به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا) شماره سيوچهارم نشريه الكترونيكي «دوران» با عناوين «اصفهان در رمضان1357 »، «بازنگري شخصيت اميرعباس هويدا»،«حديث عهد و وفا شد فسانه در كشور»، « درباره پرويز خسرواني»، « نگاهي به پديده نوسازي در عصر پهلوي»، «پارسونز از جشن هنر شيراز ميگويد»، « گزارش يك روزنامه اسرائيلي از طرح انگليس براي تجزيه ايران»، «نقش طبقات فرودست در تاريخ شفاهي»، « سه خاطره از حكومت رضاشاه» و «ارسنجاني از نگاه برادر» شكل گرفته است.
«اصفهان در رمضان1357 » به نخستين حكومت نظامي در سال 1357 كه سال اوج گيري انقلاب بود، در شهر اصفهان و در ماه مبارك رمضان پرداخته است.
بازتاب اين اتفاق در نگاه منابع خارجي اينگونه مرور شده است: آنتوني پارسونز (سفير انگليس در ايران) در خاطرات خود با اشاره به آغاز حكومت نظامي در اصفهان به عنوان روشي موقت، نوشته است «در اصفهان حكومت نظامي اعلام شد و شاه بدين ترتيب روشهاي موقتي و مسكن را آغاز كرد. او اعلام داشت كه سخنرانيها و مطبوعات كاملاً آزاد است و انتخابات جديد در سال 1358 برگزار خواهد شد، اما هيچكس به اين حرفها وقعي نگذاشت.» نشريه «لوپوئن» هم در اين باره نوشت «بزرگترين شهرهاي امپراتوري يكي پس از ديگري منفجر ميشوند. در اصفهان توپها و تانكها در برابر مغازهها و مساجد قرار گرفتهاند و سربازان آماده شليك هستند. اصفهان، شهر گلهاي سرخ، پس از دو روز شورش خونين و حكومت نظامي در اضطراب و گرماي خورشيد، و مجروح از حركت تانكها، دوباره در سكوت فرو ميرود. جهانگردان اين شهر را رها كردهاند، مساجد كهنسال با عبور هليكوپترها به لرزه درميآيند و در خيابانها مغازهها بسته است.» در نشريه «اومانيته» نيز آمده بود «دولت قانون حكومت نظامي را به سه شهر كوچك نزديك اصفهان نيز گسترش داد. هر نوع اجتماع بيش از 3 نفر حتي در داخل مساجد ممنوع است. اين مسئله در بحبوحه ماه رمضان يك نوع تحريك احساسات مردم از طرف مقامات دولتي تلقي ميشود. كسبه بازار نيز حق ندارند به علامت عزاداري اعتصاب كنند. كساني كه از باز كردن مغازههاي خود امتناع كنند به دادگاههاي نظامي اعزام خواهند شد.»
«اصفهان در رمضان1357 » با دو سند از آن روزها همراه شده است.
«بازنگري شخصيت اميرعباس هويدا» مقاله بعدي «دوران» و نوشته طيبه چراغي است.
نويسنده با بررسي مقاطع مختلف سرگذشت اميرعباس هويدا آورده كه وي فراماسون و بهايي بود و خود را «نخستوزير مادامالعمر» حكومت محمدرضا پهلوي ميناميد.
«حديث عهد و وفا شد فسانه در كشور» يادداشتي به قلم محمود حكيمي و در باره بازتاب شرايط سياسي كشور در شعر محمدتقي بهار معروف به ملكالشعراي بهار (1266 ـ 1330 شمسي) است.
« درباره پرويز خسرواني» با توجه به سندي از ساواك شكل گرفته و به گوشهاي از زندگي خسرواني با خاطرهاي از حسين فردوست توجه كرده است.
پرويز خسرواني در سال 1343 به پاس خدمات فراوانش به رژيم پهلوي معاون ژاندارمري كل كشور و اندكي بعد از سوي اميرعباس هويدا به عنوان معاون نخست وزير و سرپرست سازمان تربيت بدني منصوب شد. او يك باند اخاذي داير كرده بود و هزينه باخت هاي كلان خود و دوستانش در قمار را از سرمايهداران ميگرفت.
نگاهي به پديده «نوسازي» در عصر پهلوي را محبوبه صديقي براي نشريه الكترونيكي «دوران» نوشته است.
به نظر وي روند «نوسازي» در عصر پهلوي با اتخاذ سياست اسلامزدايي، همچون حذف قيد اسلام در قانون انجمنهاي ايالتي و ولايتي، تغيير تقويم اسلامي و تأكيد بر ميراث پيش از اسلام تشديد شد و با اعمال محدوديتهايي براي علما و مذهبيون ادامه يافت. همچنين به كارگيري نيروهاي بهايي، يهودي و افراد لائيك در مصادر قدرت حساسيت علما را نسبت به استحاله فرهنگي جامعه تشديد كرد. اين اقدامات به تدريج پديده شكاف فزاينده فرهنگي را ميان ارزشها و عادتهاي اجتماعي بخش نوين و بخش سنتي جامعه به وجود آورد و باعث بيگانگي و تضاد بين دو نيروي اجتماعي در جامعه شد.
عنوان «پارسونز از جشن هنر شيراز ميگويد» به شهريور 1346 نظر دارد كه «در ماه مبارك رمضان، شهر شيراز شاهد نمايشها و صحنههاي وقيحي بود كه حكومت شاه از آن به عنوان «جشن هنر» ياد و هزينههاي سنگيني را صرف اجراي آن كرد. هدف از برگزاري اين جشن كه همه ساله براي اجراي مجدد آن سعي و كوشش به عمل آمد، استحاله فرهنگي مردم و باز كردن راه نفوذ فرهنگ غرب به داخل كشور بود. كساني كه به عنوان هنرمند از آمريكا و كشورهاي اروپايي براي شركت در جشن هنر شيراز به ايران دعوت شده بودند، شامل رقاصهها، خوانندگان و بازيگران فيلمهاي غيراخلاقي سينماي غرب بودند.»
نظرات آنتوني پارسونز، آخرين سفير انگلستان در ايران قبل از انقلاب، در اين باره به نظر تهيهكننده اين عنوان خواندني است.
« گزارش يك روزنامه اسرائيلي از طرح انگليس براي تجزيه ايران» نيز با تصوير چند برگ سند همراه است.
اين اسناد شامل نامه رضا صفينيا نماينده رژيم شاه در اسرائيل، در باره مقاله روزنامه اسرائيلي است.
«نقش طبقات فرودست در تاريخ شفاهي» عنوان گفتاري در حاشيه يك نشست تاريخ شفاهي و بين چند استاد تاريخ است. آنها به اين نتيجه رسيدهاند كه به تاريخ شفاهي بايد به عنوان يك پروژه نگاه كنيم. آنچه امروز در ايران رايج است فقط تك نگاري است. در پروژه بايد تواتر خبر را مورد توجه قرار دهيم. در خاطره، قسمتهايي كه مربوط به زندگي شخصي فرد است ميتواند به عنوان تاريخ مطرح شود، ولي در ارتباط با ساير امور، نميتوان تاريخ تلقي كرد.
مطالب عنوان «سه خاطره از حكومت رضاشاه» از مجله «خواندنيها»ي 5 اسفند 1323 و 20 مرداد 1324 نقل شده است.
«ارسنجاني از نگاه برادر» آخرين عنوان شماره سيوچهارم نشريه الكترونيكي «دوران» و شامل نقد كتاب «دكتر ارسنجاني در آئينه زمان» به قلم برادر وي، نورالدين ارسنجاني است.
«حسن ارسنجاني» در تاريخ عصر پهلوي به عنوان يكي از طراحان و فعالان پروژه موسوم به «اصلاحات ارضي» شناخته شده است.
نشريه الكترونيكي «دوران» توسط موسسه مطالعات و پژوهشهاي سياسي منتشر ميشود و شماره سيوچهارم آن در نشاني الكترونيكي اين موسسه قابل دسترسي است.
چهارشنبه ۱۳ شهریور ۱۳۸۷ - ۰۹:۰۰
نظر شما