به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) به نقل از آتلانتیک، موج تازهای از جنجال درباره استفاده از هوش مصنوعی در ادبیات، این بار دامان جایزه معتبر «داستان کوتاه کشورهای مشترکالمنافع» و مجله ادبی گرنتا را گرفته است؛ بحرانی که به گفته بسیاری، میتواند قواعد اعتماد در جهان نشر ادبی را برای همیشه تغییر دهد.
ماجرا از جایی آغاز شد که کاربران شبکههای اجتماعی به نثر عجیب و کلیشهای داستانی با عنوان «مار در بیشه» نوشته نویسندهای نسبتا ناشناس از ترینیداد به نام جمیر نظیر مشکوک شدند. این داستان یکی از برندگان منطقهای جایزه داستان کوتاه کشورهای مشترکالمنافع بود؛ جایزهای که علاوه بر دو هزار و پانصد پوند، انتشار اثر در وبسایت گرنتا را نیز به همراه دارد.
کاربران اینترنتی با انتشار بخشهایی از متن، از استعارههای نامعمول و ساختارهای کلیشهای آن انتقاد کردند. جملههایی مانند «موهایش باران نیمهشب بود و خندهاش به درخشندگی روی» به سرعت به سوژه تمسخر تبدیل شد. برخی نیز متن را با ابزارهای تشخیص هوش مصنوعی بررسی کردند؛ ابزارهایی که مدعی شدند داستان تقریبا به طور کامل توسط هوش مصنوعی تولید شده است.
در ادامه، اتهامها متوجه دو برنده دیگر این جایزه نیز شد: ادوارد دیمیکولی از مالت و شارون آروپاراییل از هند. نتایج برخی سامانههای تشخیص متن ماشینی نشان میداد آثار این دو نویسنده نیز احتمالا با کمک هوش مصنوعی نوشته شدهاند. در میان سه نویسنده متهم، تنها آروپارایِل به رسانهها پاسخ داد. او تاکید کرد که در هیچ مرحلهای از نگارش یا ویرایش داستانش از هوش مصنوعی استفاده نکرده و متن «فقط با دست و ذهن انسان» نوشته شده است. او گفت نسخههای زماندار متعددی از روند نگارش در اختیار دارد، اما از انتشار آنها خودداری کرد.
این رسوایی در حالی رخ میدهد که طی ماههای اخیر نمونههای مشابهی در رسانهها و صنعت نشر مشاهده شده است؛ از ستونهای روزنامه نیویورک تایمز گرفته تا رمانهایی که توسط ناشران بزرگ منتشر شدهاند. تفاوت این پرونده اما در واکنش نهادهای ادبی است.
رمزی فاروق مدیر بنیاد کشورهای مشترکالمنافع اعلام کرد نویسندگان بار دیگر تاکید کردهاند که از هوش مصنوعی استفاده نکردهاند و بنیاد نیز به دلیل خطاپذیری ابزارهای تشخیص، نمیتواند صرفا بر اساس خروجی این سامانهها نویسندگان را متهم کند. مجله گرنتا نیز واکنشی مبهم نشان داد. سیگرید رازینگ ناشر گرنتا گفت کارکنان مجله از چتبات کلود (Claude) درباره داستان نظیر پرسیدهاند و این سامانه نتیجه گرفته که متن «تقریبا قطعا بدون دخالت انسان تولید نشده است»؛ عبارتی که خود به موج تازهای از تمسخر در فضای مجازی دامن زد.
در میانه این بحثها، برخی پژوهشگران هشدار دادهاند که ابزارهای تشخیص هوش مصنوعی بهویژه درباره نویسندگان غیرانگلیسیزبان نرخ خطای بالایی دارند. پژوهشی از دانشگاه استنفورد نشان داده بود این سامانهها متون نویسندگان غیر بومی انگلیسی را بیشتر به اشتباه «ماشینی» تشخیص میدهند.
با این حال، بررسی تازهای که توسط پژوهشگران پلتفرم Pangram روی آثار برندگان ۱۵ سال گذشته این جایزه انجام شد، نشان داد تقریبا هیچیک از آثار قدیمی به عنوان متن ماشینی علامتگذاری نشدهاند؛ در حالی که آثار متهمان امسال به میزان بسیار بالایی مشکوک تشخیص داده شدهاند.
نویسنده مقاله معتقد است شاید جهان ادبیات وارد مرحلهای شده که دیگر اثبات استفاده از هوش مصنوعی تقریبا ناممکن خواهد بود؛ وضعیتی که میتواند به «روزنه فرار» تازهای برای نویسندگان متقلب تبدیل شود. او در پایان مینویسد حتی اگر اثبات قطعی ممکن نباشد، تمسخر و نقد عمومی نثرهای «بیروح و ماشینی» شاید به آخرین ابزار جامعه ادبی برای دفاع از ادبیات انسانی تبدیل شود؛ ادبیاتی که بیش از هر زمان دیگری زیر سایه الگوریتمها و شرکتهای فناوری قرار گرفته است.
نظر شما