به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، نسل تازهای از ابزارهای هوش مصنوعی در حال تغییر شیوه تعامل مخاطبان با کتابهاست. این ابزارها کتابهای الکترونیکی و صوتی را به چتباتهای هوش مصنوعی متصل میکنند تا خوانندگان بتوانند بدون خروج از متن، درباره شخصیتها، پیشینه تاریخی، مفاهیم فلسفی یا روند داستان سؤال بپرسند.
«احمد کامل»، مدیرعامل سینای ایآی (Sinai.ai)، که پلتفرم این شرکت در مرحله آزمایشی قرار دارد، گفت: «کاربر با کتاب طوری تعامل میکند که گویی با موجودی زنده روبهرو است؛ تجربهای کاملاً متفاوت.»
در ماههای اخیر، استارتآپ فرانسوی مای اسمارت بوک سرویس مشابهی را راهاندازی کرده است. آمازون نیز قابلیت «از این کتاب بپرس» را برای کیندل و «یک سؤال بپرس» را برای آدیبل معرفی کرده است. شرکت الونلبز نیز قابلیت الونریدر ویس چت را رونمایی کرده که به گفته این شرکت، کتاب را به گفتوگویی دوطرفه با خواننده تبدیل میکند.
رشد این ابزارها همزمان نگرانیهایی درباره حق مؤلف ایجاد کرده است. سینای ایآی اعلام کرده تنها از کتابهای موجود در مالکیت عمومی یا آثاری استفاده میکند که مجوز نویسندگان، ناشران یا صاحبان حقوق آنها را دریافت کرده باشد.
در مقابل، آیچتبوک رویکرد متفاوتی در پیش گرفته است. این شرکت به جای استفاده از متن اصلی کتاب، ایدههای کلیدی آن را استخراج و با زبانی سادهتر ارائه میکند. «برایان یانگ»، بنیانگذار این شرکت، معتقد است این روش بهویژه برای دانشجویان کاربردی است و بسیاری از چالشهای مربوط به حق مؤلف را کاهش میدهد.
با این حال، همه پلتفرمها چنین سیاستی ندارند. سرویس مایریدر به کاربران اجازه میدهد کتابهای دارای حق نشر را بارگذاری و به ابزارهای هوش مصنوعی متصل کنند. همچنین جمینای نوتبوک گوگل و بوکورم ایآی نیز هنگام بارگذاری آثار، وضعیت حق نشر آنها را بررسی نمیکنند.
سینای ایآی اعلام کرده سامانهای با عنوان «حقوق هوش مصنوعی» طراحی کرده است که بر اساس آن، نویسندگان و ناشران در ازای استفاده چتباتها از آثارشان حقالزحمه دریافت میکنند. این شرکت همچنین از مذاکره با چهار ناشر از پنج ناشر بزرگ آمریکا، از جمله هاشت، پنگوئن رندوم هاوس، سایمون اند شوستر، هارپرکالینز و مکمیلان خبر داده است.
با این حال، همه از این فناوری استقبال نکردهاند. انجمن نویسندگان آمریکا در ماه دسامبر از قابلیت «از این کتاب بپرس» آمازون انتقاد کرد و گفت این سرویس بدون دریافت مجوز ارائه شده، درآمدی برای نویسندگان و ناشران ایجاد نمیکند و به صاحبان آثار نیز حق انتخاب نمیدهد. این انجمن هشدار داد که چنین رویهای میتواند «سابقهای خطرناک» در استفاده از آثار دارای حق نشر توسط ابزارهای هوش مصنوعی ایجاد کند.
نظر شما