به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، اين همايش صبح امروز (چهارشنبه ، چهارم اسفند) در كتابخانه ملي ايران برگزار شد. غلامعلي حداد عادل، رييس كميسيون فرهنگي مجلس شوراي اسلامي، اكبر ايراني، رييس موسسه ميراث مكتوب و حبيب الله عظيمي، معاون سازمان اسناد و كتابخانه ملي ايران در اين همايش سخنراني كردند.

اكبر ايراني در ابتداي اين همايش گفت: موسسه ميراث مكتوب تاكنون چهار اثر از آثار خواجه نصير را منتشر كرده است و 10 اثر ديگر را نيز در دست انتشار دارد. خواجه نصير كه شاگردانش او را به درستي معلم بشر خوانده‌اند، از ذخايري است كه بايد الگو قرار گيرد.

وي افزود: خواجه نصير سي سال نزد نزاريان و اسماعيليان از گزند مغولان غارت‌گر پناه گرفت و به خلق و نگارش آثار علمي‌ پرداخت. او حدود 150 اثر از خود بر جاي گذاشت، شاگرداني نظير قطب الدين شيرازي و علامه حلي تربيت كرد و بزرگ‌ترين رصدخانه و بزرگ‌ترين كتابخانه جهان اسلام را بنيان نهاد.

ايراني ادامه داد: او با كياست و دانايي تمام تهديدهاي مغولان را به فرصت‌هايي براي سازندگي، تربيت دانشجويان، تحرير و بانويسي آثار گذشتگان و همچنين گفت‌وگو با ساير دانشمندان تبديل كرد.

وي خواجه نصير را مصحح و و ويراستاري بزرگ برشمرد و گفت: او با بررسي در محتواي كتاب‌هاي دانشمندان پيشين، آنها را ناقص و مخدوش مي‌دانست، لذا براي ارايه صحيح آنها هفده متن كهن را تنقيح، تصحيح، تعليق و شرح كرد. بنابراين مي‌توان او را از پيشكسوتان تصحيحي متون در تاريخ تمدن اسلامي دانست.

رييس موسسه ميراث مكتوب اين همايش را فرصت خوبي براي معرفي بهتر اين دانشمند براي نسل جوان و و بازبيني آثار او دانست و گفت: اين همايش دوازده نشست تخصصي را شامل مي‌شود.

ايراني به آثار ارايه شده از خواجه‌نصير و درباره او و همچنين نرم‌افزار مجموعه آثار اين انديشمند در حاشيه همايش اشاره كرد و گفت: محمدتقي رضوي، مدرسي زنجاني و محمدتقي دانش‌پژوه از جمله پژوهشگراني‌اند كه در احياي آثار اين انديشمند كوشيدند.

در ادامه حداد عادل، شناخت خواجه نصير را به منزله شناخت اسلام، ايران و تشيع دانست و گفت: او در تمام علوم چيره دست بود و انديشمندي برخوردار از جامعيت به شمار مي‌آمد، البته در آن دوران حكماي اسلامي بر فلسفه، الهيات و طبيعيات مسلط بودند، اما خواجه نصير استاد استادان بود. برخي آثار او در حوزه رياضيات كتاب درسي و سند علمي محسوب مي‌شوند. تحرير‌هايي كه خواجه نصير از آثار اقليدس ارايه كرد تا قرن‌ها در دنياي اسلام و غرب منبع درسي هندسه بودند.

وي افزود: شرح اشارات و تجريد الاعتقاد او نيز از آن زمان تاكنون در حوزه‌هاي علميه به عنوان منبع درسي رسمي تدريس مي‌شود. كتاب «اساس الاقتباس» او نيز اثري جامع و سرمايه منطق دوران اسلامي است. «معيار الاشعار» در عروض و «اخلاق ناصري» در علم اخلاق نيز از ديگر آثار درخور توجه خواجه‌اند.

رييس فرهنگستان زبان و ادب فارسي: اگر صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران مجموعه‌اي تلويزيوني درباره خواجه نصير همان‌گونه كه درباره بوعلي سينا، شيخ بهايي و ملاصدرا تهيه و پخش كرد را ارايه كند، خواهد توانست حوادث مهمي را از تاريخ اسلام نظير حمله مغول و سقوط قلاع اسماعيليه، فتح بغداد و بسياري ديگر از رخدادها را به تصوير كشد.

وي با بيان اين كه «اكنون الگو دانشمندي خواجه نصير منسوخ شده است» گفت: امروزه ديگر دانشمندي در پي فراگيري تمامي علوم نيست، زيرا جهان‌بيني آنان عوض شده و چنان جامعيتي در دنياي امروز امري غيرممكن است. معايب تخصصي كه در اين روزگار در ميان دانشمندان شاهديم، اي بسا بيش از آن جامعيتي باشد كه در دانشمندان گذشته وجود داشت.

رييس كميسيون فرهنگي مجلس ادامه داد: امروزه مراكز علمي كارشناساني را پرورش مي‌دهند كه معلومات را در سطح گسترده، اما با عمق اندك به دانشجويان مي‌آموزند. عيب بزرگ اين نوع از تخصص فقدان بينش جامع نسبت به انسان و جهان است. پرسش‌هاي بشري نظير از كجا آمده‌ام، چه بايد بكنم و به چه چيز بايد اميد داشته باشم؟ در اين شيوه دانش‌پژوهي و تخصص محلي از اعراب ندارد. تخصص روزگار ما، تمثيل فيل در تاريكي مثنوي مولوي است. در اين دوران انسان در خدمت علم قرار گرفته است نه علم در خدمت انسان.

وي خواجه نصير را حكيم به معناي واقعي كلمه دانست و گفت: در روزگار ما بايد به اين پرسش پاسخ داد كه آيا مي‌توان ميان جامعيت دانشمندان گذشته و تخصص اين روزگار پيوندي ايجاد كرد؟

حداد عادل در پايان سخنانش از خواجه نصير به عنوان قهرمان تاريخ دوران خود ياد كرد و گفت: او با حكمت و تدبير خود در برابر سيل ويران‌گر هلاكوخان ايستاد و تا حد امكان از جان دانشمندان دفاع كرد.

سپس عظيمي، معاون سازمان اسناد و كتابخانه ملي ايران به سخنراني پرداخت و اظهار كرد: از خواجه نصير 64 اثر بر جاي مانده است و شايد تمامي كتابخانه‌هاي بزرگ ايران و ساير كشورها از آثار او بهره‌اي دارند. از ميان سي و پنج‌هزار نسخه خطي كتابخانه ملي، پنجاه عنوان را رسايل و كتاب‌هاي تاليف خواجه نصير تشكيل مي‌دهند كه در صد و بيست نسخه خطي و همچنين چندين عنوان از حواشي و شروحي كه بر آثار او نوشته شده است، تشكيل مي‌شوند.

وي ابراز ميدواري كرد كه همايش ميراث علمي و فلسفي خواجه نصيرالدين طوسي گامي بزرگ براي تبيين آرا و انديشه‌هاي فلسفي خواجه نصيرالدين طوسي باشد.

اين همايش فردا(پنج شنبه، پنجم اسفند) نيز ادامه خواهد يافت و مراسم اختتاميه آن ساعت 30/18 برگزار مي‌شود.