سرویس ادبیات خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) – سمینار «گروه زبان و ادبیات فارسی در ۱۰۵ سالگی: دستاوردها و چشماندازها» با حضور جلیل رحیمی جهانآبادی، سفیر جمهوری اسلامی ایران در بنگلادش، بهعنوان مهمان ویژه در دانشگاه داکا برگزار شد.
سفیر ایران در سخنرانی خود با اشاره به جایگاه رفیع زبان فارسی، اظهار داشت که این زبان نهتنها وسیلهای برای ارتباط با ۲۰۰ میلیون فارسیزبان در ایران، افغانستان و تاجیکستان است، بلکه دریچهای به ۵۰۰۰ سال تجربهی بشری در حوزههای حکومت، اخلاق، فرهنگ و تمدن به شمار میرود. او در این زمینه گفت: «زبان فارسی، پیشینهای ۵۰۰۰ ساله از سیر تمدن بشری را در خود دارد. به عبارت دیگر، این زبان، ۵۰۰۰ سال تجربه در نظامهای حکومتی، ۵۰۰۰ سال تجربه در اخلاقیات، و ۵۰۰۰ سال تجربه در تمدن، فرهنگ، ادبیات، شادیها و غمهای بشری را حمل میکند.»
وی با بیان نمونههای تاریخی، تأکید کرد: «سازمان ملل متحد حدود ۷۰ سال پیش از حقوق بشر سخن گفت، در حالی که کوروش کبیر ایران ۳۰۰۰ سال پیش منشور حقوق بشر را صادر کرده بود. همچنین در تخت جمشید، حقوق کارگران قرنها پیش از تشکیل سازمان بینالمللی کار (ILO) تضمین شده بود و تاریخ ایران نشاندهندهی جایگاه والای زنان و حتی فرمانروایی شهبانوها در اعصار کهن است.»
رحیمی جهانآبادی فارسی را زبان حقوق بشر، حقوق کارگران، زنان، دموکراسی و عدالت خواند و افزود: «این زبان، بخشی از هویت تاریخی شبهقاره است؛ چراکه نیاکان بنگالیها نیز روزگاری به فارسی سخن میگفتند و مذهب حنفی که ریشه در ایران دارد، همچنان در این منطقه رواج گستردهای دارد.»
او در ادامه افزود: «از دروازۀ یادگیری زبان فارسی، به دنیای تاریخ بشر، تجربۀ ناپیدای پایانناپذیر انسانی، اخلاقیات بیکران، عرفان و الهیات قدم میگذارید. فراگیری زبان فارسی برای بنگلادش و شبهقاره بسیار ضروری است. زبان صرفاً وسیلۀ ارتباط نیست؛ زبان، رسانهای است که هویت، فرهنگ، اندیشهها، آگاهی و غنای تأملی یک ملت از طریق آن بیان میشود.»
وی در ادامه با ستایش از فردوسی بهعنوان حافظ زبان فارسی، بر لزوم حفظ زبان و هویت ملی برای ساختن آیندهای روشن تأکید کرد و خطاب به حاضران گفت: «با آموختن فارسی، گذشتهی خود را زنده کنید، تمدن بشری را بسازید و اندیشههای ژرف این زبان را در خود پرورش دهید.»
برنامههای همکاری ایران و دانشگاه داکا
سفیر جمهوری اسلامی ایران در حاشیهی این سمینار، از تصویب و اجرای چهار اقدام مهم در همکاری با گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه داکا خبر داد که عبارتاند از:
۱. ارتقای پژوهش و کتابخانهی آنلاین با همکاری وزارت آموزش و پرورش ایران برای دسترسی بهتر به منابع فارسی.
۲. برگزاری اردوهای علمی و آموزشی برای دانشجویان، استادان و پژوهشگران این گروه به ایران.
۳. ارائهی دورههای آموزشی برای استادان زن و مرد گروههای فارسی در دانشگاههای داکا، راجشاهی و چیتاگونگ.
۴. برنامههای هفتگی فرهنگی با محوریت سینما، فرهنگ و ادبیات ایران.
این همکاریها گامی مؤثر در جهت گسترش زبان و ادبیات فارسی در بنگلادش و تقویت پیوندهای فرهنگی دیرینه میان دو کشور ارزیابی میشود.
گفتنی است گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه داکا، یکی از قدیمیترین گروههای آموزشی این دانشگاه است که همزمان با تأسیس دانشگاه در سال ۱۹۲۱ میلادی (۱۳۰۰ شمسی) راهاندازی شد. دانشگاه داکا بهعنوان قدیمیترین و بزرگترین دانشگاه بنگلادش و یکی از معتبرترین مؤسسات آموزش عالی در شبهقارهی هند، فعالیت خود را با سه دانشکدهی هنر، علوم و حقوق و ۱۲ گروه آموزشی آغاز کرد که گروه «فارسی و اردو» یکی از هشت گروه نخستین دانشکدهی هنر به شمار میرفت.
این دانشگاه در زمینی به وسعت حدود ۶۰۰ هکتار در منطقهی رامنای شهر داکا تأسیس شد و در تاریخ ۱ ژوئیه ۱۹۲۱ (۱۰ تیر ۱۳۰۰) با ۶۰ استاد، ۸۴۷ دانشجو و سه سالن مسکونی فعالیت خود را آغاز کرد. گروه فارسی و اردو در سال ۲۰۰۶ به دو گروه مستقل «زبان و ادبیات فارسی» و «زبان و ادبیات اردو» تفکیک شد و از آن زمان تاکنون، گروه فارسی بهعنوان یکی از مراکز اصلی مطالعات ایرانشناسی و زبان فارسی در بنگلادش به فعالیت خود ادامه داده است.
پیشینهی زبان فارسی در شبهقاره، از جمله بنگلادش، به قرنها پیش بازمیگردد و فارسی برای مدتها زبان رسمی و فرهنگی این منطقه بود. دانشگاه داکا تا زمان تقسیم بنگال در سال ۱۹۴۷، جایگاه منحصربهفردی در میان مؤسسات آموزش عالی آسیا داشت و پس از جنگ آزادیبخش بنگلادش، با وجود خسارات سنگین جانی و مالی، بار دیگر به دوران اوج خود بازگشت.
سمینار «گروه زبان و ادبیات فارسی در ۱۰۵ سالگی: دستاوردها و چشماندازها» روز پنجشنبه، ۲ ژوئیه ۲۰۲۶ (۱۱ تیرماه ۱۴۰۵) ساعت ۱۰ صبح در سالن «آر سی مجمعدار علوم انسانی» دانشگاه داکا برگزار شد. در این مراسم، جلیل رحیمی جهانآبادی، سفیر جمهوری اسلامی ایران در بنگلادش، بهعنوان مهمان ویژه، و پروفسور دکتر محمد ابوالکلام سرکار، رئیس دانشکده علوم انسانی، و مهدی مولایی آرانی، رایزن فرهنگی سفارت ایران در داکا، بهعنوان مهمانان ویژه حضور داشتند. ریاست این برنامه را دکتر محمد ممیت الرشید، رئیس گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه داکا، بر عهده داشت و پروفسور دکتر عبدالصبور خان، برگزارکنندهی کمیتهی سازماندهی، میزبان این رویداد بود.
نظر شما