به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) به نقل از روابط عمومی نشر بین‌الملل، مراسم رونمایی و بررسی کتاب «ماهی دور از آب» نوشته اختر بیجاد (رها)، همزمان با هفته دفاع مقدس در فرهنگسرای خاوران با همکاری نشر بین‌الملل برگزار شد. در این نشست، نویسنده و فرشته رضایت، کارشناس برنامه، درباره روایت زندگی یک جانباز شیمیایی و نقش خانواده در سال‌های پس از جنگ گفت‌وگو کردند.
کتاب «ماهی دور از آب» نوشته اختر بیجاد (رها) که از سوی نشر بین‌الملل منتشر شده، روایتی از زندگی مسعود انجمن‌شجاع، جانباز شیمیایی اهل کرمان است که در کتاب با نام «ناصر» شناخته می‌شود. این اثر از دوران کودکی او آغاز می‌شود و تا سال‌های پس از جنگ و مواجهه او و خانواده‌اش با پیامدهای جسمی و روحی مجروحیت ادامه پیدا می‌کند.
فرشته رضایت در این نشست با اشاره به محور اصلی کتاب گفت: جنگ‌ها با صدای گلوله و انفجار تمام می‌شوند، اما برخی جنگ‌ها در سکوت سنگین نفس‌هایی که به کپسول اکسیژن وابسته‌اند، سال‌ها ادامه پیدا می‌کنند. «ماهی دور از آب» روایت همین نبرد پنهان است؛ روایت جوانی که در ۱۶سالگی در عملیات والفجر ۸ با گازهای شیمیایی مواجه می‌شود و پس از پایان جنگ، با پیامدهای آن زندگی می‌کند.
او یکی از ویژگی‌های متمایز کتاب را نزدیک شدن به زندگی خصوصی شخصیت‌های دفاع مقدس دانست و افزود: در بسیاری از روایت‌های دفاع مقدس، قهرمانان از فاصله‌ای دور و در تصویری قدسی دیده می‌شوند، اما در این کتاب مخاطب وارد زندگی روزمره شخصیت‌ها می‌شود؛ خشم، درد، خستگی، اختلاف، صبوری و عشق را می‌بیند و در طول داستان شاهد شکل گرفتن یک قهرمان است.
رضایت با تأکید بر نقش فاطمه، همسر ناصر، ادامه داد: یکی از نقاط مهم کتاب، این است که داستان فقط درباره یک قهرمان نیست. فاطمه، مادر ناصر، خواهر او و دیگر زنان خانواده نیز در این روایت نقش دارند و هرکدام به شکلی با پیامدهای جنگ و زندگی با یک جانباز شیمیایی مواجه‌اند. به همین دلیل، کتاب تصویری از قهرمانی جمعی ارائه می‌دهد که در آن صبوری و ایستادگی خانواده نیز دیده می‌شود.
در ادامه این نشست، اختر بیجاد درباره شکل‌گیری «ماهی دور از آب» گفت: حدود ۱۵ سال است که در حوزه خاطره و روایت فعالیت می‌کنم. آشنایی با خانواده شهدا و جانبازان و به‌ویژه مواجهه با زندگی همسران آنان، باعث شد به روایت عاشقانه‌ها و زندگی خصوصی این خانواده‌ها توجه کنم. به نظرم بخش مهمی از آنچه در سال‌های جنگ و پس از آن اتفاق افتاده، از نیروی عشق، علاقه و همراهی یک مادر یا همسر سرچشمه گرفته است.
او درباره انتخاب عنوان کتاب توضیح داد: «ماهی دور از آب» از تصویری می‌آید که درباره وضعیت مسعود شکل گرفته بود؛ انسانی که بعد از مجروحیت شیمیایی، گویی از محیط طبیعی زندگی خود جدا شده و برای ادامه حیات باید مدام برای نفس کشیدن تلاش کند. این عنوان برای من استعاره‌ای از وضعیت او و خانواده‌اش بود.
بیجاد همچنین درباره شیوه روایت کتاب گفت: تلاش کردم روایت بر اساس خاطرات و مستندات موجود پیش برود و از خیال‌پردازی فاصله بگیرد. در عین حال، به دلیل محدودیت‌های انتشار و حجم کتاب، ناچار بودم از میان خاطرات، بخش‌هایی را انتخاب کنم که در شناخت شخصیت‌ها و فضای زندگی آنها نقش بیشتری دارند.
در بخش دیگری از نشست، حاضران درباره نقش زنان در روایت‌های دفاع مقدس سخن گفتند و تأکید کردند که آثار جنگ تنها به میدان نبرد محدود نمی‌شوند. زندگی همسران و مادران جانبازان و شهدا، بخش مهمی از تاریخ اجتماعی جنگ را تشکیل می‌دهد؛ به‌ویژه در مواردی که آثار مجروحیت سال‌ها پس از پایان جنگ ادامه داشته است.
یکی از حاضران نیز با اشاره به تجربه شخصی خود از مطالعه کتاب گفت که روایت «ماهی دور از آب» به دلیل فاصله گرفتن از تصویر کلیشه‌ای قهرمانان و پرداختن به جزئیات زندگی روزمره، امکان همذات‌پنداری بیشتری برای مخاطب ایجاد می‌کند. همچنین استفاده از واژه‌ها و تعبیرهای بومی در متن کتاب از دیگر موضوعاتی بود که در این نشست مورد توجه قرار گرفت.
در پایان، بیجاد با اشاره به ضرورت ثبت زندگی جانبازان و قهرمانان کمتر شناخته‌شده در شهرستان‌ها گفت: بسیاری از این شخصیت‌ها سال‌ها رنج و مجاهدت کرده‌اند، اما روایت زندگی‌شان کمتر ثبت شده است. امیدوارم شرایطی فراهم شود که بتوانیم داستان زندگی این قهرمانان واقعی را بیشتر بنویسیم و نسل جوان نیز با آنها آشنا شود.
کتاب «ماهی دور از آب» نوشته اختر بیجاد (رها) از سوی نشر بین‌الملل منتشر شده است.
نظر شما