به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، دكتر احمد تميم‌داري در هفتمين نشست درس گفتارها درباره سعدي كه به «بررسي باب هشتم گلستان» اختصاص داشت گفت: رمانتيسم همان طور که از نامش پيداست، بايد نوعي واکنش احساسي در برابر عقلانيت به حساب آورد. تمايلي به برجسته کردن خويشتن انساني، گرايش به سوي خيال و رويا، به سوي گذشته تاريخي و به سوي سرزمين‌هاي ناشناخته. از ديد انسان رمانتيک، جهان به دو دسته عقلاني و به دسته احساسات و يا به والاترين‌ها و زيبايي‌‌ها تقسيم مي‌‌شود. 

وي كه عصر روز چهارشنبه (11 شهريورماه) در مركز فرهنگي شهر كتاب سخن مي‌گفت با اشاره به حكايت‌هاي سعدي افزود: يكي از كساني كه از سعدي بسيار اثر پذيرفته «اوژن امانوئل» فرانسوي است. او تحت تأثير سعدي اشعار «خانه و مدرسه» را براي كودكان سرود. امانوئل با توجه به حكاياتي از سعدي، اشعار خود را به شيوه‌اي جذاب سروده است. به ويژه او از يكي از حكايت‌هاي گلستان كه در آن سعدي از سفرش با پاي پياده به حج ياد مي‌كند، اثر گرفته است. 

نويسنده مقاله «سهم ايرانيان در تدوين دايره‌المعارف» يادآورشد: از آن حكايت سعدي، مي‌توان به اين نتيجه رسيد كه دخالت در كار ديگران شيوه پسنديده‌اي نيست. امانوئل همين نكته را به طرزي ديگر در قالب اشعارش آورده و از آن داستاني پندآموز براي كودكان پديد آورده است. يا داستان‌هاي ديگري كه در آن‌ها سعدي بر آزادگي و عدم تعلق به دنيا تاكيد مي‌كند، باز مورد توجه امانوئل در سرودن داستان‌هايش بوده است. 

عضو هيأت علمي دانشگاه علامه طباطبايي خاطرنشان كرد: ديگر از ادباي اروپايي كه وامدار سعدي است، «آندره برسول» است. او چكامه‌اي در وصف سعدي دارد. در آن چكامه، برسول سعدي را در عالم خيال به پاريس آورده و لباس جوانمردان را بر او پوشانده است. در چكامه او سعدي بر اثر انتقاد از پادشاه به زندان مي‌افتد. اين شعر داستاني برسول، برگرفته از حكايت به «حلب» رفتن سعدي در گلستان است. برسول در اثرش سعدي را مدافع عدالت مي‌شناساند و كسي معرفي مي‌كند كه آزاده و حق‌گوست. 

عضو شوراي گسترش زبان و ادبيات فارسي يادآور شد: حكايت‌هايي از سعدي هم كه در آن‌ها روح لطيف و ظرافت طبع او آشكار است، بسيار مورد توجه و علاقه اروپاييان قرار گرفته است. يا نكته‌هاي تربيتي و درس‌آموزي كه در گلستان وجود دارد، براي اروپاييان تأمل برانگيز بوده است. مثلا آنجايي كه سعدي مي‌گويد: هيچ كس به ناداني خود اقرار نكرده مگر كسي كه هنوز ديگري سخن مي‌گويد او سخني ديگر آغاز كند، ريشه در فرهنگي دارد كه براي غربي‌ها نكته‌هاي آموزنده و درخور اعتنايي داشته است. به همين دليل است كه از آن برداشت‌هاي بسياري كرده‌اند و به خلق آثار تازه‌اي پرداخته‌اند. 

مترجم كتاب «ادبيات ايران در انگليس و آمريكا» افزود: حكايت «جامع بعلبك» كه در گلستان آمده، تدثير شگرفي در ادبيات اروپا داشته است و فرانسويان براي تك تك تعابير آن داستان‌ها نوشته‌اند. سعدي در اين حكايت از فهم سخن توسط مستمع سخن مي‌گويد. اروپاييان با بهره‌گيري از آنچه سعدي به آن اشاره كرده است، به شرايطي و آدابي پرداخته‌اند كه بايد شنونده هنگام گوش دادن به سخن ديگران در نظر بگيرد. 

مولف كتاب «عرفان و ادب فارسي در عصر صفوي» خاطرنشان كرد: از اروپاييان ديگري نيز مي‌توان نام برد كه سخن سعدي تأثير فراوني بر انديشه آنان داشته است. براي نمونه «ويليام هاردي» از فرانسه به شيراز مي‌رود و شرحي در ستايش سعدي مي‌نويسد و با استفاده از باب چهارم بوستان، اشعاري را از اين كتاب درباره تواضع نقل مي‌كند و چكامه خود را در همين باره مي‌نويسد. 

وي در ادامه سخنانش افزود: «پرنس بيسكو»؛ شاهزاده‌اي رومانيايي كه همه عمر در فرانسه زندگي كرد، به ايران سفر مي‌كند و كتاب «هشت بهشت» را مي‌نويسد، كه متأثر از حكايت‌هاي سعدي است. در سال 1905 ميلادي در پاريس نمايشگاهي برپا مي‌شود و «كنتس دونوآ» آثاري را عرضه مي‌كند كه همگي اثر گرفته از ادبيات ايران و آثار سعدي است. 

مولف كتاب «تاريخ ادب پارسي» افزود: سعدي در باب هشتم گلستان، «در آداب صحبت»، به نكته‌هايي اشاره مي‌كند كه اهميت تربيتي فراواني دارند. مثلا مي‌گويد كه نخست نيروي خود را بسنج و آنگاه گام پيش بگذار. يا به اين موضوع توجه مي‌كند كه جهان ما، جهان علت و معلول است و تأثير و تأثر. پس مي‌گويد «پنجه با شير انداختن و مشت با شمشير زدن كار خردمندان نيست». اين سخن او هم تأمل برانگيز است كه مي‌گويد «سنگ بر دست و مار سر بر سنگ/ خيره رايي بود قياس و درنگ». 

وي گفت: سعدي مي‌داند كه تمام زندگي مبارزه است و درنگ در اين كشمكش روا نيست. يا آنجايي كه مي‌گويد «خردمندي كه در جمع سبك مغزان سخن بگويد، او را نبايد خردمند دانست، باز نكته‌اي مهم را يادآور مي‌شود. او تاكيد مي‌كند كه بايد مقام و جايگاه سخن گفتن را دانست. يا وقتي مي‌آورد «دوستي را كه به عمري فراچنگ آرند نشايد كه به يك دم بيازارند»، به اهميت دوست و پايداري در دوستي تأكيد مي‌ورزد. 

مولف كتاب «شرح قصيده كلامي صاحب بن عباد» خاطرنشان كرد: به همين گونه است آنجايي كه به درستي اشاره مي‌كند كه اهميت و ارزش انديشه در آن است كه با قدرت همراه باشد. اگر قدرت توأم با انديشه نباشد، فساد و تباهي مي‌آورد. در طول تاريخ هم به همين صورت بوده است. چرا كه قدرت و ثروت در فريب آدمي توانا هستند. از همين روست كه سعدي بر تدبير تأكيد مي‌كند. تدبير در لغت به معناي به پشت نگريستن و اطراف و جوانب را سنجيدن است. 

وي افزود: سعدي عابدي را كه نه براي خشنودي خداوند زهد پيشه كند، مرد فريبكاري مي‌داند كه بدنبال شهرت است. باز در همين باب هشتم است كه گذشت و احترام به ديگران را اصلي مهم و اخلاقي مي‌داند اما بلافاصله به اين نكته هم اشاره مي‌كند كه تواضع نبايد بيش از حد و در حق ناسپاسان باشد. چرا كه تواضع بيش از حد ذلت مي‌آورد. به هر حال از اين نمونه سخنان حكمت‌آميز در گلستان او فراوان مي‌توان يافت. 

تميم‌داري در پايان سخنانش به شهادت حضرت علي (ع) اشاره كرد و گفت: سعدي ارادت خاصي به حضرت علي (ع) دارد و با آن كه شيعه نيست؛ اما ستايش‌گر امير مومنان است و او را به بزرگي و فتوت مي‌ستايد و «سردار متقيان» مي‌خواند.