسئولیتها برای پویایی بیشتر
مدیر کتابفروشی هواخوری، گفت: بهترین راهحل برای این موضوع، درگیر کردن افراد با وظایف مربوط به جلسه است. برای مثال میتوان همراه با تسهیلگر ثابت هر جلسه، یک تسهیلگر همراه نیز انتخاب کرد تا با مطالعه بیشتر، زمینههای متنوعتری برای گفتوگو درباره جلسه ایجاد کند.
جذب اعضای جدید چالشی مهم
وی با بیان اینکه جذب مخاطب جدید برای باشگاههای کتابخوانی یک چالش است، ادامه داد: چون گاهی افراد قدیمی نسبت به ورود اعضای جدید دافعه دارند یا بالعکس، افراد جدید از ورود به جمعی قدیمی و با سابقهتر واهمه دارند. مهمترین نکته این است که اعضای قدیمی بتوانند با استقبال گرم از ورود دیگران زمینه مشارکت افراد جدید در باشگاه کتابخوانی خودشان را فراهم کنند. یکی از مواردی که بارها در کتابخوانیهای هواخوری پیش آمد، ورود مشتریهای لحظهای به جمع جلسه بود که همواره مورد استقبال اعضای حاضر قرار میگرفت و در جلسات بعدی، برخی از آن مشتریها تبدیل به اعضای ثابت جلسات میشدند.
حفظ کیفیت جلسات
میثمی افزود: از دست دادن کیفیت و همراه نشدن اعضا، در بسیاری موارد ناشی از انحراف از هدف اصلی جلسات و تبدیل شدن جلسه به یک دورهمی خالی از فضایی پُرمحتوا میشد. میتوان در عین حفظ ساختار ثابت و هدفمند، با ایجاد تنوع در برنامه از تکراری شدن آن جلوگیری کرد.
آسیبهای وابستگی به افراد
وی با این توضیح که بسیاری از باشگاهها، پس از مدتی به دلیل وابستگی به افراد خاص مثلاً تسهیلگر از بین میروند و ساختار مشخصی برای تداوم ندارند، ادامه داد: در برخی موارد، انتخاب کتابها بیشتر منعکسکننده سلیقه شخصی تسهیلگر است تا نیاز و علاقه گروه، که این خود موجب دلزدگی اعضا میشود. ممکن است جلسات به سطحیترین شکل ممکن برگزار شوند و از تحلیل و نقد عمیق کتاب فاصله بگیرند.
انتخاب کتاب عامل تعیینکننده
میثمی، گفت: انتخاب کتاب را یکی از مهمترین مسائلی دانست که کیفیت و تداوم جلسات باشگاههای کتابخوانی با آن ارتباط مستقیم دارد اما گاهی کتابهایی که انتخاب میشود، کاملاً با سلیقه اکثریت جمع است و شاید ربطی به مسائل روز جامعه هم نداشته باشند و گاهی هم کاملاً همراه و همسو با آن است.
نظر شما