سرویس استان‌های خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) - سید احسان مصطفی‌زاده: رمان «به امید دیدار» به قلم مریم شریف رضویان مخاطب را به سفری در دل تاریخ، از زخم‌های یک زن در روزگار جاهلیت تا روشنایی ایمان در پرتو مهر و سیره حضرت فاطمه زهرا (س) می‌برد.
این رمان فراتر از یک روایت تاریخی، قصه دگرگونی دل‌ها است که سرانجام در آرزوی دیدار دوباره محبوب، زمزمه می‌کند: «به امید دیدار فاطمه جان، به امید دیدار!»
روایتی داستانی از زندگی زنان و خانواده‌ها در صدر اسلام
این کتاب روایتی داستانی از زندگی زنان و خانواده‌ها در صدر اسلام است که با تمرکز بر شخصیت‌هایی چون «اشواق»، «رعنا» و «فاطمه» به تصویر کشیده می‌شود. این اثر با نگاهی به تحولات اجتماعی، فرهنگی و دینی آن دوران، تجربه‌های زنان را در بستر هجرت، جنگ، فقر و تغییرات اعتقادی روایت می‌کند.
«اشواق»، زنی که با قلبی پر از رنج و تردید به یثرب پناه آورده، آرام‌آرام در آینه مهربانی پیامبر (ص) و شکوه شخصیت فاطمه (س)، معنای تازه‌ای از زن، عشق و ایمان را کشف می‌کند.
«به امید دیدار» داستانی تاریخی است که وقایع آن در بستر صدر اسلام و همزمان با هجرت پیامبر اسلام و شکل‌گیری جامعه مسلمانان در مدینه رخ می‌دهد و با نگاهی به زندگی زنان عرب در قبیله‌های مختلف، به‌ویژه قبیله بنی‌ذبیان و خانواده‌هایی که از مکه به یثرب مهاجرت می‌کنند، به روایت رنج‌ها و امیدها و دگرگونی‌های آنان می‌پردازد. نویسنده با بهره‌گیری از جزئیات تاریخی و فرهنگی، فضای اجتماعی آن دوران را بازسازی می‌کند و از خلال زندگی شخصیت‌هایی چون «اشواق»، «رعنا»، «حنیسه» و «سمراء»، چالش‌های زنان در مواجهه با سنت‌های قبیله‌ای، باورهای دینی و تغییرات اجتماعی را به تصویر می‌کشد.
ارائه تصویر تجربه‌های زنان عرب در صدر اسلام
این کتاب در دو فصل اصلی، سیر تحول شخصیت‌ها و جامعه را از دوران پیش از هجرت تا پس از استقرار مسلمانان در مدینه دنبال می‌کند و به موضوعاتی همچون جایگاه زن، مادرانگی، مهاجرت، جنگ، فقر و ایمان می‌پردازد. روایت کتاب با حضور شخصیت‌های تاریخی و اشاره به وقایع مهمی همچون جنگ بدر، عروسی فاطمه و علی و اخراج یهودیان از مدینه پیوند خورده است.
رمان «به امید دیدار» با روایت داستانی‌اش تجربه‌های زنان عرب در صدر اسلام را از زاویه‌ای انسانی و ملموس به تصویر می‌کشد. خواننده با دغدغه‌های مادرانه، ترس‌ها، امیدها و تردیدهای شخصیت‌هایی روبه‌رو می‌شود که در دل تحولات بزرگ تاریخی برای حفظ خانواده و هویت خود تلاش می‌کنند. اثر حاضر تصویری از گذار جامعهٔ عرب از سنت‌های سختگیرانه به ارزش‌های نو را ارائه می‌دهد و به موضوعاتی همچون جایگاه زن، مهاجرت، فقر و ایمان می‌پردازد. روایت چندلایه و حضور شخصیت‌های تاریخی، امکان هم‌ذات‌پنداری و درک عمیق‌تری از آن دوران را فراهم می‌کند.
گذار زنان از سنت‌های قبیله‌ای به جامعه‌ای نو
داستان با زندگی «اشواق»، زنی جوان از قبیله بنی‌ذبیان آغاز می‌شود که پس از مرگ همسرش، «راشد» با دو دختر خردسال و بارداری ناخواسته درگیر سنت‌های سختگیرانه قبیله‌ای و تهدید زنده‌به‌گورشدن فرزند دخترش است. مادرشوهرش، «حنیسه» برای نجات او نقشه فرار به مکه را می‌کشد، اما با تغییر شرایط، اشواق و خانواده‌اش به یثرب (مدینه) مهاجرت می‌کنند. در این مسیر، اشواق با چالش‌های عاطفی، فقر، دلتنگی و تردیدهای دینی روبه‌رو است. همزمان داستان «رعنا»، مادر اشواق روایت می‌شود که پس از مرگ شوهر و مهاجرت به مدینه، با فقر و سختی‌های زندگی مهاجران دست‌وپنجه نرم می‌کند و پسرش «عبدالرحمن» را در جنگ بدر از دست می‌دهد. روایت کتاب با حضور شخصیت‌هایی چون «فاطمه» دختر پیامبر، «سمراء» زن یهودی ثروتمند و «دنیا» هووی حنیسه به تقابل سنت‌های جاهلی و آموزه‌های اسلام درباره زنان و دختران می‌پردازد. اشواق در مدینه با مادر و برادرش دوباره دیدار می‌کند و در مواجهه با رفتار پیامبر با دخترش، به‌تدریج به دین اسلام متمایل می‌شود. کتاب با روایت جنگ‌ها، عروسی حضرت فاطمه (س) و امام علی (ع) و تحولات اجتماعی مدینه، تصویری از گذار زنان از سنت‌های قبیله‌ای به جامعه‌ای نو ارائه می‌دهد.
در بخشی از این کتاب می‌خوانیم: «فاطمه جان، چقدر دلتنگ دیدار صورت تابناک و لبخند دلنشینت هستم، پدرت در غدیرخم از فرزندت مهدی(عج) گفت.
آه که چقدر مشتاق او و روزگار اویم!
آیا عمرم آن قدر کفاف خواهد داد که ببینمش؟
اما اگر هم مرگم فرا برسد باکی نخواهم داشت. پا به دنیایی خواهم گذاشت که جاودان است و در آن مرگ نمی‌تواند جمع عزیزان را پراکنده کند!
من در انتظار دیدارت در آن دنیا لحظه شماری خواهم کرد.
به امید دیدار فاطمه جان، به امید دیدار!»
«با چشم‌های خویش
صدای اذان بلال در خانه پیچیده بود: «شهادت می‌دهم که خدایی جز خدای یگانه نیست، شهادت می‌دهم که محمد رسول خداست...»
آلاء آستین‌های پیراهن سرخ‌رنگش را بالا زد و به حیاط رفت. اشواق هم به دنبال او رفت. آلاء درپوش کوزۀ بزرگی را که در کنار حیاط بود، برداشت. با ملاقه‌ای چوبین از درون کوزه آب برداشت و مشغول وضوگرفتن شد. اشواق پرسید: «زیر لب چه می‌گویی دخترم؟»
- ذکر وضو را می‌خوانم، رائد این ذکر را از علی آموخته است!
- من هم می‌خواهم با تو به مسجد بیایم، می‌خواهم نماز خواندنتان را ببینم!
آلاء لبخند زد و چیزی نگفت. مژه‌های بلند و سیاهش با آب وضو به هم چسبیده بود و زیبایی‌اش را دوچندان کرده بود. خمار سپیدرنگش را از میخی که بر دیوار اتاق کوبیده شده بود، برداشت. آن را طوری دور سرش پیچید که تمام موهایش را پوشاند. آن‌گاه دنبالۀ خمار را روی سینه‌اش انداخت و رفت تا کفش‌هایش را بپوشد.
اشواق به تلما گفت: «رشید را به حیاط ببر و سرگرم کن، من می‌خواهم با آلاء به مسجد بروم!»
حمامه که مشغول پشم‌ریسیدن بود، زیر لب گفت: «نسر به ما رحم کند!»
اشواق به دنبال آلاء وارد قسمت زنانۀ مسجد شد. زن‌ها صف نماز را مرتب می‌کردند. همسران محمد در میان آن‌ها دیده می‌شدند. عایشه دختر ابوبکر و حفصه دختر عمر در کنار هم نشسته بودند. سوده و ام‌سلمه نیز در صفی دیگر بودند. ام‌سلمه با دیدن اشواق به پهنای صورتش خندید. خواست بلند شود و به سوی او بیاید، اما اشواق با ایما و اشاره به او فهماند که بنشیند و او را راحت بگذارد.
اشواق متوجه چند در شد که به داخل مسجد باز می‌شد. از آلاء پرسید: «این درها متعلق به کجا هستند؟»
- این‌ها درهای حجره‌های همسران پیامبر هستند!»
رمان «به امید دیدار» به قلم مریم شریف رضویان در ۳۲۸ صفحه توسط انتشارات به‌نشر وارد کتابفروشی‌ها شد.
نظر شما