به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، نخستین نشست از سلسله نشستهای تخصصی «وقف و میراث فرهنگی» با عنوان «از کتابخانههای وقفی تا کتابخانههای ملی»، در کتابخانه و موزه ملی ملک در تهران، برگزار شد.
این نشست همزمان با هفته کتاب و کتابخوانی و در حاشیه برپایی نمایشگاه «گنج روان» در کتابخانه و موزه ملی ملک، با حضور جمعی از اهالی علم و فرهنگ، در سالن همایش این موقوفه فرهنگی آستان قدس رضوی در پایتخت، اجرا شد.
نخستین نشست از سلسله نشستهای وقف و میراث فرهنگی، با تأکید بر نقش وقف بهعنوان حلقه پیوند میان میراث فرهنگی گذشتگان و نسلهای آینده، با محوریت ضرورت پاسداشت این سنت ارزشمند و بهرهگیری از ظرفیتهای آن برای حفظ هویت ملی، توسعه دانش و ماندگاری سرمایههای فرهنگی، برپا شد.
الهام ملکزاده، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی، در این نشست با محوریت بررسی پیشینه تاریخی وقف در ایران و جایگاه آن در تحولات اجتماعی و فرهنگی، سخنرانی کرد.
وی با نگاهی تاریخی به مفهوم وقف، آن را سنتی فراتر از یک قرارداد حقوقی دانست که با تبدیل داراییهای مادی به سرمایهای معنوی، امکان تداوم خدمات فرهنگی و اجتماعی را در نسلهای آینده فراهم میکند.
ملکزاده در این خصوص به ریشههای کهن وقف در ایران، پیشینه آن پیش از اسلام و گسترش و سازمانیافتگی این سنت پس از ظهور اسلام، اشاره کرد. وی، نقش نظام مدیریت موقوفات و شکلگیری مفهوم «رقبه» در تأمین منابع مالی پایدار برای نهادهای اجتماعی و فرهنگی را مورد توجه قرار داد.
معرفی نمونههای برجسته وقف فرهنگی
در ادامه نشست، سید حجتالحق حسینی، استاد دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، به موضوع وقف فرهنگی و نقش آن در شکلگیری و استمرار کتابخانهها و مراکز علمی پرداخت.
وی جایگاه کتابخانههای وقفی، اهمیت فهرستنگاری نسخههای خطی و موقوفات و ضرورت حفاظت و مدیریت اصولی این سرمایههای فرهنگی را بررسی کرد.
همچنین وی با اشاره به تجربه کتابخانههای تاریخی شوشتر و خوی، بر اهمیت مدیریت امینانه و نظارت مستمر بر موقوفات بهعنوان موضوعی که در حفظ و تداوم فعالیت نهادهای فرهنگی نقشی اساسی دارد، تأکید کرد.
حسینی با محوریت معرفی الگوهای موفق وقف فرهنگی در ایران، از حاج حسین آقا ملک بهعنوان یکی از چهرههای برجسته فرهنگدوست کشور یاد کرد که با وقف مجموعه ارزشمند شخصی خود، زمینه شکلگیری و توسعه کتابخانه و موزه ملی ملک را فراهم آورد.
همچنین وی نقش برادران نخجوانی، حاج محمد و حاج حسین، در وقف کتابخانه ملی تبریز و حفظ میراث مکتوب ایران را مورد توجه قرار داد.
این استاد دانشگاه به نسخههای خطی ارزشمند و آثار مرتبط با چهرههای برجسته علمی و ادبی نظیر خواجه نصیرالدین طوسی و صائب تبریزی نیز اشاره کرد.
در ادامه نشست، حسینی با تأکید بر ضرورت پیوند میان سنت تاریخی وقف و روشهای نوین مدیریتی، عنوان کرد: بهرهگیری از روشهای علمی و مدیریتی روزآمد میتواند زمینه حفاظت بهتر از میراث فرهنگی، افزایش بهرهوری موقوفات و استفاده مؤثرتر از ظرفیتهای آنها در توسعه جامعه را فراهم کند.
در نشست حاضر همچنین از نقش و خدمات چهرههای فرهنگدوستی همچون حاج حسین آقا ملک، برادران نخجوانی، ارباب کیخسرو شاهرخ و سید حسین نوشیروانی در حفظ و گسترش میراث فرهنگی و هویت ملی ایران، تجلیل شد.
کتابخانه و موزه ملی ملک در سال ۱۳۱۶ هجری شمسی، توسط حاج حسین آقا ملک وقف بارگاه ملکوتی امام هشتم(ع) شده است و در حال حاضر شنبه تا چهارشنبه (بهجز روزهای تعطیل)، از ساعت ۸:۳۰ تا ۱۶:۱۵، واقع در «تهران، خیابان امام خمینی(ره)، خیابان سیتیر، خیابان یارجانی، خیابان ملل متحد(میدان مشق)»، پذیرای فرهنگدوستان است.
نظر شما