سرویس استانهای خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) - سمیه نوری: استان کرمانشاه با برخورداری از ظرفیتهای فرهنگی و ادبی گسترده میتواند بستری مناسب برای گسترش فرهنگ مطالعه فراهم کند. برای تحقق این هدف اتخاذ راهکارهای چندجانبه که از پیوند میان رویدادهای فرهنگی و نقش نهادهای اجتماعی بهره میبرد از جمله مسیرهای کلیدی برای ارتقای سطح دانش و آگاهی در سطح استان است.
ترویج فرهنگ کتابخوانی در کرمانشاه نیازمند رویکردی فراتر از فعالیتهای تکبعدی است. تحلیل وضعیت موجود نشان میدهد که با تمرکز بر ایجاد پیوند میان خانواده، مراکز آموزشی و بسترهای فرهنگی میتوان گامهای موثری در راستای توسعه عادت مطالعه و تقویت زیرساختهای فرهنگی استان برداشت.
با تغییر الگوهای رفتاری در نسلهای جدید، ترویج فرهنگ مطالعه در کرمانشاه نیز نیازمند بهکارگیری روشهای نوین و جذاب است. استفاده از ابزارهای ارتباطی و ایجاد فضاهای تعاملی فرهنگی میتواند راهکاری موثر برای بازگرداندن کتاب به کانون توجه جامعه و تقویت بنیه فرهنگی استان باشد.
خلاقیت، تبلیغات و توزیع منابع ۳ ضلع تقویت کتابخوانی
امرالله عظیمی، پژوهشگر و استاد دانشگاه با اشاره به اینکه سرانه مطالعه کشور در مجموع پایین است، اظهار کرد: در استان کرمانشاه نیز به تبع آن سرانه مطالعه پایین است با این حال کتابخوان خوب و حرفهای نیز کم نداریم اما شرایط اقتصادی و گرانی کتاب سبب شده مردم و حتی کتابخوانان همیشگی منابع مورد نیاز خود را تهیه و مطالعه کنند.
وی با اشاره به اینکه هفته کتاب فرصتی برای تلنگر به جامعه است، افزود: هفته کتاب فرصتی برای بررسی نقاط ضعف و قوت است و باید کارشناسان و صاحبنظران گذشته و آینده را مورد نقد و بررسی قرار دهند در غیر این صورت شرایط تغییری نخواهد کرد.
عظیمی با بیان اینکه خلاقیت، دسترسی به منابع و تبلیغات سه ضلع تقویت کتابخوانی در جامعه است، تصریح کرد: بسیاری از افراد کتابخوان با توجه به گرانی کاغذ و کتاب متأسفانه دسترسی به کتابهای جدید و تازه انتشار را مشکل کرده و باید تخفیف ویژهای برای خریداران کتاب در نظر گرفته شود. از سوی دیگر مراجعه به کتابخانههای محلی نیز یکی دیگر از راههای تأمین کتاب است اما بهروزرسانی منابع و مخازن کتابخانهای نیز باید مورد توجه قرار بگیرد زیرا کتابخوانی باید متناسب با علایق و سلایق همگان باشد و یکی از مطالبات اهالی فرهنگ و کتابخوانان از مسئولان استانی و نهاد کتابخانههای استان کرمانشاه تکمیل و راهاندازی کتابخانه مرکزی کرمانشاه است.
وی ادامه داد: برپایی نمایشگاههای دائمی و فصلی برای عرضه مستقیم نویسندگان و ناشران با در نظر گرفتن تخفیف برای خریداران کمک میکند منابع بهصورت مستقیم و بدون واسطه به دست مصرفکننده برسد و بتواند تکمیلکننده نقش کتابخانهها باشد.

باید از بخشنامهها برای توسعه کتابخوانی عبور کرد
این پژوهشگر و استاد دانشگاه با انتقاد از گزارشمحور بودن برخی فعالیتها در حوزه کتابخوانی تاکید کرد: کتاب باید به میان مردم آورده شود و صرف برگزاری محافل محدود و در مکانی خاص برای ارائه گزارش کار تأثیرگذار نخواهد بود و قطعا کمکی به وضعیت کتابخوانی نخواهد کرد. معرفی کتاب خوب، تبلیغات و درگیر کردن مخاطبان با کتاب میتواند جامعه هدف و علاقهمندان بسیاری را جذب کند.
عظیمی با بیان اینکه استان کرمانشاه در حوزه کتاب و نویسندگی غنی است، خاطرنشان کرد: زیبایی شناسی، جذابیت و خلاقیت باید در راس محورهای برنامههای دستگاههای متولی کتابخوانی در استان کرمانشاه باشد و اگر کتابی تولید میشود نویسنده باید متناسب با علاقه و ذائقه خواننده آن را به چاپ برساند.
علاقهمندان به کتاب را در روستاها دریابیم
وی با بیان اینکه انتشار کتابهای دیجیتال نیز رشد چشمگیری داشته است، بیان کرد: با این حال بسیاری از علاقمندان و اهالی کتاب هنوز کتاب فیزیکی را ترجیح میدهند زیرا کتاب دیجیتال آن طور که باید حس و لذت کتابخوانی را منتقل و القا نمیکند.
حسینخانی یکی دیگر از پژوهشگران و استادان دانشگاه کرمانشاه با اشاره به اینکه بهرهمندی از بانک اطلاعاتی میتواند به برنامهریزی بهتر برای فعالیتهای کتابخوانی کمک کند، گفت: مناطق روستایی را نباید از کتابخوانی محروم کرد زیرا در مناطق روستایی به لحاظ کمبود امکانات تقاضا برای کتاب بهویژه کودکان و نوجوانان بالاست.
کتاب باید از وظیفه به عادت دلپذیر تبدیل شود
محسن حسینخانی با اشاره به راهکارهای افزایش مطالعه در کرمانشاه اظهار کرد: کتابخوانی با دستور اداری رشد نمیکند بلکه با تجربه لذت رشد میکند. کرمانشاه سرزمین طاقبستان، بیستون و فرهنگ غنی کردی و شفاهی است؛ سرزمین لاهوتیها و درویشیانها و کزازیهاست میتوان از همین هویت شروع کرد، شبهای شعر و قصه در فضای باز، پیوند دادن کتاب با میراث محلی و معرفی نویسندگان و شاعران خود استان بهعنوان چهرههای الهامبخش. کتاب باید از «وظیفه» به «عادت دلپذیر» تبدیل شود؛ کتابخوانی جمعی در پارکها، کافهکتابها، مدارس و دانشگاهها و مراکز درمانی و حضور کتاب در همان جاهایی که مردم هستند.
وی افزود: زیستبوم یعنی اجزایی که به هم وابستهاند؛ نویسنده، ناشر، کتابفروش، کتابخانه، معلم و خواننده. کتابخانهی عمومی باید از «انبار کتاب» به «خانهی فرهنگی محله» تبدیل شود؛ باشگاه کتاب، کارگاه نویسندگی، ساعت قصه برای کودکان، نشست با اهل قلم و فضای دنج برای نوجوانان. نهادهای فرهنگی هم باید بهجای برگزاری مراسم نمایشی و مناسبتی برنامههای مستمر داشته باشند. از حمایت از کتابفروشیهای مستقل و ناشران بومی هم نباید غافل شد چون بدون آنها این زنجیره پاره میشود.
کتابخوانی باید به میان خانوادهها بازگردد
نویسنده و شاعر کرمانشاهی تصریح کرد: الگوی خانه بر هر الگوی دیگری تقدم دارد، کودکی که پدر و مادرش را کتاببهدست میبیند، خواننده میشود. پس خانوادهها را باید با پویشهایی مثل «نیمساعت مطالعهی خانوادگی» درگیر کرد. مدرسه باید مطالعه را از ترس امتحان جدا کند و معلمها را خودشان خواننده کرد. دانشگاهها میتوانند دانشجویان را در قالب داوطلبان فرهنگی به مدارس و محلهها بفرستند؛ حلقهی اتصال اینها یک شورای هماهنگی استانی با تقویم مشترک است تا برنامهها موازیکاری نکنند و یکدیگر را تقویت کنند.

نویسندگان باید رویه معمول خود را تغییر دهند
حسینخانی ادامه داد: نسل جوان به نظر من با کتابهایی مشکل دارد که صدای او را نمیشنوند. محتوا باید صادق، کوتاهتر و پرکششتر باشد، از زبان آموزشی و نصیحتگر فاصله بگیرد و به دغدغههای واقعی او بپردازد. اضطراب، هویت، آینده، تنهایی، عشق و مهاجرت؛ زبان ساده و زنده لازم است اما سادگی نباید به سطحینویسی برسد. قالبهای تازه مثل شعر کوتاه، روایتهای قطعهقطعه، کتاب صوتی و پادکست هم باید جدی گرفته شوند. تغییر لازم است ولی در لحن و نگاه، نه در عمق.
شاعر کرمانشاهی بیان کرد: من آمار دقیق و مستندی از وضعیت مطالعه جوانان کرمانشاه در دست ندارم و بهتر است در مصاحبه هم ادعای عددی نکنیم اما بهعنوان یک نگاه کلی میتوان گفت استعداد و عطش هست ولی رقابت شبکههای اجتماعی، فشار اقتصادی و کمبود فضاهای فرهنگی جذاب مطالعه را کمرنگ کرده است. جوان کرمانشاهی خواننده است اما اغلب خواننده صفحه کوچک موبایل. وظیفه ما این است که کتاب را به رقیبی جذاب برای آن صفحه تبدیل کنیم.
نظر شما