به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، مجموعهای از نسخههای خطی قرون وسطایی که برای قرنها در قالب جلد دفترهای اداری پنهان مانده بودند، اطلاعات تازهای درباره تاریخ فرهنگی گرنزی در اختیار پژوهشگران قرار دادهاند.
آرشیویستها ۱۷ قطعه نادر از متون قرون وسطایی را شناسایی کردهاند که در گذشته بهعنوان صحافی اسناد و دفترهای اداری مورد استفاده مجدد قرار گرفته بودند. این قطعات، شواهدی از فرهنگ ادبیای را حفظ کردهاند که پیش از این تصور میشد در گذر تاریخ از میان رفته است.
«ویکی هارت»، آرشیویست جزیره، با ابراز خرسندی از این کشف گفت این قطعات توجه پژوهشگران داخل و خارج از جزیره را به خود جلب کردهاند. به گفته او، این یافتهها نخستین شواهد روشن از وجود یک فرهنگ ادبی قرون وسطایی در منطقه «بیلیویک» گرنزی را ارائه میکنند و نشان میدهند که قرنها پیش، کتابها در این جزیره خوانده، نسخهبرداری و میان خوانندگان دستبهدست میشدهاند.
برخی از این قطعات پیشتر برای آرشیویستها شناختهشده بودند، اما تعدادی دیگر بهتازگی در مجموعههای «آرشیو جزیره» و اسناد نگهداریشده در مخزن «گریفیِر» کشف شدهاند.
هارت این کشف را نمونهای قابلتوجه از «بازیافت» در دورههای تاریخی دانست و گفت استفاده مجدد از پوستهای نوشتهشده در گذشته، اکنون و پس از گذشت چند قرن، بخشهایی از تاریخ جزیره را حفظ کرده است که در غیر این صورت ممکن بود برای همیشه از میان بروند.
تا پیش از این، شواهد اندکی درباره وجود کتابخانه، فرهنگ مطالعه یا مجموعههای کتاب در گرنزیِ قرون وسطی در دست بود. با این حال، بررسی مجموعه جدید نشان میدهد که این جزیره در آن دوران از فرهنگی فعال در زمینه ادبیات برخوردار بوده و بسیاری از ساکنان آن به زبان فرانسوی مطالعه میکردهاند.
کشف این قطعات زمانی آغاز شد که «کالوم توستِوین-هال»، دستیار آرشیو، در حال بررسی نسخهای متعلق به قرن شانزدهم از «فهرست املاک گرنزی» مربوط به سال ۱۳۳۱ میلادی و دوره ادوارد سوم بود.
او در جریان این پژوهش به اشارهای درباره جلدی از جنس پوست حیوانی برخورد کرد که حاوی متنی لاتین بود و پیشتر از یک دفتر جدا شده بود. بررسی جلد نشان داد که این قطعه در اصل بخشی از یک نسخه خطی قرون وسطایی بوده که بعدها دوباره مورد استفاده قرار گرفته است.
توستِوین-هال میگوید مجموعه این قطعات، «نگاهی بیسابقه به گذشته قرون وسطایی گرنزی» ارائه میکند.
بیشتر این قطعات، نسخههایی از متونی هستند که نمونههای دیگری از آنها در انگلستان و فرانسه نیز باقی مانده است. یکی از مهمترین یافتهها، قطعهای از داستان گریزلدیس شعری نوشته «فیلیپ دو مزیر» در حدود سال ۱۳۹۵ میلادی است.
اگرچه نسخههایی از این اثر در نقاط مختلف اروپا وجود دارد، نمونه موجود در گرنزی تنها در یک نسخه خطی شناختهشده دیگر نیز باقی مانده است. پژوهشگران معتقدند این قطعه اطلاعات ارزشمندی درباره چگونگی نسخهبرداری از آثار ادبی و انتقال آنها میان نسلهای مختلف خوانندگان ارائه میدهد.
این پروژه با همکاری آرشیو جزیره و متخصصان نسخههای خطی از سراسر بریتانیا انجام شده است. «دیوید راندل» از مرکز مطالعات قرون وسطی و اوایل دوران مدرن دانشگاه کنت و «تامارا اتکین»، استاد تاریخ کتاب در دانشگاه آکسفورد، در شناسایی و بررسی این قطعات مشارکت داشتهاند.
اتکین با اشاره به کمبود اطلاعات درباره فرهنگ ادبی گرنزی در دوران پیشامدرن گفت که این کشفیات، تصویری که تاکنون از فرهنگ نسخههای خطی قرون وسطایی این جزیره وجود داشت را تغییر میدهد.
به گفته او، این یافتهها شواهد قطعی از وجود فرهنگ ادبی و متنی در گرنزی قرون وسطی ارائه میکنند و نشان میدهند که انواع مختلف کتابها، از آثار آموزشی و مذهبی گرفته تا آثار ادبی، در این جزیره در دسترس بودهاند.
«آرشیو جزیره» قرار است ۱۰ سپتامبر میزبان یک نشست تخصصی دانشگاهی درباره این کشفیات باشد. پژوهشگرانی از بریتانیا و فرانسه در این برنامه حضور خواهند داشت و علاوه بر جلسات بررسی نسخههای خطی، نشستی عمومی نیز برای معرفی جزئیات این کشف برگزار خواهد شد.
نظر شما