عاشورا
-
ارکستر سمفونیک تهران خسوف را روی صحنه میبرد؛
روایتی موسیقایی از حماسه عاشورا
ارکستر سمفونیک تهران در تازهترین اجرای خود، اثر ماندگار "خسوف" ساخته محمدسعید شریفیان را با رهبری میهمان آرش امینی و همراهی گروه کر به رهبری بهرنگ شگرفکار، طی دو شب در تالار وحدت اجرا میکند؛ اثری که با الهام از حماسه عاشورا، روایتی موسیقایی از مفاهیم ایثار، آزادگی و حقیقتطلبی را پیش روی مخاطبان قرار میدهد.
-
محرم به روایت آیین و ادبیات/ قزوین؛
رد پای تاریخ در عزاداریهای قزوین؛ از نوحه دستگاهی تا چهارپایهخوانی
قزوین- بررسی پیشینه عزاداریهای محرم و صفر در قزوین، قدمت آیینها از سده چهارم هجری را نشان میدهد، عزاداریهایی که در طول تاریخ تغییراتی داشتهاند اما آنچه در همه آنها مشترک است، عشق و دلدادگی به اباعبدالله الحسین(ع) است.
-
محرم به روایت آیین و ادبیات/ کردستان؛
عزاداریهای حسینی در کردستان؛ روایت همدلی در دیار اهل سنت
کردستان - استان کردستان هر سال در ایام عزاداری حسینی، تصویری متفاوت از همزیستی مذهبی و همبستگی اجتماعی به نمایش میگذارد. این استان با حفظ سنتهای بومی و آیینهای ریشهدار، روایتگر پیوندی است که عزاداری را از یک مناسک مذهبی فراتر برده و به سرمایهای فرهنگی و اجتماعی تبدیل کرده است.
-
از خیمههای کربلا تا خانههای ایران؛
فراخوان روایتگری عاشورایی منتشر شد
همزمان با پنجم ماه صفر و سالروز شهادت حضرت رقیه(س) به منظور ترویج فرهنگ عاشورا با زبان قصه، روایت و فعالیتهای فرهنگی، تربیتی، فراخوان «روایتگری عاشورایی» برای اجرا در مراکز فرهنگیهنری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان سراسر کشور منتشر شد.
-
مهدی سیمایی در نشست «چراغی دیگر»؛
عظمت عاشورا در بنیان حق انتخاب است
بهگفته سیمایی: «شکوه حماسه عاشورا در همه اعصار بهویژه در دوران معاصر، به دلیل انتخابیبودن آن بوده است؛ به این معنا که گروهی، فارغ از هرگونه تحمیل و اجبار از بالا به پایین، تصمیم گرفتند برای وجدان خویش ایستادگی کنند.»
-
محرم به روایت آیین و ادبیات/ لرستان؛
چهل منبر لرستان؛ جلوه ماندگار نقش زنان در پاسداشت فرهنگ عاشورا
لرستان- استان لرستان مجموعهای فرهنگها و آداب و رسوم ویژه در آیین سوگواری است. از جمله این آیینها در ایام محرم و عزاداری سیدالشهدا(ع) میتوان به آیین چهل منبر اشاره کرد. چهل منبر تنها یک مراسم سوگواری نیست، بلکه مجموعهای از نمادها، باورها و سنتهای فرهنگی است که در بستر جامعه محلی تداوم یافته است.
-
اکران «سینما _ عاشورا» در سینماتک موزه هنرهای معاصر تهران
«سینماتک موزه هنرهای معاصر تهران» در دومین قسمت از برنامه «سینما ـ عاشورا» با همکاری مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی فیلم مستند بلند «مخالف خوان» را به نمایش میگذارد.
-
روایت عاشورا از زبان کودکان و نوجوانان؛ «از کوفه تا کربلا» در حسینیه دهه نودیها خوانش شد
البرز - در روز عاشورای حسینی، کودکان و نوجوانان کرجی در حسینیه دهه نودیها با محوریت کتاب از کوفه تا کربلا؛ ۱۰ مجلس برای دهه اول محرم به روایتگری از واقعه کربلا پرداختند.
-
خاطرات مهرداد فردوسیان در کتاب «جواهری در گونی»؛
صدای زنانی در اسارت که شب عاشورا را سنگین کرد
شب دهم و شب عاشورا بود. بچهها حالوهوای خاصی داشتند و دوست داشتند راحت عزاداری و گریه کنند، ولی ممکن نبود و باید جانب احتیاط را رعایت میکردیم.
-
عاشورا از نگاه پیترو دلاواله، جهانگرد ایتالیایی؛
«آه حسین، شاه حسین»؛ مرثیهای با نوای حزنآلود زنان
پیترو دلاواله میگوید: روضهخوانی با شدت هرچه تمامتر ادامه دارد و مستمعان با صدای بلند، گریه و زاری میکنند. بهخصوص زنان به سینه خود میکوبند و با نهایت حزن و اندوه و همه با هم آخرین بند مرثیهای را که خوانده میشود تکرار میکنند و میگویند: آه حسین، شاه حسین...
-
ابعاد سیاسی قیام عاشورا در گفتگو با سیدسجاد ایزدهی؛
بخش اعظمی از اندیشه سیاسی شیعه تحت تأثیر قیام عاشوراست
عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی گفت: اگر قیام امام حسین(ع) را از فضای شیعه برداریم بخش اعظمی از اندیشه سیاسی شیعه را باید فراموش کنیم و اندیشه آرمانی شیعه را عمدتاً باید قدری از خاطرهها ببریم
-
تابلویی از محمود فرشچیان که روایت کربلا را جهانی کرد؛
«عصر عاشورا» چگونه مشهورترین نگاره مذهبی ایران شد؟
اگرچه فرشچیان آثار مشهور فراوانی همچون «پنجمین روز آفرینش»، «ضامن آهو»، «نیایش»، «ستایش پروردگار» و «کوثر» را خلق کرده است، اما بدون تردید «عصر عاشورا» شناختهشدهترین و اثرگذارترین اثر او به شمار میرود. اثری که بسیاری آن را مشهورترین نگاره عاشورایی تاریخ هنر ایران میدانند.
-
عزاداری محرم به روایت علیاکبر عبدالرشیدی؛
مکن ای صبح طلوع
علمکشها، علم بزرگ تکیه را بر روی کمربند چرمی مخصوص خود میگذاشتند و آماده حرکت میشدند. وقتی صف در حد مطلوب شکل میگرفت فرمان حرکت از سوی سردستهها صادر میشد. دسته ابتدا با سینهزنی آرام، حرکت میکرد. نوحهخوانها به نوبت، دم میگرفتند و سینهزنها با آهنگ نوحه، سینه میزدند. عدهای از سینهزنها زنجیر هم داشتند و هر وقت محتوای نوحه ایجاب میکرد زنجیر میزدند. معروفترین نوحهای که در سینهزنیها خوانده میشد نوحه «مکن ای صبح طلوع» بود.
-
تحلیلی از واقعه عاشورا با نگاهی به کتاب «اربعین در فرهنگ شیعه»؛
راز ماندگاری جریان کربلا
حضرت سیدالشهدا(ع) قبل از خلق حادثۀ عاشورا یک امام بود، امام معصوم؛ و ارزش تاریخ عاشورا به حضور یک امام معصوم در آن است، نه یک فرد عادی ولو اینکه به هر مرتبه از مراتب علم و تقوا و تقرّب رسیده باشد.
-
تاسوعا و عاشورا از خلال خاطرات قهرمانمیرزا سالور؛
روضههای خامس آلعبا به روایت عینالسلطنه
رضا مختاری اصفهانی نوشت: روضهخوانهای تهرانِ عصر ناصری نیز هر کدام برای خودشان حکایتی داشتند. یکی از آنان سیدمحسن نقیبالسادات بود؛ روضهخوانی که جمعیت زیادی پای منبرش گرد میآمدند اما عینالسلطنه به معلومات او خُرده میگیرد: «آقای نقیبالسادات ماشاءالله معرکه میکند. پنجاه سال است روضهخوان است. چهار حدیث بلد نیست.»
-
غلامرضا ظریفیان در شرح قرائتها از قیام امام حسین (ع)؛
عاشورا حماسه است
از اواخر قرن نوزدهم، و قرن بیستم، بهدلیل رخداد مجموعهای از انقلابها، حرکتهای ضداستعماری و امپریالیسم، گرایش به سمتوسوی بازتولید یا تقویت قرائت سیاسی و ضد استبدادی میل میکند که نمونه آن را میتوان در آثار بزرگانی چون شریعتی، محمدباقر صدر، شهید مطهری و امام خمینی (ره) یافت. در آثار این افراد، عمدتاً بر ابعاد عدالتخواهی و مبارزه با ظلم تأکید میشود.
-
برنامههای عاشورایی رادیو فرهنگ در گفتوگو با قائممقام شبکه؛
عاشورا مدرسه بیداری و مسئولیت اجتماعی است
منصوره کردی، با اشاره به تدارک ویژهبرنامههای این شبکه در ایام تاسوعا و عاشورای حسینی گفت: رادیو فرهنگ در این روزها با برنامههایی چون «سقای آب و ادب» و «وطنم در پناه پرچم» تلاش میکند پیامهای ماندگار نهضت عاشورا را با رویکردی فرهنگی و اجتماعی برای مخاطبان بازخوانی کند.
-
نمایشگاه «حماسهنگاری ایرانی؛ از شاهنامه تا عاشورا» برگزار میشود
نمایشگاه «حماسهنگاری ایرانی؛ از شاهنامه تا عاشورا»، به مناسبت ایام محرم در موزه هنرهای معاصر تهران برپا میشود.
-
مروری بر کتاب «معجزه عاشورا» نوشته حسین غفاری؛
معجزهای انسانی در اثباتِ حقیقت متعالیِ نظام هستی
در مجلس اول کتاب، با رویکردی پدیدارشناسانه و جدید، واقعه عاشورا معجزهای انسانی در اثباتِ حقیقت متعالیِ نظام هستی قلمداد میشود و از این منظر ضمن تحلیل عقلانی پدیدة معجزه در تاریخ بشر، ویژگیهای اصلی امور اعجازآور با قالب رفتاری حضرت اباعبدالله الحسین(ع) و اصحاب بزرگوارشان تطبیق مییابند.
-
همزمان با فرارسیدن ماه محرم ۱۴۰۵ افتتاح شد؛
نمایشگاه «محرم به روایت تصاویر و اسناد آرشیو ملی ایران»
نمایشگاه «محرم به روایت تصاویر و اسناد آرشیو ملی ایران» با نمایش ۱۱ قطعه عکس و ۲۸ عنوان سند، شامل اعلامیهها، وقفنامهها و مکاتبات اداری مرتبط با آیینهای ماه محرم، در ساختمان آرشیو ملی ایران گشایش یافت.
-
محرم در نگاه سفرنامهنویسان خارجی در گفتوگو با ساسان طهماسبی ؛
عزاداری حسینی از منظر سیاحان اروپایی
ساسان طهماسبی، پژوهشگر تاریخ و سفرنامهپژوه گفت: سیاحانی که در ماه محرم به ایران سفر کردند، معمولاً شاهد برگزاری این مراسم بودند و در این مورد گزارش دادند؛ رویهای که از اوایل دوره صفوی با سفرنامه سیاحانی مانند میکله ممبره و لیونل پلامتری که در دوره شاه طهماسب به ایران سفر کردند، شروع شد و با کروسینسکی که سالهای پایانی این حکومت را به چشم خود دید، به پایان رسید.
-
عاشورا؛ از واقعه تاریخی تا سرچشمه آفرینش هنری و آیینی
یکی از مهمترین حوزههایی که عاشورا در آن به نیروی خلاقه تبدیل شده، حوزه آیین است. آیین، شکلی از رفتار جمعی است که معنا را در قالب عمل، حرکت، صدا، پوشش، زمان و مکان متجلی میکند.
-
نگاه پدیدارشناسانه هانربن کربن به واقعه کربلا؛
عاشورا ، تجلی مابعدالطبیعی حماسه الهی
از نظر کربن، حادثه کربلا یک رویداد تمامشده در تقویم تاریخی نیست، بلکه واقعهای جاری و سرمدی است. او معتقد است که شهادت امام حسین(ع) در یک «زمان آفاقی» (زمان معمولی و خطی) محصور نمیشود، بلکه در «زمان انفسی» (زمان باطنی و روحی) رخ میدهد. به همین دلیل، انسان شیعی در هر عصر و زمانی میتواند خود را در جبهه کربلا و در محضر امام ببیند.
-
خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار میکند؛
ویژهبرنامه «چراغ دیگر» در شبهای محرم
خانه اندیشمندان علوم انسانی با همکاری کانون رسالت، همزمان با فرارسیدن ماه محرم، ویژهبرنامه «چراغ دیگر» را با حضور جمعی از استادان، پژوهشگران و شخصیتهای فرهنگی و مذهبی برگزار میکند.
-
به مناسبت ماه محرمالحرام؛
معرفی بخشی از میراث مکتوب مرتبط با فرهنگ عاشورا
شماری از نسخههای خطی مرتبط با امام حسین(ع)، واقعه کربلا و سنتهای زیارتی و سوگواری شیعه، در گنجینه نسخ خطی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران پیش روی علاقهمندان قرار گرفت.
-
یادداشت حکمتالله ملاصالحی به مناسبت ایام عزاداری حسینی؛
«هَیهاتَ مِنَّا الذِّلَّة»
استاد دانشگاه تهران نوشت: تو پیروزِ همیشه مانا و جاویدانِ آوردگاهی هستی که مقامِ عزت و عزتمندانه و شریف و شرافتمندانه زیستن و مردن و شهادت دادن و به شهادت رسیدن است. مقامِ عزت و شرف و عزیز و شرافتمندانه زیستن و مردن را شکست راه نیست. چنین است پیام سرور شهیدان و آزادگان و امامِ عزت و شرافت و عزتمندانه و شرافتمندانه زیستن، حسین بن علی (ع): «هَیهاتَ مِنَّا الذِّلَّة»!
-
یادداشت محسن الویری امکان یک خوانش جدید از نهضت حسینی؛
عاشورا؛ از رویداد تاریخی تا اسطورهگونگی تمدنی
محسن الویری نوشت: عاشورا حقیقتی تاریخی است، اما در تاریخ متوقف نمیشود. این واقعه در عین رویداد بودن، واجد ظرفیتهای تمدنی و اسطورهگون نیز هست. تحلیل عاشورا در سطح تمدنی، ما را با ابعاد گسترده تأثیرگذاری آن آشنا میکند و نگاه اسطورهگون افقهای تازهای برای فهم معنا، هویت، هنر، مناسک و انسانشناسی عاشورایی میگشاید.
-
کاتِبُ البُکاء رونمایی شد؛
تذکره تعزیهنامه سرایان تُرکزبان
نادعلیزاده، در این مراسم به چهار رکن تعزیه اشاره کرد و گفت: تعزیه روایت هنری واقعه و تاریخ عاشوراست. قصههای مختلف تاریخ را ما در تعزیه به صورت هنری روایت میکنیم. روایت علمی اقتضائات خودش را دارد. اما در روایت هنری قصه بازگو میشود. قصه نیز براساس واقعه ای که در تاریخ اتفاق افتاده است و در ناخودآگاه مردم و در طول زمان این واقعه به گونه ای روایت شده و مانده است.
-
یادداشت احمد مبلغی بر معنای «حسین منی و انا من حسین»؛
حسین(ع) آینه رسالت
عضو مجلس خبرگان رهبری نوشت: «حسین منی و انا من حسین» به دانهای میماند که باغی بزرگ در دل خود نهفته دارد. هرچه زمان پیشتر میرود، شاخهای تازه از آن میروید، برگ دیگری میشکفد، و میوهای دیگر از درخت اندیشه به بار مینشیند. دانهای حامل باغی بیانتها؛ باغی که در آن هویت، حقیقت، آزادی، وفاداری و کرامت انسانی، همگی زیر سایه یک نام به هم میرسند: حسین(ع).
-
مقامات و درباریان در عاشورای تکیه دولت
عکاسان دربار و غیر دربار در دوره ناصری مراسم عزاداری و آیینهای عزاداری را در قاب تصویر به ثبت رساندهاند. عکسهای کسانی چون محمدحسن میرزا، آنتوان سوریوگین، عبدالله قاجار و تنی چند از دیگر عکاسان قاجار از آئینها عزاداری امروز خود یکی از منابع مستند شناخت فرهنگ عزاداری محرم در یکصد سال گذشته است.