به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، غلامعلي حدادعادل مديرمسوولي و احمد سميعي گيلاني سردبيري «نامه فرهنگستان» را بر عهده دارند. اين شماره از مجله ياد شده، افزون بر سرمقاله، شامل بخشهاي مقاله، نقد و بررسي، تحقيقات ايرانشناسي، گلچيني از ديرينهها، فرهنگستان، تازه هاي نشر و اخبار است.
دكتر غلامعلي حدادعادل، رئيس فرهنگستان زبان و ادب فارسي، سرمقاله «نامه فرهنگستان» را به بحث درباره انتشار چهلمين شماره آن اختصاص داده است. او به اين نكته اشاره ميكند كه با بررسي شمارههاي «نامه فرهنگستان» ميتوان مباحث مطرح در بخش مهمي از فضاي ادبي و زباني ايران را معين كرد.
حداد عادل يكي از ويژگيهاي «نامه فرهنگستان» را توجه به مباحث زباني و داد و ستد ميان زبان و ادبيات دانسته است و به مرور كارنامه چهل شماره فصلنامه فرهنگستان زبان و ادب فارسي پرداخته است.
در بخش «مقاله»، سايه اقتصادينيا به يادكرد از دكتر محمد
خوانساري، عضو پيوسته فرهنگستان زبان و استاد منطق دانشگاه تهران، پرداخته است. استاد خوانساري در روز پنج شنبه 13 اسفند 1388 در سن 88 سالگي درگذشت. اقتصادينيا كارنامه علمي اين استاد برجسته منطق را بررسي كرده و مرور گذرايي بر زندگي او انجام داده است.
حسن حبيبي، عضو پيوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسي و رئيس بنياد ايرانشناسي، در مقالهاي با عنوان «طراحي مقدماتي براي ايرانشناسي نظام يافته»، به سابقه ايرانشناسي پرداخته و به مباحثي همانند قلمرو ايرانشناسي، انواع ايرانشناسي (مانند ايرانشناسي اقتصادي، ايرانشناسي باستانشناختي، ايرانشناسي تاريخي و...)، ايرانشناسي در حوزهها و مكتبهاي گوناگون غربي و شرقي و بسياري از مباحث ريز ديگر توجه كرده است.
بهار مختاريان، عضو هيأت علمي دانشگاه هنر اصفهان، اصطلاح «موي بريدن در سوگواري» را با توجه به بيتهايي از شاهنامه بررسي كرده و براي يافتن معناي آن به تحقيق و جستوجويي دانشورانه دست زده است. سيد محمدحسين حكيم نيز شعر تازه و ناشناختهاي از كسايي مروزي، شاعر سده چهارم قمري، را يافته و در مقالهاي با عنوان «قصيدهاي نو يافته از كسايي» آن را معرفي كرده است. تصويري از نسخه خطي كه شعر كسايي در آن درج شده، در پايان مقاله آورده شده است.
«جور ديگر بايد ديد، سخني در آسيبشناسي نقد شعر مدرن فارسي» عنوان مقاله سعيد رضواني است كه در اين شماره از «نامه فرهنگستان» چاپ شده است. او به اهميت نقد براي زنده و پويا نگهداشتن شعر مدرن فارسي تاكيد ميكند و هدف مقالهاش را نمايان ساختن يكي از مشكلات كلي نقد شعر مدرن فارسي، يعني سنجش آثار بدون تامل كافي و تنها بر اساس اصول يا فرمولهاي از پيش تعيين شده، دانسته است.
«گستره مطالعات مدرسي مولانا» مقالهاي از مريم دانشگر است كه به شناسايي منابع افكار و آراء مولانا توجه كرده است و از كتابهايي نام برده كه مولوي در سرودهها و نوشتههاي خود به صراحت نام آنها را آورده است.
در كنار چنين جستاري كه ويژه ادبيات كلاسيك ايران است، حسين پاينده، دانشيار دانشگاه علامه طباطبايي، شعر «آي آدمها» از نيما يوشيج را از منظر نشانهشناسي بررسي كرده و آن را شعري انتقادي دانسته است كه از خودمداري و بياعتنايي جامعه به يكديگر، زبان به گلايه گشوده است.
بخش «نقد و بررسي» اين شماره از «نامه فرهنگستان» با جستاري از محمدجواد شمس آغاز ميشود كه «شرح احوال و آثار خواجه يعقوب چرخي با نقد چاپ اخير تفسير او» آغاز ميشود. خواجه يعقوب، آن گونه كه نويسنده اشاره كرده، از عارفان سده نهم قمري است كه آثار عرفاني متعددي از او برجاي مانده است. نويسنده ضمن معرفي مختصر آثار او، به نقد تفسير بازمانده از اين عارف كمتر شناخته شده، پرداخته است. سهيلا غضنفري نيز «كتاب مستطاب آشپزي» نجف دريابندري و فهيمه راستكار را نقد كرده و به ويژگيهاي آن توجه داده است.
در بخش «تحقيقات ايرانشناسي»، مقالهاي از يدالله منصوري با عنوان «اصطلاحات حقوقي در زبان فارسي ميانه (پهلوي)» به چشم ميخورد و در بخش ديگري از «نامه فرهنگستان» كه «گلچيني از ديرينهها» نام دارد، احمد سميعي و طهمورث ساجدي در نوشتههايي جداگانه، به آراء «گوستاو لانسون» فرانسوي پرداختهاند. مقاله سميعي «گزارش آراء گوستاو لانسون درباره روش تاريخ ادبياتنگاري» نام دارد و جستار ساجدي «گوستاو لانسون فرانسوي، نظريهپرداز تاريخ ادبياتنگاري علمي» عنوان گرفته است.
«تركيب در زبان فارسي» از علاءالدين طباطبايي و «بررسي معناي برخي واژههاي مشترك در زبان فارسي و زبان هندي و اردو»، دو مقالهاي است كه خواننده را به بخش «فرهنگستان» هدايت ميكند. طباطبايي در ادامه سلسله مقالههايش درباره تركيبهاي زبان فارسي، چهار ساختار از واژههاي مركب را بررسيده است و پناهي به نوعي خاص از اشتراكات زبان فارسي، با زبانهاي هم خانواده و هم ريشه آن، پرداخته است.
پارهاي از «تازههاي نشر» اين شماره از «نامه فرهنگستان» اختصاص به يادنامه و جشننامههايي دارد كه در سالهاي اخير منتشر شدهاند. در كنار آن از نشريات ادواري و مقالههايي كه با زبان و ادب فارسي پيوند دارند و در نشريات ديگر آمدهاند، به اختصار ياد شده و «اخبار» فرهنگستان و گزارشي از همايشها و يادبودها نيز با خواننده در ميان گذاشته شده است. پايان بخش چهلمين شماره «نامه فرهنگستان»، نمايه شمارههاي پياپي 37 تا 40 اين فصلنامه و نيز چكيدهاي به زبان انگليسي از مقالههاي مندرج در اين شماره است.
شماره چهارم از دوره دهم (شماره پيوسته 40) و چهلمين شماره (دوره دهم، شماره چهارم)، «نامه فرهنگستان»، فصلنامه علمي– پژوهشي فرهنگستان زبان و ادب فارسي به بهاي يگ هزار و 500 تومان چاپ و در اختيار علاقهمندان به مباحث ادبيات و زبان فارسي قرار گرفته است. اين مجله داراي درجه علمي– پژوهشي مصوب وزارت علوم، تحقيقات و فناوري است.
چهارشنبه ۵ خرداد ۱۳۸۹ - ۱۵:۴۲
نظر شما