به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، رضی هیرمندی درباره تاریخچه نگارش کتاب به دو زبان میگوید: از دوران باستان تاکنون همواره متنهایی به دو یا چند زبان نوشته شده که کتیبهها و دستخطهای باقی مانده از گذشتههای دور نیز این مدعا را تایید میکنند. در حقیقت این نوع همنگاریها در طول تاریخ بیشتر جنبه حکومتی، سیاسی و اداری داشتهاند.
این مترجم با اشاره به افزایش آمار کتابهای دو زبانه در ده ساله گذشته معتقد است: دلایل مختلفی باعث توجه ناشران و مترجمان به انتشار کتابهای دوزبانه میشود. به عنوان مثال من حداقل سه کتاب برای بزرگسالان و بیست و سه کتاب برای کودکان و نوجوانان به صورت دو زبانه دارم که در تمامی این موارد به پیشنهاد یا تایید ناشر بوده است. چون بازار کتاب چنین اقدامی را طلب میکرده و ممکن است امروز هم چنین ضرورتی وجود داشته باشد.
وی که اولین کتاب دو زبانه خود را با عنوان «این منم وایکینگ» در سال ۱۳۵۵ و از سوی انتشارات امیرکبیر چاپ کرده، درباره نقش مترجم در انتشار کتاب دوزبانه میگوید: ممکن است مترجمی معتقد باشد که ترجمه بیکم و کاست شعر غیر ممکن است؛ اما در عین حال دلش نمیخواهد تجربه کم و بیش موفق در ترجمه یک شعر را از خوانندگان دریغ کند. نتیجه این میشود که تصمیم میگیرد ترجمه خودش در کنار متن اصلی چاپ شود تا کسانی که امکان درک و لذت بردن از متن اصلی را دارند بتوانند از هر دو بخش کتاب لذت ببرند.
وی همچنین میافزاید: مجموعه اشعار سیلور استاین و شش کتاب قصه او دارای ایجاز و طنزی قوی بود و من میخواستم مخاطب با در اختیار داشتن متن اصلی اشعار و ترجمه آنها از این مجموعهها لذت ببرد.
هیرمندی با بیان اینکه عدهای انتشار کتابهای دو زبانه را عاملی برای گسترش و پرورش زبان امروزی میدانند، میگوید: من این نکته را عامل چندان موجهی برای دو زبانه چاپ شدن کتاب نمیبینم. چون هدف اصلی شعر و قصه ادبیت آنهاست نه صرفا جنبه زبانیشان. البته این را هم بگویم که اگر متن اصلی کتابهایی مثل «دکتر زئوس» همراه با متن اصلی آنها نمیآمد، شاید اتفاق مهمی نمیافتاد. اما به هر حال فکر کردم شاید بهتر باشد این کتاب نیز به شکل دو زبانه منتشر شود. اگرچه در مورد آثار سیلور استاین بابد پذیرفت که انتشار آنها به دو زبان بهتر بوده است.
این مترجم کودک و نوجوانان با تاکید بر اینکه چاپ کتاب دو زبانه به سلیقه و تشخیص مترجم و ناشر مربوط میشود، میگوید: این موضوع امری عمومی نیست. یعنی ضرورتی برای انتشار همه کتابها به شکل دو زبانه وجود ندارد. به همین دلیل است که کتابهای دو زبانه موجود همگی در حوزه شعر و طنز هستند و با نگاهی به بازار نشر متوجه میشویم که کسی به صرافت انتشار دو زبانه کتابهای بزرگسالان و رمانهای نوجوانان یا کتابهای علمی نیفتاده است.
وی میافزاید: چاپ کتاب به شکل دو زبانه محدوده خاصی دارد و نباید باعث نگرانی شود. البته در هر کاری امکان افراط وجود دارد که بازار نشر و عقل سلیم و بررسی انتقادی صاحبنظران میتواند گرایش موجود را به طرف تعادل ببرد.
سهشنبه ۶ مرداد ۱۳۸۸ - ۱۱:۰۲
نظر شما