به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در سنندج، سیدمحمدی حسینی، عضو هیئت علمی گروه علوم تربیتی دانشگاه کردستان، در نشست تخصصی «جامعهشناسی خواندن؛ خواندن، هویت و تجربه زیسته در جهان معاصر» در دهمین نمایشگاه بینالمللی کتاب کردستان، یکی از دغدغههای جدی امروز جامعه را فاصله گرفتن تدریجی از مطالعه و کمرنگ شدن نقش کتاب در زندگی روزمره دانست.
وی با بیان اینکه کتاب نباید صرفاً وسیلهای برای کسب موفقیت تحصیلی باشد، اظهار کرد: کتاب باید به بخشی از زندگی انسان تبدیل شود و بهعنوان «خوراک زندگی و خوراک مغز» در کنار سایر نیازهای روزمره انسان مورد توجه قرار گیرد.
حسینی ادامه داد: گاهی کتابخانهها و فضاهای مطالعه بیش از آنکه بهعنوان محیطی برای ارتباط مستمر با کتاب و اندیشه شناخته شوند، به محلی برای مطالعه کنکور و آماده شدن برای آزمونها تبدیل شدهاند؛ در حالی که فلسفه کتابخوانی بسیار فراتر از موفقیت در یک آزمون است و میتواند زمینهای برای اندیشیدن، رشد فردی و در نهایت توسعه اجتماعی فراهم کند.
برای ترویج کتابخوانی باید به لایههای عمیق فرهنگ توجه کرد
عضو هیئت علمی گروه علوم تربیتی دانشگاه کردستان با اشاره به مفهوم «کوه یخ فرهنگی»، توضیح داد: آنچه در فرهنگ یک جامعه دیده میشود، یعنی رفتارها و هنجارهای قابل مشاهده، تنها بخش کوچکی از واقعیت فرهنگی است و بخش عمده آن در لایههای عمیقتری مانند باورها، نگرشها و ارزشها قرار دارد.
وی افزود: اگر قرار است فرهنگ کتابخوانی در جامعه تقویت شود، نمیتوان تنها به رفتارهای ظاهری یا تبلیغ برای کتاب اکتفا کرد؛ بلکه باید از لایههای عمیق فرهنگی و نگرش جامعه نسبت به مطالعه آغاز کنیم.
حسینی با اشاره به فاصله میان نگرش و رفتار در حوزه مطالعه گفت: وقتی از خانوادهها درباره اهمیت کتاب و مطالعه سؤال میشود، بسیاری از آنها کتابخوانی را کاری مثبت و ارزشمند میدانند، اما در عمل ارتباط چندانی با کتاب ندارند. این فاصله میان آنچه افراد درباره مطالعه میاندیشند و آنچه در زندگی روزمره انجام میدهند، یکی از چالشهای اصلی در مسیر گسترش فرهنگ کتابخوانی است.
کتابخوانی با تبلیغ صرف نهادینه نمیشود
این استاد دانشگاه تأکید کرد که ترویج کتابخوانی تنها از مسیر تبلیغات و توصیههای مستقیم امکانپذیر نیست و خانواده، مدرسه، دانشگاه و نهادهای فرهنگی باید در این زمینه نقش الگو را ایفا کنند.
وی گفت: خانوادهها، معلمان، استادان دانشگاه و مسئولان فرهنگی اگر خودشان اهل مطالعه باشند، میتوانند تأثیر بیشتری بر نسل جدید بگذارند. وقتی کودک یا نوجوان مشاهده میکند که پدر و مادر، معلم یا استاد او برای پیدا کردن پاسخ یک پرسش به کتاب مراجعه میکند، بهتدریج کتاب را بهعنوان بخشی طبیعی از زندگی میپذیرد.
حسینی با تأکید بر ضرورت تبدیل مطالعه به یک رفتار روزمره افزود: نمیتوان از کودک و نوجوان انتظار داشت کتابخوان باشد، اما در محیط اطراف او کتاب جایگاه واقعی نداشته باشد. فرهنگ مطالعه زمانی شکل میگیرد که کتاب در خانواده، مدرسه و دانشگاه حضوری واقعی و مستمر داشته باشد.
هر خواننده کتاب خود را دارد
عضو هیئت علمی گروه علوم تربیتی دانشگاه کردستان در ادامه، بر ضرورت توجه به تفاوت نیازها و علایق مخاطبان تأکید کرد و گفت: هر خواننده کتاب خود را دارد و هر کتاب نیز خواننده مخصوص خود را پیدا میکند؛ بنابراین باید اجازه دهیم افراد بر اساس نیازها، علاقهها و تجربه زیسته خود مسیر ارتباطشان با کتاب را پیدا کنند.
وی افزود: نمیتوان برای همه افراد یک نسخه واحد برای کتابخوان شدن تجویز کرد. مهم این است که زمینهای فراهم شود تا هر فرد بتواند کتاب مناسب خود را پیدا کند و از طریق آن ارتباطی پایدار با مطالعه برقرار کند.
حسینی در پایان تأکید کرد: برای ساختن جامعهای کتابخوان، باید از خانواده، مدرسه و دانشگاه آغاز کنیم و مطالعه را از یک فعالیت مقطعی و صرفاً آموزشی به یک رفتار اجتماعی پایدار تبدیل کنیم.
او یادآور شد: کتاب وسیلهای تزئینی نیست؛ همانگونه که غذای جسم برای انسان ضرورت دارد، کتاب نیز باید بهعنوان غذای ذهن و اندیشه در زندگی انسان حضور داشته باشد.
نظر شما