مظاهر بابایی، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، درباره آغاز فعالیت مرکز نوآوری خانه کتاب و ادبیات ایران طی ماههای آینده، بیان کرد: با تغییراتی که سال ۱۴۰۳ در مؤسسه خانه کتاب و ادبیات ایران اتفاق افتاد، همچنین رویکرد جدید وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در زمینه بهکارگیری فناوری در حوزه فرهنگ، نگاه مدیران، به سمت استفاده بیشتر از فناوری در صنعت نشر و چاپ معطوف شد.
وی افزود: صنعت نشر و چاپ کشور، تا حدودی از قافله فناوری عقب مانده و با مشکلاتی مواجه هستیم که صرفاً با استفاده از ظرفیتهایی که در عصر جدید ایجاد شده، قابل حل است. اگر به این سمت حرکت نکنیم، صنعت نشر، ناشران، کتابفروشیها و همه فعالان اکوسیستم کتاب، ممکن است با مشکلات بیشتری مواجه شوند.
بابایی، با بیان اینکه از همان روزهای نخست، ایجاد یک ساختار فناورانه برای شناسایی و حمایت از ایدهها، شرکتها و افراد توانمند در برنامه مجموعه قرار گرفت، ادامه داد: در گام نخست در نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران ۱۴۰۴، سالنی با عنوان «فناوریهای نشر» داشتیم و از صاحبان ایده، تولیدکنندگان محصول و فعالان این حوزه دعوت کردیم تا دستاوردهای خود را ارائه کنند.
وی با طرح این موضوع که این اقدامات، مقطعی نیز دنبال شد، توضیح داد: از دیگر برنامههای سال گذشته موسسه، برگزاری رویداد «ایدههای برتر صنعت نشر» بود که اختتامیه آن در آبانماه برگزار شد و تیمهای بسیار خوبی در این رویداد حضور داشتند.
ترمیم زیرساختهای صنعت نشر با ماست
معاون کتاب و فرهنگ خانه کتاب و ادبیات ایران با تاکید بر مرجعیت خانه کتاب و ادبیات ایران، بیان کرد: نگاه ما این است که خانه کتاب و ادبیات ایران، بهعنوان مرجع و متولی حوزه کتاب که ذیل معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی فعالیت میکند و باید در حوزه فناوری پیشرو باشد و زیرساختهای لازم را برای پاسخگویی به نیازهای جامعه، اعم از پلتفرمها، ناشران، کتابفروشان و مخاطبانی که امروز به کتابهای الکترونیک نیاز دارند، فراهم کند.
به گفته وی، ترمیم این زیرساختها از وظایف ماست، به همین دلیل تصمیم گرفتیم ساختاری فناورانه مشابه پارکها، پردیسها، مراکز نوآوری و خانههای خلاق ایجاد کنیم؛ زیرا این ابزارها میتوانند در حمایت از شرکتها، ایدهها و افراد توانمند در حوزه فناوری نقشآفرین باشند.
ایجاد «پردیس فناوری نشر و چاپ» را پیگیری میکنیم
بابایی، با طرح این موضوع که نگاه خانه کتاب و ادبیات ایران، در نهایت ایجاد «پردیس فناوری نشر و چاپ» است که طبیعتاً نیازمند طی شدن فرآیندهای قانونی و اخذ مجوزهاست و زمانبر خواهد بود، یادآور شد: اما در شرایط فعلی تلاش کردیم با استفاده از ظرفیتهای موجود و با همکاری پارک ملی علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی، مرکز نوآوری و شکوفایی و کارآفرینی حوزه نشر و چاپ را ایجاد کنیم.
وی افزود: از ابتدای پاییز سال ۱۴۰۴، تأمین زیرساختهای مورد نیاز را آغاز کردیم و پس از تأمین بودجه، اقدامات لازم انجام شد. البته اتفاقات سال گذشته و شرایطی که وجود داشت، موجب شد بخشی از برنامهها با تأخیر همراه شود، اما تلاش کردیم ظرفیتهای لازم را آماده کنیم و اکنون فضای مورد نیاز تقریباً آماده شده و هماهنگیهای لازم نیز صورت گرفته است.
بابایی، با بیان اینکه پیش از این نیز با تعدادی از شرکتها، بهویژه شرکتهای دانشبنیان و خلاق، ارتباط داشتیم و آنها را شناسایی کرده بودیم، گفت: علاوه بر این، فراخوانی نیز با همکاری پارک ملی علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی منتشر شده است و از شنبه، شرکتهای متقاضی میتوانند ثبتنام خود را انجام دهند.
وی همچنین تاکید کرد: فرمهای پذیرش و مدارک مورد نیاز دریافت میشود و در شورای پذیرش درباره حضور شرکتها تصمیمگیری خواهد شد، شرکتهایی امکان استقرار در این مرکز را خواهند داشت که بتوانند یکی از مسائل و دغدغههای حوزه نشر و چاپ را برطرف کنند.
معاون کتاب و فرهنگ خانه کتاب و ادبیات ایران افزود: همه ظرفیتها و امکاناتی که در پارکهای فناوری در اختیار شرکتها قرار میگیرد، برای شرکتهای مستقر در این مرکز نیز فراهم خواهد شد. این امکانات شامل تسهیلات حمایتی، خدمات زیرساختی، مشاوره، منتورینگ و هدایت کسبوکارها خواهد بود.
وی ادامه داد: معتقدم نزدیکی این مرکز به قلب کتاب کشور، میتواند به حل سریعتر مشکلات و دغدغههای حوزه کتاب کمک کند و نیازهایی که در جامعه احساس میشود، با سرعت بیشتری پاسخ داده شود.
لزوم پرهیز از رویکرد سنتی
بابایی در ادامه بر حمایت از این موسسات و مراکز فناورانه در حوزه نشر و چاپ، گفت: تلاش میکنیم علاوه بر حمایتهای داخلی، حمایتهای بیرون از موسسه را نیز جذب کنیم و حرکت به سمت فناوری و بهرهگیری از ظرفیتهای نوین را با سرعت بیشتری دنبال کنیم.
وی همچنین در پاسخ به این پرسش که آیا این مرکز به قطب فناوری حوزه نشر تبدیل خواهد شد، گفت: این ظرفیت وجود دارد و میتوان آن را به عنوان یک مرکز جامع برای این حوزه مطرح کرد، اما ما ترجیح میدهیم به جای شعار دادن، حتی اگر یک مرکز کوچک هم داشته باشیم، بتوانیم چند دغدغه مهم حوزه نشر را برطرف کنیم و به صورت مؤثر عمل کنیم.
معاون کتاب و فرهنگ خانه کتاب و ادبیات ایران، با بیان اینکه نمونه این رویکرد را در نمایشگاه مجازی کتاب تهران شاهد بودیم، تاکید کرد: این رویداد در شرایط خاص برگزار شد و با وجود همه کاستیها، اتفاق بسیار خوبی بود و نشان داد، فناوری میتواند در دشوارترین شرایط به کمک ناشران و مردم کتابخوان در سراسر کشور بیاید.
بابایی، ادامه داد: ظرفیتهای حوزه فناوری بسیار گسترده است و نمایشگاه مجازی تنها بخش کوچکی از این ظرفیت را نشان داد. به همین دلیل تلاش میکنیم حتی اگر فعالیتها محدود باشد، به شکل مؤثر انجام شود و با حمایت از شرکتها و مجموعههای فعال، به سراغ آسیبها و نیازهایی برویم که تاکنون کمتر مورد توجه قرار گرفتهاند.
وی درباره لزوم خروج صنعت نشر از پوسته سنتی و آمیخته شدن آن با فناوریهای جدید نیز گفت: بحث خروج از رویکرد سنتی، موضوعی مفصل است و نیاز به بحث بیشتری دارد، واقعیت این است که اگر سازمانها نتوانند خود را با تغییرات پیشرو هماهنگ کنند، بهتدریج از صحنه کسبوکار حذف خواهند شد، در حوزه فناوری و بهویژه در صنعت نشر، سرعت تغییرات در سطح بینالمللی بسیار بالاست و اگر نتوانیم همراه این شرایط حرکت کنیم، ناشران، کتابفروشیها و فعالان این حوزه آسیب خواهند دید.
بابایی با بیان اینکه این نگاه شخصی من یا صرفاً دیدگاه مجموعه خانه کتاب و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیست که امروز به فناوری توجه کنیم و فردا از آن فاصله بگیریم، تاکید کرد: واقعیت این است که دنیا به سمت استفاده از این ابزارها حرکت میکند و ما نیز دغدغه داریم که زیرساختهای لازم را برای کاهش آسیبها فراهم کنیم.
معاون کتاب و فرهنگ خانه کتاب و ادبیات ایران ادامه داد: بسیاری از مشاغلی که ۱۰ یا ۲۰ سال پیش وجود داشتند، امروز دیگر اثری از آنها نیست، زیرا فناوری مسیر خود را باز کرده و تحولات جدیدی را رقم زده است. شاید برخی تمایل نداشتند این اتفاق رخ دهد، اما فناوری مسیر خود را پیدا میکند و تغییرات را به وجود میآورد.
وی در این زمینه با اشاره به رویکرد خانه کتاب برای حمایت از صنعت نشر توضیح داد: ما نمیگوییم نشر کاغذی یا نشر سنتی نباید وجود داشته باشد، این شکل از نشر در همه جای دنیا وجود دارد و مخاطبان خاص خود را دارد، اما معتقدیم باید بسترهای لازم را هم برای حفظ وضع موجود و هم برای پاسخگویی به نیازهای آینده فراهم کنیم.
بابایی، گفت: ما باید مخاطبان جدید را نیز ببینیم و نیازهای آنها را هم در نظر بگیریم، امروز این سؤال مطرح است که چه میزان از مخاطبان ما همچنان مخاطبان کتابهای مکتوب هستند، بر اساس آمارهایی که در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی وجود دارد، حدود ۴۰ درصد مخاطبان حوزه کتاب، مخاطبان نشر الکترونیک هستند.
وی افزود: برای این گروه از مخاطبان باید برنامهریزی شود و ناشران نیز باید برای آنها برنامه داشته باشند؛ محصولی که تولید میشود باید متناسب با نیاز بازار و مخاطبان باشد. اگر تا پنج سال پیش سهم مخاطبان نشر الکترونیک حدود پنج درصد بود، امروز این میزان به ۴۰ درصد رسیده است.
معاون کتاب و فرهنگ خانه کتاب و ادبیات ایران با طرح این سوال که چه تضمینی وجود دارد که پنج سال دیگر این رقم به ۹۰ درصد نرسد، ادامه داد: بنابراین معتقدم که ناشران باید آمادگی لازم را داشته باشند تا برای این مخاطبان، محتوا و کتاب تولید کنند و ظرفیتهای لازم را در این حوزه ایجاد کنند.
وی با بیان اینکه تأمین این زیرساختها وظیفه حاکمیت است و باید این اقدامات انجام شود، گفت: خوشبختانه با رویکردی که امروز وجود دارد، تلاش میکنیم در همین مسیر حرکت کنیم.
بابایی، همچنین درباره زمان آغاز فعالیت مرکز نوآوری و شکوفایی حوزه نشر و چاپ، توضیح داد: تلاش میکنیم، فعالیت مرکز پیش از مردادماه آغاز و افتتاح رسمی این مجموعه نیز در همین بازه زمانی برگزار شود، هدف نهایی این است که با بهرهگیری از فناوریهای نوین، ضمن حمایت از وضع موجود، زمینه تحول در صنعت نشر کشور فراهم شود و ناشران، کتابفروشان و سایر فعالان این عرصه بتوانند با آمادگی بیشتری به نیازهای آینده پاسخ دهند.
نظر شما