سرویس تاریخ و سیاست خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، طاهره مهری - شاهزاده حسینقلی میرزا سالور (عمادالسلطنه) پسر ارشد شاهزاده عبدالصمد میرزاسالور و تاجماه خانم بود، که در تاریخ ۱۱ شهریور ۱۲۵۰ ش در تهران به دنیا آمد و ۹ مهرماه ۱۳۱۱ ش در تهران از دنیا رفت. حسینقلی میرزا به پیروی و تشویق پدر از نوجوانی خاطرات روزانه خود را یادداشت میکرد. نشر تاریخ تاکنون هفت جلد از خاطرات عمادالسلطنه را منتشر کرده است.
جلد ششم کتاب «خاطرات روزانه شاهزاده حسینقلی میرزا سالور (عمادالسلطنه)» با تصحیح منصوره اتحادیه (نظام مافی)، رقیه آقابالازاده، مریم سالور و شقایق فتحعلیزاده از سوی نشر تاریخ ایران به بازار کتاب آمده است. در مورد این شخصیت با مریم سالور، سفالگر، سرامیست، نقاش و مجسمهساز اهل ایران با تکیه بر جلد ششم این کتاب به گفتوگو نشستیم که در ادامه میخوانید:
عمادالسلطنه کیست و چه جایگاهی در تاریخ دوره قاجار دارد؟
حسینقلی میرزا سالور ملقب به عمادالسطنه، پسر شاهزاده عبدالصمدمیرزا سالور قاجار ملقب به عزالدول، مادرش تاجماه خانم دختر شاهزاده اعتضادالسطنه و نوه محمدشاه قاجار و برادرزاده ناصرالدین شاه است. او یکی از مهمترین خاطرهنویسان اواخر دوره قاجار به شمار میرود.
خاطراتش تصویری زنده از ساخت قدرت، زندگی رجال، مشکلات مالی و اجتماعی دوره قاجار به دست میدهد؛ به همین دلیل آثارش از منابع دستاول و بسیار ارزشمند برای پژوهش تاریخ قاجار بهشمار میآید.
در کل ویژگیهای شخصیتی عمادالسلطنه چه بود؟
او فردی دقیق و منظم بود و با اینکه درون ساخت قدرت قرار داشت با نگاهی انتقادی وقایع را ثبت میکرد.
نوشتن خاطرات به شیوه جدید از چه زمانی آغاز شد؟
در ایران این شیوه از زمان ناصرالدین شاه و با گسترش دیوانسالاری، سفرهای فرنگ و آشنایی با سبکهای نوشتاری جدید آغاز شد.
نوشتن وقایع روزانه از سوی او ما را با چه اشخاص مهمی از آن دوره آشنا میکند؟
نوشتن وقایع روزانه توسط عمادالسلطنه ما را با طیف گستردهای از اشخاص مهم سیاسی، اداری و درباری دوره قاجار آشنا میکند.
وقایعنگاری او بیشتر چه مضامینی را دربرمیگیرد؟
خاطرات عمادالسلطنه ترکیبی است از تاریخ سیاسی، اجتماعی و اقتصادی با نگاهی شخصی و انتقادی.
تاریخنگاری در این خانواده رواج داشت یا فقط عمادالسلطنه به این کار مشغول بود؟
در دوره قاجار خاطرهنویسی یا بهتر بگوییم سفرنامهنویسی رواج داشت و در خانواده عمادالسلطنه تاریخنگاری و نوشتن خاطرات بهصورت یک سنت خانوادگی بود.
الگوی عمادالسلطنه در نگارش خاطرات چه کسانی بودند؟
همانطور که بیان شد نکارش خاطرات روزانه یک سنت خانوادگی در خانواده سالور بود و برای نمونه میتوان به خاطرات عبدالصمد میرزا عزالدوله و قهرمان میرزا عینالسلطنه اشاره کرد.
در کل بازخوانی و چاپ اسناد خانوادگی چه فایدهای دارد؟
فایده اساسی بازخوانی و چاپ اسناد خانوادگی را چنین میتوان بیان کرد:
شناخت تاریخ اجتماعی و اقتصادی؛ زندگی روزمره، معیشت، روابط و شبکهها را نشان میدهند. سازوکار قدرت و اداره کشور از پایین و از درون خانوادههای کارگزار را میشناساند.
آیا عمادالسلطنه به جایگاه زنان در آن برهه از تاریخ نیز اشاره میکند؟
بله، عمادالسلطنه به جایگاه و وضعیت زنان نیز تا حدودی اشاره میکند؛ اما نه بهصورت مستقل یا نظری، بلکه در دل وقایع روزمره. در خاطرات او زنان بیشتر در فضای خانواده، دربار و اندرون دیده میشوند، او به ازدواجها، روابط خانوادگی، تولد، بیماری و مرگ زنان اشاره دارد
.
روزنوشت عمادالسلطنه چه تفاوتی دارد با خاطرات دیگری که در این دوره نوشته شد، به عنوان مثال چه تفاوتی با خاطرات تاجالسلطنه دارد؟
عمادالسلطنه از رجل دیوانی و کارگزار دولت بود که روزانه و به طور منظم به نگارش خاطرات خود اشتغال داشت و نوشتههای او اداره کشور، مالیه، رجال، بحرانها، زندگی روزمره دیوانی را بیان میکند که گاهی تلخ است و صریح.
نظر شما