به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، دومين نشست همايش "تاريخنگاري انقلاب اسلامي"، بعدازظهر امروز (ششم ارديبهشت) با ياد و نام مرحوم مهدي مهرعليزاده، محقق و تاريخنگار و با حضور رحيم نيكبخت، ابوالفضل حسن آبادي و صدر واثقي به عنوان هيات رئيسه نشست، در تالار سوره حوزه هنري تهران برگزار شد.
در آغاز اين برنامه، مرتضي دهقاننژاد، استاديار گروه تاريخ دانشگاه اصفهان، مقاله خود را با عنوان "تاريخنگاري اقتصادي با تكيه بر عقبماندگي" قرائت كرد.
وي در اين مقاله به بررسي نقش اقتصاد در وقوع انقلاب اسلامي پرداخت و گفت: دغدغههاي اقتصادي، يكي از مهمترين عوامل موثر بر انقلاب است. وجود احساس محروميت در كشورها، باعث ايجاد تحركات انقلابي ميشود. اگر دولتها در چنين شرايطي، توانايي ايجاد ارتباط با جامعه را نداشته باشند و از امكانات موجود بهره نبرند، قطعا" درگير اعتراضات داخلي خواهند شد.
دهقاننژاد در ادامه تاكيد كرد: متاسفانه تاكنون، تاثير اقتصاد بر انقلاب اسلامي به صورت تخصصي بررسي و تحليل نشده است. در صورتيكه نظام سرمايهداري از دوران مشروطه تا پيش از انقلاب اسلامي بر ايران حاكم بود، روحانيت در مقابل آن ايستادگي و خطاهاي اقتصادي حكومت پهلوي را گوشزد كرد.
اين محقق تاريخي، خاطر نشان كرد: در اوج درگيريهاي انقلاب، كتابهاي متعددي درباره نظامهاي اقتصادي توسط شخصيتهايي مانند شهيد مطهري تدوين و منتشر شد. اما اين روند، پس از انقلاب اسلامي از تب و تاب افتاد.
در ادامه اين نشست، مقاله "تاريخنگاري انقلاب اسلامي و ميشل فوكو" توسط علياكبر كجباف، استاديار گروه تاريخ دانشگاه اصفهان ارائه شد.
وي در اين مقاله، ديدگاههاي ميشل فوكو درباره انقلاب اسلامي ايران را بررسي و تحليل كرده است.
كجباف، با تاكيد بر چند جانبه بودن تاريخنگري و تاريخنگاري اظهار داشت: ميشل فوكو، فيلسوف، زبانشناس و تاريخنگار بود. وي اسناد را در قالب تاريخ نظامهاي فكري مطرح كرده است. به همين دليل، منتقدان، او را "آفت مزارع تاريخ" و "بتشكن تاريخ" ميدانند.
وي افزود: ميشل فوكو، در زمان وقوع حادثه 17 شهريور سال 1357 به قم رفت و با شخصيتهايي ديدار و گفتوگو كرد. همچنين چندين مصاحبه با امامخميني(ره) و ياران ايشان در پاريس داشته است. در واقع او با انقلاب ايران به صورت نزديك آشنا بوده است.
استاديار گروه تاريخ دانشگاه اصفهان تاكيد كرد: ميشل فوكو، درباره هيچ انقلابي به اندازه انقلاب اسلامي تحقيق نكرده و مطلب ننوشته است. اين آثار، بر مبناي مشاهدات و گفتوگوهاي او با شخصيتهاي ايراني شكل گرفته است.
علياكبر كجباف در ادامه تصريح كرد: فوكو، بر نقش برجسته روحانيت در انقلاب ايران تاكيد ميكند و اين انقلاب را فرامدرن ميخواند. به عقيده وي، مردم در آن به دنبال ايجاد تغيير در خويشتن خويش و حيات سياسي و اجتماعي خود هستند. ميشل فوكو همچنين از همراهي و همدلي روشنفكران و روحانيون، به عنوان يكي از پارادوكسهاي بيشمار انقلاب اسلامي ياد ميكند.
وي در ادامه يادآور شد: به نظر ميشل فوكو انقلاب ايران، روح يك جهان بيروح است، روحي تازه كه در كالبد جهان دميده شده است.
علياكبر كجباف در پايان سخنانش گفت: ميشل فوكو بر اين اصل تاكيد دارد كه در چنين حكومتي، قدرت از آن مردمي است كه به اسلام معتقدند و قدرت، در درون لايههاي جامعه و از پايين به بالا، يعني بر اساس اراده جمعي است.
سومين و آخرين مقاله از دومين نشست "تاريخنگاري انقلاب اسلامي"، با عنوان "آسيبشناسي تاريخنگاري انقلاب اسلامي" اثر علي ططري، مدير مركز اسناد كتابخانه مجلس شوراي اسلامي و فاطمه تركچي، نويسنده قرائت شد.
اين زوج محقق در مقاله خود به بررسي و آسيبشناسي آثار منتشر شده در خارج از كشور با موضوع انقلاب اسلامي پرداختهاند و محققان داخلي را به تحليل و بررسي اين آثار دعوت كردهاند.
علي ططري، در آغاز سخنانش گفت: آسيبشناسي حوزه تاريخ انقلاب به بررسي چيستي و چگونگي وارونه جلوه دادن وقايع و خاطرات منتشر شده در خارج از كشور ميپردازد.
وي با اشاره به استفاده گسترده محققان از اين آثار افزود: برخي از كتابهاي خاطرات و آثار پژوهشي تاريخي چاپ شده در خارج از كشور، بيشترين حجم مراجعه را به خود اختصاص دادهاند. بخشي از اين مجموعه خاطرات، به زواياي مهم تاريخ انقلاب نپرداختهاند و سعي در پاك كردن تيرگيهاي دوران پهلوي دارند. نويسندگان اين آثار، با غرضوزري و بر اساس اهداف خود، اين كتابها را نوشتهاند.
مدير مركز اسناد كتابخانه مجلس شوراي اسلامي، در ادامه درباره كتابهاي تاريخي ـ پژوهشي خارجي تصريح كرد: مولفان اين آثار، انقلاب اسلامي را در قالب نظريهها و چارچوبهاي غربي مورد بررسي قرار ميدهند و به همين دليل، بيشتر اين كتابها تك بُعدي هستند.
ططري بر جايگاه فرهنگي ايران تاكيد و خاطرنشان كرد: نويسندگان خارجي، انقلاب اسلامي را با انقلابهاي روسيه و چين مقايسه ميكنند، در حاليكه فرهنگ و ريشه انقلاب ايران، كاملا" متفاوت است.
وي در پايان، بررسي علمي و نقادانه اينگونه آثار را وظيفه پژوهشگران ايراني دانست و گفت: انقلاب ايران، با تكيه بر اسلام پيروز شده است. بنابراين، اگر محققي از جنبههاي سياسي، اجتماعي و اقتصادي ايران آگاهي نداشته باشد، توانايي بررسي و نقد آثار منتشر شده در خارج از كشور را هم ندارد.
همايش دو روزه "تاريخنگاري انقلاب اسلامي"، به همت موسسه خانه كتاب، صبح امروز (ششم ارديبهشت ماه) در تالار سوره حوزه هنري آغاز شده و تا عصر فردا ادامه دارد.
یکشنبه ۶ اردیبهشت ۱۳۸۸ - ۱۷:۴۳
نظر شما