سعید طباطبایی، مدیر انتشارات فکرونه در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، با اشاره به وضعیت تولید کتاب، با توجه به نوسانات نرخ مواد اولیه و هزینههای چاپ، عنوان کرد: اکنون صنعت نشر با یکی از چالشبرانگیزترین دورههای خود مواجه است؛ قیمت کاغذ، چاپ، خدمات پیش از چاپ و حتی هزینههای بستهبندی و توزیع بهشدت نوسان دارد و این نوسانات پیشبینیپذیری را از ناشران گرفته است.
وی ادامه داد: در چنین شرایطی، تولید کتاب با شمارگان زیاد پُرریسک است؛ چراکه ناشر ناچار است سرمایه قابل توجهی را پیشاپیش هزینه کند، بدون اینکه اطمینان داشته باشد کتاب در بازار با استقبال مواجه خواهد شد.
طباطبایی، با بیان اینکه ناشران امروزه با این واقعیت روبهرو هستند که هزینههای تولید هر لحظه امکان افزایش دارد، افزود: فروش کتاب قابل پیشبینی نیست، تسویه با کتابفروشیها و پخش، زمانبر شده، علاوه براین برگشتیها میتواند سرمایه ناشر را قفل کند؛ به همین دلیل، مدلهای سنتی دیگر در بسیاری از موارد توجیه اقتصادی سابق را ندارند و حرکت به سمت تولید منعطف و کمریسک تبدیل به یک ضرورت شده است.
وی با ارزیابی شیوه چاپ براساس تقاضا (POD) و کمک آن به ناشران، گفت: چاپ براساس تقاضا، دقیقاً پاسخی است که صنعت نشر امروزه به آن نیاز دارد، این مدل، تولید کتاب را از یک فعالیت پُرریسک و سرمایهبر، به یک فرآیند کاملاً هوشمند و قابلکنترل تبدیل میکند.
به گفته وی، مزیت اصلی POD این است که ناشر تنها زمانی کتاب چاپ میکند که نسبت به وجود خریدار، اطمینان خاطر داشته باشد؛ بنابراین سرمایه اولیه تقریباً صفر، ریسک انبارداری حذف و ناشر میتواند بازار را بسنجد و درباره افزایش تولید تصمیم بگیرد. نکته دیگر اینکه خطاهای طراحی و محتوایی بدون تحمیل هزینههای هنگفت، قابل اصلاح هستند.
POD راهکار مدیریت اقتصادی و نجاتبخش نشر است
وی با اشاره به اینکه چاپ براساس تقاضا، بهخصوص برای ناشران تازهکار و ناشران دانشگاهی مطلوب است، گفت: این شیوه همچنین برای ناشرانی که آثار متنوع و تعداد درخورتوجهی تولید دارند و حتی ناشران بزرگ، برای مدیریت اقتصادیتر، یک الگوی کاملاً نجاتبخش و آیندهمحور است.
مدیر نشر فکرونه، درباره مزیتهای استفاده از شیوه POD گفت: بیش از ۵۰۰ عنوان کتاب از ۳۵۰ نویسنده مختلف منتشر کردهایم و تجربه نشان میدهد، POD فقط یک شیوه چاپ نیست؛ بلکه یک مدل کسبوکار نوآورانه است. مهمترین مزیتهای این شیوه، حذف کامل ریسک چاپ است؛ بهعبارت دیگر هیچگاه سرمایه را روی چاپ انبوه کتابهایی که هنوز بازاریابی نشدهاند، قفل نمیکنیم.
انعطاف در بهروزرسانی
طباطبائی، با طرح این موضوع که امکان چاپ نسخههای اولیه و آزمایشی نیز از مزایای این شیوه چاپی است، گفت: امکان چاپ یک نسخه، پنج نسخه یا ۲۰ نسخه برای دریافت بازخورد دقیق قبل از چاپ در شمارگان زیاد، یک مزیت است، که خوشبختانه آن را دنبال میکنیم.
وی با بیان اینکه برخی از کتابها، شخصیسازیشده تولید میشوند که امکان تولید در شمارگان زیاد آنها، امکانپذیر نیست، گفت: انعطاف در بهروزرسانی را نیز باید مزیت دیگر چاپ براساس تقاضا، دانست؛ علاوهبراین کوچکترین اشتباه تایپی قابل اصلاح است و امکان ویرایش متن، بدون هزینه مجدد برای چاپ انبوه وجود دارد.
مدیر نشر فکرونه، با بیان اینکه در این روش، کنترل هزینه و گردش مالی سالم فراهم شده است، گفت: در این مدل، پول تا زمانی که مشتری قطعی وجود نداشته باشد، خرج نمیشود و این یعنی جریان نقدینگی همیشه سالم و زنده است.
طباطبائی، با بیان اینکه این شیوه در کاهش هزینهها و انبار صفر نیز نقش داشته است، ادامه داد: تجربه درباره استفاده از این روش، معادل حذف کامل انباردار بوده است؛ درحالی که در مدلهای سنتی، هزینه انبار، هزینه نگهداری طولانیمدت، برگشتیها، آسیبدیدگی کتابها و خواب سرمایه را به همراه داشت. همه اینها در طول یکسال، میتواند دهها درصد هزینه اضافی ایجاد کند، اما در مدل POD، هیچ کتابی بدون سفارش، چاپ و هیچ سرمایهای قفل نمیشود؛ علاوهبراین هیچ نسخهای در انبار نمیماند و هیچ کتابی برگشتی ندارد.
وی با اشاره به برخی از آمار و ارقام در این حوزه، گفت: از نظر عددی و تجربی میتوان گفت، بین ۲۰ تا ۶۰ درصد سود حاصل از فروش هر نسخه کتاب و ۱۰۰ درصد کاهش هزینه انبارداری بوده و نتیجه مستقیم این مدل برای نشر فکرونه، تولید مستمر، گردش مالی پایدار، بدون چالش انبار و بدون حذف یا حراج کتابهای بدون فروش بوده است.
مدیر نشر فکرونه، با بیان اینکه ناشران باید نگاه خود را از مدلهای قدیمی چاپ انبوه تغییر دهند، ادامه داد: دنیا تغییر کرده است و POD ابزار تطبیق، با این تغییر است، چاپ براساس تقاضا، یک جایگزین برای افست نیست، بلکه یک مرحله اولیه و منطقی قبل از افست است.
مدل مالی متنوع با چاپ براساس تقاضا
طباطبائی، با طرح این موضوع که ناشران باید شمارگان اندک را بهعنوان ابزار بررسی بازار ببینند، گفت: آنها باید کار خود را با POD شروع کنند و اگر کتاب موفق بود، سراغ چاپ افست بروند، مدل مالی خود را متنوع، از خواب سرمایه جلوگیری کنند و ساختار چابک تولید کتاب بسازند. با این روش، ناشر هم سود میکند، هم ریسک صفر و امکان انتشار آثار بیشتری، ایجاد میشود.
این ناشر با طرح این موضوع که چاپ POD جایگزین کامل افست نیست، گفت: هر دو در جای خود ضروریاند، اما چاپ براساس تقاضا، عموماً برای آغاز انتشار یک عنوان جدید، نبود قطعیت در بازار، آثار پژوهشی و دانشگاهی، کتابهای کمشمارگان یا مناسبتی، کتابهای شخصیسازی شده و تازهکارها و ناشران کوچک مطلوب است.
طباطبائی، چاپ افست را برای کتابهای پُرفروش، مناسب دانست و افزود: از سوی دیگر این شیوه چاپی برای کتابهایی که بازار آنها کاملاً تثبیت شده و شمارگان چند هزار نسخهای با تقاضای ثابت، کاربرد بیشتری دارد، در این زمینه همه ناشران باید POD را بهعنوان مرحله اول بپذیرند، اما افست برای شمارگان زیادتر همچنان منطقی و سودآور است. معتقدم، کتاب ابتدا باید با POD متولد شود و با وجود موفقیت، با افست تکثیر شود.
نظرات