به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)؛ مراسم رونمایی کتاب کاتِبُ البُکاء (تذکره تعزیهنامه سرایان تُرکزبان به ضمیمه شبیهنامه قتیل عاشورا) همزمان با اول محرم الحرام و روز شعرآئینی با حضور خانوادههای شبیهنامه سرایان و پژوهشگران و تعزیهخوانان ترکزبان در روز سهشنبه مورخ ۲۶ خرداد از ساعت ۱۷ در فرهنگسرای امید تهران برگزار شد.
ابوالفضل باقری، مدیر فرهنگی هنری منطقه ۱۳ و رییس فرهنگسرای امید در ابتدای این مراسم، گفت: تعزیه از آیینهای سنتی و قدیمی کشورمان است که بعد از روایت های عاشورا توانسته است، پیام آور آن باشد و مکتب عاشورا را زنده نگهدارد. آیینی که خودش دور از روایت نیست و روایتی زنده است. او به لزوم حفظ و گسترش این نوع آیینها تاکید کرد و گفت: این ها هستند که پیام عاشورا را به ذهنها متبادر می کنند. از تعزیه گرفته تا شبیه خوانی، نقالی، سیاه پوشان و غیره که از رسم های قدیمی کشورمان، در روایت واقعه عاشورا هستند. از همین رو، خوب و پربرکت دیدیم که روز اول محرم، همزمان با روز شعر آیینی در فرهنگسرای امید چنین آیین و مراسمی را برگزار کنیم.
ائلدار محمدزاده صدیق، رییس کتابخانه امام خمینی(ره) درباره تاریخ تغزیه در بین مردم آذربایجان گفت: ترکان آذربایجان در گذشتههای دور ماتم و عزاداری حسینی را «یوغ» و مرثیه و نوحه را «آغی» و مرثیهخوان را «مشگر» می نامیدند که دوریه صفویه به این سو، به این رویه توسط قزلباشان تعمیم و در همه سرزمین های شیعهنشین تسری یافت. او ادامه داد: فضولی، دخیل، دلریش، قمری از نامهایی برجسته در ادبیات عاشورایی هستند که آثارشان منبع الهام عاشورایی سرایان فارسی زبان شده است. رییس کتابخانه امام خمینی(ره) ادامه داد: در آذربایجان دورهی قاجار شاعری نمیتوان یافت که مرثیه بر شهدای کربلا نسروده باشد که در بین ایشان محمد امین دلسوز تبریزی فعالترین شخصیت این جریان است. او در این جلسه تعزیه ای که پدرش مرحوم پروفسور حسین محمدزاده صدیق از صراف تضمین کرده است با بیت مشهور «گولو-گولزار رسالت بو گئجه/شیمردن ایستهدی مهلت بو گئجه» را خواند.
نادعلیزاده، مولف کتاب شبیه از نگاه فقیه در این مراسم به چهار رکن تعزیه اشاره کرد و گفت: شعر، موسیقی، نمایش و روایت چهار رکن تعزیه است. که اگر هر کدام را از تعزیه بگیریم، دیگر آن تعزیه، تعزیه نیست. او ادامه داد: اینکه گذشتگان ما زبان شعر را برای تعزیه انتخاب کردند، انتخاب هوشمندانهای بوده است. در میان ما ایرانیان، زبان شعر مقدس است. هر موقع، یک سری مفاهیم را نمیتوانیم با زبان عادی بیان کنیم با زبان ملکوتی و ماورایی و مقدس شعر بیان میکنیم. او روایت های عاشورا را براساس دو روایت علمی و هنری دانست و گفت: تعزیه روایت هنری واقعه و تاریخ عاشوراست. قصههای مختلف تاریخ را ما در تعزیه به صورت هنری روایت میکنیم. روایت علمی اقتضائات خودش را دارد. اما در روایت هنری قصه بازگو میشود. قصه نیز براساس واقعه ای که در تاریخ اتفاق افتاده است و در ناخودآگاه مردم و در طول زمان این واقعه به گونه ای روایت شده و مانده است.
او اقدامات انجام شده در کتاب کاتب البکاء را ارزشمند دانست و گفت: محقق کتاب، مسافرت های بسیاری کرده است، پرسوجو کرده است و عزیزان را پیدا کرده است. تا خروجی اش این کتاب شده است. براساس این کتاب یاد و نام بسیاری از تعزیهسرایان ترکزبان ما در طول تاریخ زنده خواهد ماند.
محمد مصطفی فتحی، نویسنده کتاب کاتب البکاء که در این مراسم رونمایی شد، گفت: این کتاب دررابطه با شاعران و تعزیه نام سرایان ترکزبان است. تصویر روی جلد آن شمایل ملا حسین کاشی، تعزیهخوان مشهور تهران در زمان ناصرالدین شاه است. کتاب شامل ۴۰ نفر از تعزیهنامه سرایان است. او گفت: در اغلب اوقات نگارش تخلص شعرای تعزیه به دلایلی متعدد و ناسنجیده از نگاه تعزیه خوانان صورت نمیگرفت و تغافل در این امر موجب گمنام ماندن عناوین شاعرا یا سرایندگان تعزیه نامهها گردیده است. به همین دلیل امروزه با خیلی عظیمی از فهارست و اقسام شبیه نامه هایی مواجهیم که کاتبان یا منشی شان گمنام و مجهول می باشند.
سهیل مسیبی درباره پرده شمایل سقای کربلا که در این مراسم رونمایی شد، گفت: این تابلو یکی از پرطرفدارترین تابلوهای نقاشی قهوهخانهای با مضمون مذهبی آن است که در کاشی کاریهای پیشانی سقاخانهها دیده میشود و بخشی از هویت شهر ما بوده است. و در کاشیکاری سقاخانه بازار قدیم حرم حضرت عبدالعظیم (ع) و ورودی تکیه امام زاده صالح(ع) وجود دارد. دغدغه این را داشتم که چنین تصویر و کاری را که زمانی جزو بافت شهر ما بود، دوباره احیا شود و این تابلو را خلق کردم.
از دیگر بخشهای این مراسم میتوان به معرفی طالب دیوانه تعزیه نامهسرای شهیر خطه قزوین در دوره قاجار، توسط نوه ایشان، حاج ناصر عسگری اشاره کرد. شعرخوانی استاد بهروز سلیمانی مولف دیوان شعر خورشید از دیگر بخش های این مراسم بود. اجرای گوشه امان نامه توسط گروه منتخب تعزیهخوانان حضرت شاهچراغ و نقالی و قصهگویی آیینی – مذهبی از دیگر بخش های این مراسم بود. این مراسم با حضور و سخنرانی خانواده تعزیهسرایان معروف آذربایجان از جمله رحیمی نوه مرحوم آثم ساوجی، ملکلو نوه مرحوم مذنب جوشقانی، دکتر گلمحمدی از نوادگان منشی سلطانییوی برگزار شد.
نظر شما