سرویس استانهای خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا): «پاییز آمد» روایت زندگی فخرالسادات موسوی و سردار شهید احمد یوسفی، فرمانده واحد مهندسی، رزمی سپاه ناحیه زنجان است که در ۲۴۰ صفحه به قلم گلستان جعفریان نوشته و توسط انتشارات سوره مهر چاپ و منتشر شده است. این کتاب که حاصل بیش از چهار سال پژوهش میدانی و گفتوگوهای عمیق است، به واکاوی عشقی میپردازد که در بستر پرفراز و نشیب سالهای دفاع مقدس، مسیری از زمین به سوی آسمان را طی میکند.
این اثر به دلیل امانتداری در بیان جزئیات، پرهیز از اغراقهای معمول، ارائه تصویری واقعی و ملموس از شهید و سبک روایی متفاوت و صادقانهاش، در سال ۱۴۰۱ مفتخر به دریافت تقریظ از سوی رهبر معظم انقلاب اسلامی شد. ایشان با تأکید بر اهمیت چنین آثاری، این کتاب را به عنوان نمونهای از روایتهای صادقانه و الگوهای صحیح سبک زندگی ایمانی برای نسل جوان معرفی کردند.
متن تقریظ رهبر انقلاب اسلامی بر این کتاب به شرح زیر است:
«بسمهتعالی
عشقی آتشین، عزمی پولادین و ایمانی راستین چهرهنگار زندگی این دو جوان است که با نگارشی زیبا و رسا در این کتاب تصویر شده است. این نیز از همان روایات صادقانه است که شنیدن و خواندن آن امثال این حقیر را خجالتزده میکند و فاصلهی نجومیشان با این مجاهدان واقعی را آشکار میسازد.»
«پاییز آمد» تنها یک کتاب خاطرات نیست؛ بلکه یک «درامِ مستند» است که توانسته خلأهای عمیقی را در نحوه بازنمایی شهدای دفاع مقدس پُر و پلی میان نسل امروز و آرمانهای دفاع مقدس ایجاد کند. در ادامه، در گفتوگویی با فاطمه حیدری، نویسنده حوزه دفاع مقدس و ادبیات پایداری، زوایای پنهان و ویژگیهای متمایز این اثر بررسی شده است.
از نظر شما مهمترین ویژگی کتاب «پاییز آمد» که آن را نسبت به آثار مشابه متمایز میکند، چیست؟
نقطه تمایز این اثر در صداقتِ بیانی و امانتداری در روایت نهفته است. در بسیاری از آثار حوزه دفاع مقدس، ما با تصویری کلیشهای، قدسی و دستنیافتنی از شهدا مواجه هستیم که گویا از ابتدای تولد از بدنه جامعه جدا بودهاند. اما کتاب «پاییز آمد» سنتشکنی کرده و شهید یوسفی را در کسوت یک انسانِ زمینی، با تمام چالشهای دنیوی، اختلافنظرهای خانوادگی و دغدغههای ملموس به تصویر میکشد. نویسنده (گلستان جعفریان) با جسارتی مثالزدنی، عشق میان این زوج جوان را بدون روتوش و سانسور روایت کرده است. این ویژگی باعث میشود که مخاطب نه با یک اسطوره دور از دسترس، بلکه با یک انسان واقعی همذاتپنداری کند؛ عشقی که در عینِ زمینی بودن، مقدمهای برای عروجِ آسمانی و شهادت میشود.
کتاب «پاییز آمد» چه خلأیی را در ادبیات دفاع مقدس پر میکند و سبک روایی آن چه تفاوتی دارد؟
ما با اثری روبهرو هستیم که در مرز باریکِ مستندنگاری و درام ادبی حرکت میکند. خلأ بزرگ ادبیات پایداری، دوری از جزئیاتِ تعیینکننده زندگی بود. این کتاب با چهار سال پژوهشِ عمیق، توانسته جزئیاتی را بیرون بکشد که پیش از این به دلیل محافظهکاریها یا کلیشهسازیها مغفول مانده بود.
نویسنده در این اثر، حتی دیدگاههای خود و چالشهایی که در مسیر نگارش با آن مواجه بوده را دخیل کرده است. این سبک، به خواننده کمک میکند تا نه تنها زندگیِ شهید، بلکه طعمِ واقعیِ زندگی در دوران جنگ را با همه تلخیها و شیرینیهایش لمس کند. کتاب با پرهیز از افراط و تفریط، اثری عینی و واقعی ارائه داده است.
نقش زنان در روایتهای دفاع مقدس، بهویژه در این کتاب، چه جایگاهی دارد و چگونه قابل تبیین است؟
زنان در تاریخ دفاع مقدس همواره کنشگرانی فعال، از امدادگری در پشت جبهه و پشتیبانی از رزمندگان تا مدیریت حماسهآفرینیها بودهاند. امروزه جایگاه روایتگری زنان، به اندازه جهاد ایثارگران در دوران جنگ اهمیت دارد. بانوانی نظیر فخرالسادات موسوی، امانتداران خاطراتی هستند که اگر بازگو نشوند، حقایق تاریخ ما فراموش خواهد شد.
همانطور که در «حوض خون» یا «پاییز آمد» دیدهایم، بانوان نقش کلیدی در انتقال سینه به سینه این حماسهها دارند. خانم فخرالسادات موسوی، به عنوان راوی این کتاب، با بیان خاطراتش پس از چند دهه، جهادی را زنده نگه داشته که نسل به نسل منتقل میشود.
از منظر نویسندگی، این یک «جهادِ فرهنگی» است. بسیاری از نویسندگان این حوزه، از جمله خانم جعفریان، معتقدند که در زمان نگارش، گویی خودِ شهید در کنار آنهاست و قلم را هدایت میکند. این نگاه، جایگاه نویسنده زن را از یک راوی ساده به یک رسانهِ زنده ارتقا میدهد که مسئولیت دارد آن جانفشانیها را نسلبهنسل منتقل کند.
مهمترین پیام کتاب «پاییز آمد» برای نسل امروز و جوانان چیست؟
پیام اصلی کتاب، «اثباتِ کارآمدیِ دینداری در دنیای مدرن» است. متأسفانه در برخی فضاهای رسانهای، الگوی کاذبی ترویج میشود که دینداری را با روشنفکری یا امروزی بودن در تضاد میداند. «پاییز آمد» به صراحت نشان میدهد که شهید یوسفی، علیرغم ایمانی قوی و متشرع بودن، انسانی روشنفکر، نوگرا و امروزی بوده است.
این کتاب برای نسل جوانی که ممکن است تحت تأثیر الگوهای منفی (مانند تجملگرایی یا پوچگرایی) قرار بگیرد، سندی قاطع است که نشان میدهد میتوان در اوجِ معنویت بود و همزمان به سبک زندگی منطقی و امروزی پایبند ماند.
به نظر شما علت توجه ویژه رهبر شهید به این اثر و انتشار تقریظ چیست؟
رهبر شهید به عنوان یک منتقد ادبیِ دقیق و مطالعاتی، اشراف کاملی بر آثار این حوزه داشتند. توجهِ ویژه ایشان به این کتاب، بیش از هر چیز ناشی از صداقت جریان روایت است. ایشان در مواجهه با آثار، به دنبالِ حقیقتِ زندگیِ شهدا هستند، نه روایتهای اغراقآمیز. تقریظ ایشان بر این کتاب، پیامی روشن برای نویسندگان و اصحاب رسانه است؛ اینکه کتاب «پاییز آمد» به عنوان الگویی موفق از زیست مؤمنانه، باید مورد توجه جامعه و بهویژه جوانان قرار گیرد. این تقریظ، مسئولیتِ فرهنگیِ سنگینی را بر دوش نویسندگان میگذارد تا با تکیه بر این دست آثار الگو، مسیر روایتگری صادقانه را با جدیت بیشتری دنبال کنند.
نظر شما