به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در اراک، کتاب «نگاهی به تاریخ اشکانیان» در ۳ دفتر تدوین شده است، دفتر نخست «پهلوانان اشکانی»، دفتر دوم «تاریخ فرهنگی اشکانی» و دفتر سوم همراه با «فهرست پادشاهان اشکانی».
درپشت جلد کتاب آمده است: «کتاب پیش رو به تاریخ سیاسی و فرهنگی اشکانیان در دستهبندی نوینی از منابع ایرانی و اسلامی میپردازد. در این راستا، نویسنده با نگاهی موشکافانه همه منابع در دسترس را واکاویده و در سه دفتر گرد آورده است. از آنجا که این کتاب منابع تاریخی به زبان عربی را نیز در زبان نگارش خودشان بررسی کرده، مرجعی توانمند در دست ویراستاران و پژوهشگران این منابع خواهد بود و به همهی پرسشهای خواننده پیرامون دو دودمان اشکانی «اشغانیان» و «دوانیان»، تبارنامههای پهلوانان اشکانی، تبارنامههای بنیانگذار این دودمان، نام کتابهای ناشناخته که در آن روزگار نگاشتند و نیز منابع بخش اشکانی شاهنامه فردوسی پاسخ میدهد...»
در مقدمه کتاب آمده است: کتاب پیش رو ادای دین تاریخهای ایرانی و اسلامی به تاریخ اشکانیان است. از این رو، باید در دید داشت، دربردارنده یافتههایی نو است که تنها در همسنجی با تاریخ علمی پذیرفته امروزی بر پایهی سکهها و دیگر تواریخ، معنا مییابد.
آغاز نگارش کتاب با کنجکاوی در نامهمسانیها میان فهرستهای پادشاهان اشکانی در منابع منثور آغاز گشت. بدین انگیزه، منابع بررسیشده به روشی نوین دستهبندی شدند. سپس، بر پایه هر آنچه که میشد درباره تاریخ و فرهنگ ایشان در این منابع یافت، دفتربندی پایانی انجام گرفت. برای یک بررسی فراگیر، همهی منابع در دسترس دیده شدند و از آنجا که بهویژه در مواجهه با تاریخ طبری، مروجالذهب و معادنالجوهر و سنی ملوکالارض و انبیا با ترجمههایی نارسا و ناتوان روبهروییم، در بررسی منابع تاریخی به زبان عربی، جز در نشان دادن نارساییها، از ترجمهها بهره برده نشد...
به گفتهی ویدنگر (۲۰۰۷: ۱۲۶۱)، «پرداختن به تاریخ اشکانیان به گونهای که خرسندکننده باشد، بسیار دشوار است. این دشواری بیشتر ناشی از ویژگی منابع است. در هیچ دوره دیگری از تاریخ ایران اینچنین با نبود متون تاریخی بومی روبهرو نیستیم. طبیعی است که این امر وظیفهی پژوهنده تاریخ اشکانی را در دستهبندی و بررسی منابع بهجای مانده پیچیده و دشوار میکند.
جدای از بازماندههای متنی و غیرمتنی از منابع دوران اشکانی، روایاتی به زبانها و از سرزمینهای گوناگون در دست داریم که در دورههایی مختلف نگاشته شدهاند. این روایات را میتوان به روایات یونانی، لاتین، سریانی، یهودی، بابلی، چینی، ارمنی، اسلامی و ایرانی دستهبندی کرد.
کریستنسن (۱۹۳۲: ۵۸) در برابر روایت دینی که بندهش است، طبری و فردوسی و مانند آنها را روایت ملی میخوانند؛ از سوی دیگر، بر بنیان زبان این منابع، میتوان آنها را به دو دستهی فارسی و عربی تقسیم کرد. و از دیگر سو، بر پایهی محتوای این منابع، با دو دسته منبع ایرانی و اسلامی روبهرو هستیم.
در گفتوگو از منابع ایرانی و اسلامی به پیچیدگیهای عمدهتری برمیخوریم. این پیچیدگیها به واسطه دو مشکل کلان به وجود آمدهاند. یکی مشکل مرزبندی منابع و دیگری ناهمسانی آنها؛ به ویژه در فهرستهای پادشاهان باستانی ایران که همگی با واسطه از خدای نامهی ساسانی بازگو شدهاند.
این ویژگیها سبب شده که به منابع ایرانی و اسلامی کمتر بها داده شود؛ تا جایی که در کتاب ارزشمند «امپراتوری اشکانی: منابع و اسناد آن» که در سال۱۹۹۶ به زبان آلمانی به چاپ رسید، جای خالی آنها کاملاً محسوس است. مرزیندی شناختهشده امروزی از این منابع که در تاریخنگاری فارسی نگاشته جولِی اسکات میثمی به اوج خود میرسد، به شکل منابع فارسی و اسلامی است که جایگاه نوشتههای تاریخی فارسی را در عرصهی تاریخنگاری اسلامی نشان میدهد.
ولی ویلکینگرن (۲۰۰۷: ۱۲۶۷) مرزبندی ایرانی و اسلامی را ارائه میدهد که در آن، منابع ایرانی آن دسته از منابعاند که اصل پهلوی داشتهاند. مانند یادگار زریران، درخت آسوریک، آواز مروارید و ویس و رامین. ویدنگرن در بررسی منابع تاریخ ساسانی از مرزبندی فارسی میانه، فارسی، عربی استفاده میکند.مرزبندی نخست بر اساس محتوا و مرزبندی دوم بر بنیان زبان نوشتاری منابع مورد بررسی است.
به گزارش ایبنا، کتاب «نگاهی به تاریخ اشکانیان بر پایه منابع ایرانی اسلامی» نوشته یوسف افتخاری در ۴۵۰ صفحه، با شمارگان ۳۰۰ نسخه، در قطع رقعی به قیمت ۹۸۰ هزار تومان توسط انتشارات مهر نیک اراک منتشر شد.
نویسنده کتاب، پژوهشگر تاریخ و سکههای اشکانی است و از دستاوردهای وی میتوان به دهها کتاب و مقاله در تاریخ و سکههای ایران زمین اشاره کرد. برجستهترین آثار او «گونهشناسی سکههای اشکانی » ،« فرهنگ نمادهای برسکههای اشکانی » ،« سکهشناسی شاهان هخامنشی » و «سکهشناسی شاهان افشار» هستند.
نظرات