به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، مجموعه «کاوشی در گنجینه کتابخانه ملی ایران» با هدف معرفی آثار شاخص، ارزشمند و کمترشناختهشده موجود در مخازن سازمان، در هر شماره یکی از منابع برجسته این گنجینه را به پژوهشگران و علاقهمندان معرفی میکند.
هشتادوپنجمین شماره مجموعه «کاوشی در گنجینه کتابخانه ملی ایران» به معرفی مجله «بررسیهای تاریخی» اختصاص دارد؛ نشریهای تخصصی که از سال ۱۳۴۵ تا ۱۳۵۷، با انتشار پژوهشها و اسناد تاریخی، بستری برای مطالعه تاریخ سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و نظامی ایران فراهم کرد.
مجله «بررسیهای تاریخی» با عنوان فرعی «مجله تاریخ و تحقیقات ایرانشناسی»، از نشریات تخصصی تاریخ و ایرانشناسی در ایران پیش از انقلاب است. این نشریه در سیزده سال فعالیت خود، با همکاری ۲۳۲ پژوهشگر، مورخ و ادیب، ۸۰۳ مطلب مستند و ۱۵۰۰ سند و مدرک تاریخی و سیاسی درباره ایران منتشر کرد و مجموعهای از منابع پژوهشی را در اختیار علاقهمندان به تاریخ، اسناد تاریخی، باستانشناسی و مطالعات ایرانشناختی قرار داد.
حوزه مطالب مجله، تاریخ سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ایران، تشکیلات نظامی، جنگها و سازمان ارتش، فرمانها و مکاتبات تاریخی، فرهنگ و تمدن ایران پیش و پس از اسلام، باستانشناسی، جغرافیای تاریخی، ادبیات و پژوهشهای زبانی و سکهشناسی را دربرمیگرفت. بررسی نشانها و علائم تاریخی و روابط سیاسی، نظامی و تجاری ایران با دیگر کشورها نیز از موضوعات مورد توجه این نشریه بود.
ابراهیم پورداوود، عباس زریابخویی، محمدتقی مصطفوی، حسین محبوبی اردکانی، محمدامین ریاحی، محمدابراهیم باستانیپاریزی، ایرج افشار و محمدجواد مشکور از جمله پژوهشگرانی بودند که با «بررسیهای تاریخی» همکاری داشتند. حضور این چهرهها، در کنار تنوع موضوعات، به مجله جایگاهی فراتر از انتشار پژوهشهای تاریخ نظامی بخشید.
شمارههای نخست و دوم مجله در یک مجلد، در شهریور ۱۳۴۵ منتشر شد. این نشریه هر دو ماه یکبار انتشار مییافت و در مجموع، ۷۷ شماره عادی و دو شماره ویژه، یعنی ۷۹ شماره، از آن به چاپ رسید.
«بررسیهای تاریخی» از نظر ساختار سازمانی با ارتش پیوند داشت و هیئترئیسه افتخاری آن از وزیر جنگ، رئیس ستاد بزرگ ارتشتاران و رئیس دانشگاه تهران تشکیل میشد. مدیرمسئول و سردبیر نیز از میان افسران ارشد دارای تحصیلات عالی و تألیفات تاریخی انتخاب میشدند.
در کنار این ساختار، استادان دانشگاه و متخصصان رشتههای مرتبط در بررسی مقالات مشارکت داشتند. براساس اساسنامه مجله، از رئیس گروه تاریخ دانشگاه تهران، دو مورخ، یک استاد باستانشناسی، یک استاد زبان و ادبیات فارسی و یک استاد حقوق دعوت میشد تا در جلسات هیئت تحریریه که هر دو هفته یکبار تشکیل میشد، به بررسی مقالات بپردازند.
سردبیری نشریه را بهترتیب، سرهنگ دکتر جهانگیر قائممقامی از سال ۱۳۴۵ تا ۱۳۴۹، سرهنگ یحیی شهیدی از سال ۱۳۴۹ تا ۱۳۵۵ و سرهنگ محمد کشمیری از سال ۱۳۵۵ تا ۱۳۵۷ برعهده داشتند.
در سال ۱۳۵۴، همزمان با دهمین سال انتشار مجله، منوچهر شیخالاسلامی فهرست مقالات و نویسندگان آن را از ابتدای انتشار تا آن زمان تهیه کرد. این فهرست در بخش ضمائم شماره ۶۱ منتشر شد و امکان شناسایی و پیگیری مطالب دوره دهساله نشریه را فراهم آورد.
معرفی پژوهشهای تاریخی ایران در خارج از کشور نیز از فعالیتهای مرتبط با این مجله بود. با همکاری وزارت اطلاعات و جهانگردی، وزارت فرهنگ و هنر و وزارت امور خارجه، مطالب نشریه به زبانهای انگلیسی و فرانسوی ترجمه و برای ایرانشناسان و دانشگاههای خارجی ارسال میشد. نخستین شماره ترجمهشده در شهریور ۱۳۵۰، برابر با سپتامبر ۱۹۷۱، انتشار یافت و تا سال ۱۳۵۷، سه شماره از آن منتشر شد.
مجله «بررسیهای تاریخی»، با شماره کتابشناسی ملی ۱۰۱۳۷۱۴ در سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران ثبت شده است. شماره پنجم و ششم این نشریه جهت بهرهمندی علاقهمندان در پیوست خبر قرار داده شده است.
نظر شما