به گزارش خبرگزاري كتاب ايران (ايبنا)، نشست نقد و بررسي كتاب «روانشناسي ترس» عصر ديروز، 13 آذر ماه با حضور دكتر سعيده زنوزيان، استاد روانشناسي باليني، الهام ركنالديني، كارشناس ارشد روانشناسي از دانشگاه تهران و سپيده باطبي، دبير جلسه در سراي اهل قلم برگزار شد.
در ابتدا سپيده باطبي با ارايه تاريخچهاي از كتاب «روانشناسي ترس» گفت: اين نوشتار اثر هلموت بونكر، ترجمه طوبي كيانبخت و جمشيد مهرپويا در 208 صفحه از سوي نشر يگانه منتشر شده است. عناوين اين كتاب به صورت موضوعي از اضطرابها و ترسهاي سنين كودكي و بزرگسالي آغاز و به ترس از ازدواج، بارداري، زمينههاي ترس در كودك در مدرسه و شيوههاي رفتاري ختم شده است.
سپس دكتر سعيده زنوزيان با تاكيد بر اينكه هريك از مباحث مهم و اساسي در اين كتاب تنها در حد يك يا دو صفحه توسط نويسنده توضيح داده شده است، افزود: براي نمونه ترس از حمام، امتحان، تنهايي و لكنت زبان در كودكان كه جزو ترسهاي مهم دوران كودكي است، در اين كتاب بسياري محدود بيان شده است.
وي عاميانه بودن مباحث را يكي از نقاط ضعف كتاب دانست و يادآور شد: با توجه به اينكه اصل كتاب در سال 1985 تدوين شده است، جاي تاسف دارد كه با وجود پيشرفتهاي علمي، مترجمان ايراني اين نوشتار را براي ترجمه انتخاب كردهاند. متاسفانه اين كتاب داراي منبع نيست و مطالب نويسنده صرفا براساس ديدگاهها و نظريات شخصياش گردآوري شده است.
دكتر زنوزيان با اشاره به ابهام جنبه علمي كتاب افزود: با وجود تخصص روانشناسي نويسنده كتاب، مباحث اين حوزه در كتاب مطرح نشده و صرفا يك سري بحثهاي بهداشتي و مهارتي كه والدين بايد در ارتباط با فرزند خود به كار گيرند، توضيح داده شده است. بسياري از جملات كتاب توضيح واضحاتي مختصر و نه چندان مفيد است.
اين سخنران نشست، يكي از اشتباهات نويسنده كتاب را برابر دانستن مفهوم ترس و اضطراب دانست و بيان داشت: ترس، مابهازاي عيني دارد؛ نظير ترس از سگ، سوسك يا انواع حيوانات و در حالت شديد آن فرد دچار اختلال فوبيا ميشود، اما منبع اضطراب نامشخص و در درون فرد است. نويسنده كتاب به مباحث روانشناسي و پاتولوژي مرضي اشاره ندارد و صرفاً ترسهاي طبيعي را كه بدون مداخله پزشك يا روانشناس قابل حل است، بيان ميكند.
زنوزيان با تاكيد بر ارايه نظريات پراكنده حوزههاي مختلف روانشناسي نظير رفتاري، روانكاوي و شناختي در اين كتاب، يادآور شد: ذهن هر انسان نظير يك دستگاه رايانه عمل ميكند و گاهي ويروسها يا خطاهاي شناختي، آن را احاطه ميكند و باعث ميشود واقعيتها آن طور كه هست، مورد توجه فرد قرار نگيرد. متاسفانه دراينباره نويسنده كتاب تنها به اشاره محدودي اكتفا كرده است.
وي با اشاره به اهميت استدلالهاي هيجاني و خطاهاي ذهني افراد در ايجاد ترس گفت: اين نوشتار بيشتر به ترسهاي سنين غيرانتزاعي چون كودكي پرداخته، در حالي كه بسياري از اين ترسها تا دوران بزرگسالي نيز در افراد باقي ميماند. برخي از اين ترسها نظير ارتفاع، سخنراني و ترس از در جمع بودن است و وقوع اين ترسها اغلب در دختران بيش از پسران است. ترسها داراي زمينههاي مختلفي از گذشتهاند كه گاهي در آينده افراد منعكس ميشود.
در ادامه، الهام ركنالديني با اشاره به اينكه مطمئنا يك قشر دانشگاهي و تحصيلكرده اين كتاب را براي مطالعه انتخاب نميكند، افزود: بنابراين كتاب براي سطوح پايين جامعه، افراد روستايي و براي غنيسازي كتابخانههاي شهرستانها كارساز است. بسياري از دستورات نويسنده كتاب نظير فشار دادن گردن بچه براي چكاندن قطره در گلو يا برخي برخوردهاي خانوادگي براي استفاده خانوادهها تاثير منفي و مخرب دارد.
وي با تاكيد بر اهميت مطالعه كتابهاي روانشناسي مناسب به ويژه براي تربيت كودكان كمتر از هفت سال اظهار داشت: با توجه به اينكه مباحث كتاب براي چند دهه پيش است، برخي پيشنهادات نويسنده در اين دوره زماني و كشور ايران مصداق ندارد. نويسنده، كتاب را با رويكردي پزشكي براساس فرهنگ بومي خود تاليف كرده و كمتر به مباحث روانشناسي پرداخته است.
وي ادامه داد: در بحث اختلالات اضطرابي كودكان، وضعيت روحي و رواني والدين بسيار با اهميت است. براي نمونه برخي از كودكان خجالتي، مضطرب و داراي مشكلات رفتاري خاص، داراي مادراني مضطرباند. يكي از معايب اين كتاب، نبود يك مبناي نظري خاص و تاكيد بر مصداقهاي شخصي و غيرقابل تعميم نويسنده آن است.
ركنالديني يكي از فاكتورهاي مهم در بحث هيجانات كودكان حين يادگيري موضوعات جديد را رفتار براساس روال عادي زندگي آنها دانست و افزود: در صورتي كه بخواهيم كودك را با محيط يا اشخاص جديد آشنا كنيم، دقيقا بايد بر اساس روال طبيعي زندگي كودك عمل كنيم؛ در غير اين صورت كودكان احساس ناامني كرده و در برابر آن مقاومت ميكنند.
سپس زنوزيان درباره ديگر بخشهاي كتاب گفت: تعيين مرز ميان استرس، اضطراب و ترس بسيار مهم است. ريشه بسياري از مشكلات، هراس از مرگ است. افراد بايد بتوانند تعارضات دروني خود را در اين باره حل كرده و مهارت آن را آموزش دهند. افرادي كه غني زندگي ميكنند، هراس از مرگ كمتري دارند. بسياري از ترسها در كنار خود افسردگي و حالات ديگر رواني را به همراه ميآورند، بنابراين با مراجعه به روانشناس حل شدنياند.
نشست نقد و بررسي كتاب «روانشناسي ترس» عصر شنبه (13 آذر ماه) با حضور كارشناسان در محل سراي اهل قلم موسسه خانه كتاب برگزار شد.
یکشنبه ۱۴ آذر ۱۳۸۹ - ۱۰:۵۵
نظر شما