به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) به نقل از بنیاد ایران‌شناسی، نشست رونمایی و بررسی کتاب «شرق‌شناسی در روسیه: ایران‌شناسی و اسلام‌شناسی»، تألیف دکتر مهدی سنایی و منتشرشده به همت انتشارات نگارستان اندیشه، چهارشنبه ۲۹ مهرماه ۱۴۰۵ با میزبانی بنیاد ایران‌شناسی و همکاری خبرگزاری خبرآنلاین برگزار شد.
در این نشست، علی‌اکبر صالحی، رئیس بنیاد ایران‌شناسی، مهدی سنایی، نویسنده کتاب، محمود جعفری‌دهقی و محمدکاظم سجادپور، دیدگاه‌های خود را درباره پیشینه و جایگاه ایران‌شناسی و اسلام‌شناسی در روسیه و نقش مطالعات علمی در شناخت متقابل کشورها بیان کردند. در پایان نیز تفاهم‌نامه همکاری میان بنیاد ایران‌شناسی و مؤسسه مطالعات ایران و اوراسیا (ایراس) به امضا رسید و از کتاب رونمایی شد.
علی‌اکبر صالحی در آغاز این نشست، با اشاره به آشنایی خود با مهدی سنایی از اوایل دهه ۱۳۹۰، از دانش، تواضع، متانت و وطن‌دوستی وی تجلیل کرد و تجربه‌های دانشگاهی، سیاسی و دیپلماتیک او را عاملی مؤثر در شکل‌گیری شناختی گسترده از مسائل ایران و منطقه دانست.
رئیس بنیاد ایران‌شناسی در ادامه، با تأکید بر نقش شناخت متقابل در روابط بین‌الملل گفت: اگرچه منازعات تاریخی از علت‌ها و بهانه‌های متفاوتی آغاز شده‌اند، یکی از زمینه‌های مشترک بسیاری از آنها، ناآگاهی از یکدیگر و شکل‌گیری برداشت‌های نادرست است.
وی افزود: نبود شناخت کافی، همراه با لفاظی‌های نادرست و شعارهای تنش‌آفرین، می‌تواند به سردی روابط و در نهایت منازعه منجر شود؛ ازاین‌رو، افزایش آگاهی و شناخت متقابل، زمینه‌ساز درک واقع‌بینانه‌تر و تصمیم‌گیری سنجیده‌تر در مناسبات بین‌المللی است.
صالحی با اشاره به پیشینه چندصدساله مطالعات شرق‌شناسی و ایران‌شناسی در روسیه، کتاب سنایی را فرصتی برای شناخت دیدگاه پژوهشگران روس درباره ایران و جهان اسلام دانست و اظهار کرد: مطالعه این آثار به ایران کمک می‌کند تا نگاه اندیشمندان، سیاستمداران و رسانه‌های روسیه را دقیق‌تر بشناسد و مواضع آنان را با شناخت بیشتری تحلیل کند.
وی با بیان اینکه شناخت ایران بدون شناخت کشورها و ملت‌هایی که در طول تاریخ با آن ارتباط داشته‌اند، کامل نخواهد بود، پیشنهاد کرد بنیاد ایران‌شناسی تدوین آثاری مشابه درباره دیگر همسایگان و کشورهای تأثیرگذار، از جمله آلمان، فرانسه و انگلیس، را نیز مورد توجه قرار دهد.
رئیس بنیاد ایران‌شناسی تأکید کرد که چنین آثاری، در صورت بهره‌گیری در سیاست‌گذاری‌ها و تصمیم‌گیری‌های مبتنی بر منافع ملی، می‌توانند در توسعه شناخت متقابل و تقویت مناسبات سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی مؤثر باشند.
مهدی سنایی، نویسنده کتاب، با قدردانی از بنیاد ایران‌شناسی و علی‌اکبر صالحی برای میزبانی این نشست، اثر خود را حاصل پیوند پژوهش علمی با تجربه‌های بیش از دو دهه فعالیت در حوزه ایران، روسیه و اوراسیا دانست.
وی با اشاره به تجربه‌های خود در گسترش زبان فارسی و ایران‌شناسی در خارج از کشور، از جمله فعالیت در قرقیزستان، قزاقستان و روسیه، گفت: این تجربه‌ها در کنار مطالعات دانشگاهی، زمینه تدوین کتاب را فراهم کرده‌اند.
سنایی با بیان اینکه پژوهش این اثر نزدیک به چهار سال به طول انجامیده است، سه ویژگی اصلی آن را بهره‌گیری از تجربه میدانی، جامعیت موضوعی و روزآمدی برشمرد و افزود: در تدوین کتاب، منابع فراوانی به زبان روسی و شماری از منابع انگلیسی بررسی شده و تلاش شده است تصویری جامع از پژوهشگران، آثار و روند تحول ایران‌شناسی، اسلام‌شناسی و شرق‌شناسی در روسیه ارائه شود.
وی همچنین از تدوین دانشنامه ایران‌شناسی با همکاری دانشگاه سن‌پترزبورگ و دانشگاه تهران خبر داد و ابراز امیدواری کرد بنیاد ایران‌شناسی نیز در این طرح مشارکت و از آن حمایت کند.
رئیس مؤسسه مطالعات ایران و اوراسیا با تأکید بر اینکه شناخت دیگران امروز به بخشی از خودشناسی تبدیل شده است، اظهار کرد: شناخت محیط پیرامونی به درک بهتر واقعیت‌های مربوط به خودمان کمک می‌کند و از این منظر، ایران‌شناسی و دیگرشناسی می‌توانند در تقویت گفت‌وگو، حل‌وفصل مناقشات و کاهش هزینه‌های تصمیم‌گیری نقش داشته باشند.
سنایی ایران‌شناسی را یکی از مؤلفه‌های اصلی قدرت نرم کشور دانست و گفت: تاریخ و تمدن ایران، زبان فارسی و میراث ادبی شخصیت‌هایی چون حافظ و سعدی، سرمایه‌ای ارزشمند برای تعامل با ملت‌های جهان است؛ ظرفیتی که باید بیش از گذشته در سیاست خارجی و مناسبات بین‌المللی مورد توجه قرار گیرد.
وی در ادامه، روابط ایران و روسیه را از مهم‌ترین حوزه‌های سیاست خارجی کشور برشمرد و با اشاره به فراز و نشیب‌های تاریخی این روابط، بر تداوم پیوندهای علمی، فرهنگی و مردمی دو کشور و نقش ایران‌شناسان در تقویت شناخت متقابل تأکید کرد.
محمود جعفری‌دهقی، استاد گروه فرهنگ و زبان‌های باستانی دانشگاه تهران، با اشاره به ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی ایران، از سیاست کوروش هخامنشی، میراث تاریخی تخت جمشید، سازگاری ایرانیان با شرایط جغرافیایی و اقلیمی و غنای ادبیات و اسطوره‌های ایرانی به‌عنوان زمینه‌های مهم توجه پژوهشگران خارجی به ایران یاد کرد.
وی زبان و ادبیات فارسی و آثار شخصیت‌هایی همچون فردوسی، حافظ، سعدی و مولانا را از برجسته‌ترین جلوه‌های تمدن ایرانی دانست و گستردگی اسطوره‌های ایران و پیوند آنها با طبیعت، فرهنگ و زندگی اجتماعی را از دیگر زمینه‌های ارزشمند پژوهش‌های ایران‌شناسی برشمرد.
جعفری‌دهقی با اشاره به ویژگی‌های مطالعات روسی درباره ایران، همسایگی جغرافیایی و سابقه ارتباطات تاریخی دو کشور را از عوامل مؤثر در شکل‌گیری این سنت علمی دانست و کتاب سنایی را گامی ارزشمند در گردآوری و معرفی پژوهشگران و آثار این حوزه ارزیابی کرد.
وی همچنین جامعیت منابع، ارجاع‌دهی دقیق و نثر روان کتاب را از نقاط قوت آن برشمرد و پیشنهاد کرد در چاپ‌های بعدی، پژوهشگران بیشتری در حوزه‌های تاریخ، زبان‌شناسی، ادبیات و اسطوره‌شناسی معرفی شوند و نمایه‌ای جامع از اشخاص، مکان‌ها و موضوعات به کتاب افزوده شود.
محمدکاظم سجادپور، استاد دانشکده روابط بین‌الملل وزارت امور خارجه، با اشاره به پیوند دانشوری و دیپلماسی در شخصیت مهدی سنایی، این ترکیب را ظرفیتی کم‌یاب و مؤثر دانست که می‌تواند دانش دانشگاهی را با شناخت واقعیت‌های روابط بین‌الملل پیوند دهد.
وی کتاب را از نظر جامعیت موضوعی، رویکرد تاریخی و نگاه تحلیلی به تحولات شرق‌شناسی و ایران‌شناسی در روسیه، اثری ارزشمند توصیف کرد و توجه به روند تاریخی شکل‌گیری این مطالعات را از ویژگی‌های مهم آن دانست.
سجادپور در بخش دیگری از سخنان خود بر اهمیت «منفعت مطالعاتی ایران» تأکید کرد و گفت: چگونگی مطالعه و بازنمایی ایران در مراکز علمی و پژوهشی جهان بر شناخت عمومی و برداشت نخبگان و تصمیم‌گیران دیگر کشورها تأثیر می‌گذارد؛ بنابراین، شناخت پژوهشگران، مراکز و جریان‌های فعال در حوزه ایران‌شناسی، بخشی از توجه به منافع ملی است.
وی با تشبیه ایران‌شناسی به منظومه‌ای گسترده از مطالعات تاریخی، فرهنگی، زبانی و ادبی در کشورهای مختلف، بر ضرورت شناخت این مجموعه و گسترش ارتباطات علمی تأکید کرد.
این استاد روابط بین‌الملل همچنین با اشاره به تجربه‌های دوره جنگ سرد، بر اهمیت ارتباط مستقیم، گفت‌وگوی علمی و پرهیز از برداشت‌های قالبی درباره جوامع دیگر تأکید کرد و اقدام سنایی در تدوین این کتاب را گامی مؤثر در جهت شناخت بهتر ایران از محیط مطالعاتی پیرامون خود دانست.
در بخش پایانی این نشست، تفاهم‌نامه همکاری میان بنیاد ایران‌شناسی و مؤسسه مطالعات ایران و اوراسیا (ایراس) با حضور علی‌اکبر صالحی و مهدی سنایی به امضا رسید و از کتاب «شرق‌شناسی در روسیه: ایران‌شناسی و اسلام‌شناسی» رونمایی شد.
دبیری این نشست را مهرداد کریمی، مدیرکل همکاری‌های علمی و بین‌المللی بنیاد ایران‌شناسی، بر عهده داشت. در مجموع، سخنرانان بر اهمیت توسعه مطالعات ایران‌شناسی، شناخت علمی و مستند دیگر کشورها و بهره‌گیری از ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی ایران برای تقویت تعاملات بین‌المللی تأکید کردند.
نظر شما