به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، ناشران كتاب‌هاي تاريخي هفته گذشته 37 عنوان كتاب در حوزه تاريخ و جغرافيا منتشر كرده‌اند. در بين آثار منتشر شده، 35 عنوان تأليف و 2 عنوان ترجمه مشاهده مي‌شود. همچنين 18 عنوان كتاب‌ها چاپ نخست و 19 عنوان تجديد چاپ بوده و 33 عنوان اين كتاب‌ها در تهران و 4 عنوان در شهرستان منتشر شده‌اند. شمارگان متوسط اين كتاب‌ها 2004 و متوسط صفحات آن 348 صفحه بوده است.

«از طهران تا تهران: جلوه‌هاي زندگي و هنر»، «اسناد نو يافته از تاريخ مراغه»، «بابك خرم‌دين: دلاور آذربايجان»، «تاريخ اجتماعي و سياسي ايل بزرگ قشقايي»، «تاريخ ايران و جهان»، «تاريخ عضدي: اسرار زندگي و حرمسراي فتحعلي‌شاه»، «خاطرات اشرف پهلوي»، «فلسفه تاريخ»، «شاهكار فيروزه‌اي كوير»، «فرهنگ كامل نام»، «كوروش بزرگ، هنر رهبري و جنگ»، «كردستان»، «فرهنگ كامل نام‌هاي ايراني» و... از جمله كتاب‌هاي منتشر شده در هفته گذشته به شمار مي‌رود.

نگاهي به كتاب «تاريخ بيهقي»

تاريخ بيهقي معروف به تاريخ مسعودي از آثار بسيار ارزشمند تاريخ ادب فارسي به شمار مي‌آيد. اين كتاب با سبكي بسيار زيبا نمونه‌اي از كمال هنر نويسندگي در عصر غزنوي است. تاريخ بيهقي در زمينه ادبي، درحيطه تاريخ‌نگاري و در بررسي احوالات اجتماعي و آداب و سنن دوران غزنوي نمونه‌اي از يك متن بسيار با ارزش و كامل محسوب مي‌شود. 

تاريخ بيهقي كتابي است كه مورد استفاده هر سه شاخه ياد شده قرار گرفته است. ديد قوي بيهقي وي را قادر ساخته كه در حين نوشتن يك كتاب كه هم ارزش ادبي و هم ديدي تاريخ داشته است، با ديدگاهي اجتماعي نيز اوضاع و احوال اجتماعي زمان خود را به زيبايي به تصوير كشد. كاري كه از هر شخص عادي و حتي نويسنده‌اي برنخواهد آمد و همين ديد قوي و تحليل‌گر او بوده است كه وي را به‌عنوان خواجه ابوالفضل محمدبن حسين بيهقي بنامند و تاليف او بعد از سال‌ها در تاريخ ماندگار شود.

چاپ‌هاي مختلف «تاريخ بيهقي» در درازناي روزگاران

چاپ نخست اين كتاب چاپ كلكته محسوب مي‌شود كه متن آن را خاورشناس انگليسي مورلي در هندوستان از روي چند نسخه تهيه كرده است، كه پس از مرگ وي باهتمام كاپيتان ناسوليس در 1862 در كلكته به طبع رسيده است.

چاپ دوم، چاپ سنگي طهران است كه به تصحيح و تحشيه زنده‌ياد سيد احمد اديب پيشاوري منتشر شده و در سال 1305 قمري به‌طبع رسيده است.

چاپ سوم اين كتاب نيز با عنوان تاريخ مسعودي معروف به تاريخ بيهقي با مقابله و تصحيح، حواشي و تعليقات سعيد نفيسي از سال 1319-1332 در سه جلد در تهران به چاپ رسيده است.

چاپ چهارم اين كتاب به اهتمام دكتر غني و دكتر فياض به پيشنهاد وزارت فرهنگ در سال 1324 از روي چهار نسخه (چاپي كلكته، چاپي اديب، خطي متعلق به مدرسه فاضليه مشهد و خطي متعلق به كتابخانه مجلس شوراي ملي) به‌روش التقاطي به طبع رسيده و داراي حواشي، تعليقات ارزنده، فهرست اسامي اشخاص، اماكن، قبايل، فهرست كتاب‌هاي مذكور در بيهقي و فهرست عناوين كتاب و فهرست موضوعات حواشي است.

چاپ پنجم اين كتاب به‌تصيح استاد دكتر علي‌اكبر فياض در سال 1350 از سوي دانشگاه مشهد منتشر شده و داراي حواشي بسيار با ارزش و فهرست‌هاي اسامي اشخاص، اماكن، قبايل و نيز ملحقات و تعلقات است.

چاپ ششم تاريخ بيهقي نيز به اهتمام دكتر خليل خطيب رهبر در سه جلد منتشر شده كه بر اساس چاپ پنجم تاريخ بيهقي تصحيح استاد فياض است و با بهره‌گيري از حواشي آن بي‌كم و كاست منتشر شده و علاوه بر فهرست‌هاي چاپ پنجم، فهرست آيات، اخبار، احاديث و فهرست برخي از ماخذها و فهرست تفصيلي بيشتر عنوان‌هاي صفحات كتاب را در بردارد.

زندگي‌نامه ابوالفضل محمدبن حسين بيهقي

بيهق نام ديرينه بخشي از خراسان بوده است كه شهر بزرگ آن را اكنون سبزوار مي‌نامند. ابوالفضل محمدبن حسين بيهقي نويسنده توانا و تاريخ‌نگار فرزانه ايران از اين سرزمين دانشمندپرور برخاسته است.

بيهقي در سال 358 هجري قمري در حارث‌آباد بيهق ديده به جهان گشود. خانواده بيهقي دودماني نژاد و پدرش حسين از خواجگان به‌شمار مي‌آيد و با بزرگان عصر نشست و برخاست داشت. از آغاز زندگي بيهقي آگاهي چنداني نداريم. 

پژوهندگان مي‌گويند در نيشابور به دانش‌آموزي پرداخت و چون به‌روزگار نوجواني رسيد در ديوان رسالت سلطان محمود غزنوي كه اديب بزرگي چون بونصر مشكان رياست آن را بر عهده داشت به‌سمت شاگردي به دبيري پرداخت. بونصر مشكان به شاگرد شايسته خود به ديده عنايت نگريست و بيهقي در پرتو تهذيب و تربيت نوزده ساله استاد، آداب نويسندگي را به كمال آموخت و سرآمد همه دبيران ديوان رسالت شد.
پس از مرگ بونصر مشكان، سلطان مسعود بوسهل زوزني را به رياست ديوان رسالت گماشت. بيهقي كه به روش راست و درست بونصر سخت دلبستگي داشت، از بيم تندخويي و ناسازگاري‌هايي رئيس جديد ديوان رسالت و ناآشنايي او به‌كار، رقعه‌اي به امير نوشت و از دبيري استعفا خواست.

بيهقي با حمايت سلطان مسعود در سال‌هاي پايان پادشاهي او از درشت‌خويي و ناسازگاري بوسهل زوزني در امان ماند و پس از آن در روزگار سلطنت عزالدوله ابومنصور عبدالرشيد بن محمود سبكتگين (441-444) هفتمين امير غزنوي خود صاحبان ديوان رسالت آن امير شده ولی افسوس که در همين ايام از کيد حاسدان و تهمت بدانديشان از کار بر کنار شد و به‌زندان افتاد.

درسال 444 که طغرول کافر نعمت را همراه با گروهي ديگر از درگاهيان در دژي محبوس كرد. بيهقي پس از رهايي از زندان از كار ديوان كناره جست و در گوشه انزوا به تاليف و تدوين پرداخت. بيهقي تدوين و نگارش تاريخ را در شصت و سه سالگي به سال 448 آغاز كرد وزدر فرصت بيست و دو ساله آخر زندگي اين كار سترگ را كه حاصل عمر اوست به پايان آورد و سر انجام در صفر سال 470 روي در نقاب خاك كشيد.