به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) به نقل از نیویورک تایمز، در فرانسه، دنیای نشر وارد بحرانی کمسابقه شده است. ماجرا از زمانی آغاز شد که «اولیویه نورا» مدیر مشهور و باسابقه انتشارات گراسه (Grasset) پس از ۲۶ سال مدیریت، ناگهان کنار گذاشته شد؛ تصمیمی که بسیاری از نویسندگان و فعالان فرهنگی آن را نتیجه دخالت مستقیم میلیاردر محافظهکار فرانسوی، وینسنت بولوره، میدانند.
گراسه یکی از مهمترین و قدیمیترین ناشران فرانسه است؛ خانهای ادبی که نویسندگانی چون مارسل پروست، ایزابل آلنده و هان کانگ در فهرست نویسندگان آن دیده میشوند. نورا در دو دهه گذشته به چهرهای تاثیرگذار در نشر فرانسه تبدیل شده بود و بسیاری او را نماد استقلال تحریریه و تنوع فکری در گراسه میدانستند.
پس از برکناری او، ابتدا بیش از ۱۱۵ نویسنده اعلام کردند دیگر کتابی با گراسه منتشر نخواهند کرد؛ اما این موج به سرعت گسترش یافت و شمار معترضان به بیش از ۲۰۰ و سپس ۳۰۰ نفر رسید. نویسندگانی چون ویرجین دیپندس، امانوئل کاری، لیلا سلیمانی و ... در میان امضاکنندگان نامههای اعتراضی بودند. آنها در بیانیهای نوشتند: «نمیخواهیم گروگان یک جنگ ایدئولوژیک باشیم.»
اعتراضها فقط به نویسندگان محدود نماند. بیش از ۲۰۰ ناشر و فعال صنعت کتاب نیز در مقالهای مشترک هشدار دادند که ماجرا صرفا یک اختلاف مدیریتی نیست، بلکه نشانه «جنگی فرهنگی و ایدئولوژیک» در قلب صنعت نشر فرانسه است. آنها تاکید کردند تمرکز رسانهها و ناشران بزرگ در دست یک جریان سیاسی، تهدیدی برای تنوع فکری و دموکراسی فرهنگی به شمار میرود.
در مرکز این بحران، نام بولوره قرار دارد؛ سرمایهداری که طی سالهای گذشته شبکهای گسترده از رسانهها و موسسات فرهنگی فرانسه را خریداری کرده و منتقدانش او را متهم میکنند که رسانههای تحت مالکیتش را به سمت راست افراطی سوق داده است. او مالک یا سهامدار عمده مجموعههایی چون Hachette Livre، شبکه تلویزیونی CNews و روزنامههای محافظهکار فرانسوی است.
بولوره در واکنش به اعتراضها گفته است گراسه «به مسیرش ادامه خواهد داد» و منتقدان را «گروه کوچکی از نویسندگان» توصیف کرده که خود را بالاتر از دیگران میدانند. او همچنین از عملکرد اقتصادی ضعیف گراسه و کاهش فروش این ناشر دفاع کرده و گفته تصمیمش صرفا مدیریتی بوده است.
اما بسیاری از نویسندگان این توضیح را نمیپذیرند. آنها معتقدند ماجرای گراسه بخشی از پروژه گستردهتری است که هدفش کنترل فضای فرهنگی فرانسه پیش از انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۷ است. برخی تحلیلگران فرانسوی نیز هشدار دادهاند که نشر کتاب در فرانسه فقط یک صنعت اقتصادی نیست، بلکه بخشی از هویت فکری و سیاسی کشور محسوب میشود؛ به همین دلیل بحران گراسه بازتابی فراتر از دنیای ادبیات پیدا کرده است.
حتی امانوئل مکرون نیز وارد ماجرا شد و تاکید کرد که «دفاع از تکثر و استقلال ناشران» برای فرانسه اهمیت زیادی دارد.
نظر شما