سرویس استانهای خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا): با اجرای سیاستهای اقتصادی، صنعت نشر، همچون بسیاری از بخشهای اقتصادی در معرض تغییرات تازهای قرار گرفته است. بازاری که طی سالهای اخیر با افزایش قیمت کاغذ، کاهش تیراژ و افت قدرت خرید مخاطبان روبهرو بوده، اکنون با افزایش هزینههای تولید و نگرانی از گرانیهای بیشتر مواجه است. فعالان این حوزه معتقدند هرگونه تغییر در سیاستهای اقتصادی و ارزی، به طور مستقیم بر قیمت تمامشده کتاب اثر میگذارد و پیامدهای آن در نهایت به بازار فروش منتقل میشود.
مدیر انتشارات ودیعت کرمان که از سال ۱۳۸۰ در حوزه نشر فعالیت دارد، در این باره در گفتوگو با خبرنگار کتاب ایران (ایبنا) در کرمان، با اشاره به روند افزایشی هزینهها عنوان کرد: متأسفانه شاهد افزایش جهشی هزینهها و قیمتها هستیم و در شش ماه اخیر نیز قیمت کاغذ حدود دو برابر شده است.
ساختار تولید کتاب در استانها با چالش مواجه است
مسعود ودیعتیزاده بیان کرد: فشار هزینهها تنها محدود به مواد اولیه نیست و ساختار تولید در استانها از جمله استان کرمان نیز با چالشهایی مواجه است.
ودیعتیزاده افزود: بسیاری از چاپخانههای کرمان سفارشهای خود را به چاپخانههای تهران، اصفهان یا قم میفرستند؛ زیرا در آن شهرها نیروی کار بیشتر، کیفیت بالاتر و در برخی موارد، قیمت پایینتر است.
وی تاکید کرد: این روند، علاوه بر افزایش هزینههای حملونقل و زمان تولید، نشاندهنده تمرکز امکانات چاپ در چند استان محدود و تضعیف زیرساختهای محلی است؛ موضوعی که میتواند بر سرعت انتشار و هزینه نهایی کتاب در استانها تأثیرگذار باشد.
مدیر انتشارات ودیعت کرمان تصریح کرد: صنعت نشر به طور سنتی حاشیه سود بالایی ندارد و هرگونه افزایش هزینه، به طور مستقیم بر تیراژ اثر میگذارد؛ کاهش تیراژ نیز خود موجب افزایش قیمت تمامشده هر نسخه میشود و این چرخه، بازار کتاب را در معرض رکود قرار میدهد.
ودیعتیزاده ادامه داد: در شرایطی که قدرت خرید خانوارها کاهش یافته، افزایش قیمت پشت جلد میتواند به افت بیشتر فروش منجر شود.
وی خاطرنشان کرد: تکنرخی شدن ارز در صورت نظارت دقیق میتواند به کاهش رانت و شفافیت بیشتر در واردات کاغذ بیانجامد، هرچند شوک اولیه قیمتی را نمیتوان نادیده گرفت.
وجود شکاف جدی بین مدیریت و نظارت در ارز ترجیحی
مسئول انتشارات یاقوت علم به عنوان یکی از ناشران مورد اقبال مؤلفان کرمانی نیز به خبرنگار ایبنا گفت: از زمان حذف ارز ترجیحی، قیمت کاغذ بین ۱۵ تا ۲۰ درصد افزایش یافته است.
محمدزمان غفوریان با اشاره به نحوه تخصیص ارز در سالهای گذشته افزود: در دوره پرداخت ارز ترجیحی، بسیاری از دریافتکنندگان این ارز الزاماً کالا یا کاغذ وارد نمیکردند و حتی در مواردی که واردات انجام میشد، عرضه با نرخ آزاد صورت میگرفت، به همین دلیل ارز ترجیحی آنچنان که انتظار میرفت در کاهش قیمت کاغذ نقش مؤثری نداشت.
به گفته این ناشر، آمارها نیز نشاندهنده ضعف نظارت در دوره اجرای ارز ترجیحی بوده است. در دوره تخصیص ارز ترجیحی، روزانه حدود ۶۰۰ میلیون دلار درخواست ثبت میشد، اما پس از حذف آن، این رقم به حدود ۲۰۰ میلیون دلار کاهش یافت، این اختلاف نشان میدهد شکاف جدی در مدیریت و نظارت وجود داشته است.
وی تأکید کرد: افزایش قیمت تنها به کاغذ محدود نمیشود، حقوق کارکنان، هزینه ترجمه، حروفچینی، تایپ، مرکب و سایر ملزومات چاپ و نشر نیز افزایش یافتهاند و همانطور که پیشبینی میکردیم، هزینههای چاپ از مهرماه سال گذشته تاکنون چندین برابر شده است.
نشر صرفاً یک فعالیت اقتصادی نیست، بلکه بخشی از زیرساخت فرهنگی جامعه به شمار میرود. از این رو، فعالان این حوزه تأکید دارند که هرگونه اصلاح در سیاستهای ارزی باید با طراحی سازوکارهای حمایتی شفاف و قابل رصد همراه باشد.
افزایش هزینهها، دو برابر شدن قیمت کاغذ در ماههای اخیر و انتقال بخشی از فرایند چاپ به خارج از استان، همگی نشان میدهد صنعت نشر در مرحلهای حساس قرار دارد. آینده این بازار تا حد زیادی به نحوه مدیریت سیاستهای ارزی و میزان توجه به حمایت از تولید کتاب وابسته خواهد بود.
سیاستهای اقتصادی نظیر تکنرخی شدن ارز برای صنعت نشر، تصمیمی با پیامدهای چندوجهی بود؛ از یکسو، حذف سازوکارهای چندنرخی میتواند به کاهش رانت و شفافیت بیشتر کمک کند؛ از سوی دیگر، افزایش محسوس هزینههای تولید، ناشران را با چالش جدی مواجه کرده است.
افزایش مکرر نرخ کاغذ در ماههای اخیر در کنار رشد سایر هزینهها، نشان میدهد بازار کتاب در آستانه دورهای تازه قرار گرفته است؛ دورهای که در آن توازن میان اصلاح ساختار اقتصادی و حمایت از تولید فرهنگی بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد.
نظر شما