سرویس فرهنگ و نشر خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، عبدالحسین آذرنگ، در کتاب «نشر کتاب و تمدن» درباره مفهوم «نهاد/نهادهای اطلاعرسانی» آورده است:
«موسسه انتشاراتی که مراحل ویرایش و آمادهساطی را خود و درون تشکیلات خود انجام دهد، دستکم به مجموعهای از منابع مرجع و پایه نیاز دارد. در جریان تولید فرهنگی، نظارتها، بررسیها، کنترل دادهها، آمارها، نقلقوها، گاه مراجعه به منابع بسیار یا استفاده از شبکه اینترنت ضرورت دارد. در موسسههای بزرگ و تخصصی نشر که انواع کتابهای عمومی و تخصصی تولید و طرحهای انتشاراتی بزرگی به اجرا گذاره میشود، به حجم عظیمی از اطلاعات، تصاویر و اشکال بیشمار و منابع فراوانی نیاز هست.
در این گونه موسسهها، کتابخانههای تخصصی مجهز و بزرگ، آرشیوهای فنی _ هنری، بانکهای اطلاعاتی، پایگاههای دسترسی به شبکههای اطلاعرسانی و مانند آنها تشکیل میشود و از این رو نهاد و فعالیت اطلاعرسانی در آنها گسترده است. مجموعههای اطلاعاتی تخصصی برخی از ناشران بزرگ در نوع و در حوزه خود، بیمانند یا کممانند است. مدیران و متخصصانی که در این نهادها مسئولیت به عهده دارند، به مسائل فنی نشر هم آگاهاند. بهترین انتخاب این است که ویراستار متخصص در مسائل اطلاعرسانی در راس این نهاد قرار گیرد.
وظیفه اطلاعرسانی در موسسه نشر به نکاتی که گفتیم محدود نمیشود. در موسسههای بزرگ و فعال، فعالیتهای زیر در زمره وظایف نهاد اطلاعرسانی نشر است:
_ تتشکیل دادن آرشیو از انتشارات خود موسسه
_ دنبال کردن فعالیتهای خود موسسه نشر و سایر موسسههای همکار، رقیب و مشابه در کشور و در سطح جهان، از طریق مطبوعات و رسانهها
_ گردآوری اطلاعات بازارشناسی، بازاریابی و صادرات و واردات کتاب
_ دنبال کردن منظم خبرهای مربوط به کتاب، نمایشگاههای محلی، ملی، بینالمللی و سایر مناسبها
_ گردآوردن و روزآمد کردن اطلاعات مربوط به پدیدآورندگان
_ تشکیل دادن و روزآم کردن بایگانیهای اطلاعاتی موضوعی و تخصصی، به ویژه در زمینههایی که بر اقتصاد و بازار نشر تاثیر میگذارد
_ انتشار گزارشهای داخلی یا احیانا خارج از موسسه، درباره اطلاعات و اخبار جاری (آگاهیرسانی جاری)
_ برقراری و گسترش تماس و ارتباط با سایر نهادها و شبکههای اطلاعرسانی سودمند
پس از انقلاب اطلاعاتی- ارتباطی و تشکیل شبکههای جهانی اطلاعرسانی، بسیاری از ناشران موفق شدهاند در زمینههای تخصصی یا مورد علاقهٔ خود، مجموعههای اطلاعاتی عظیمی را تشکیل دهند و از این مجموعهها در تولید کتاب استفاده کنند. در حقیقت این گونه ناشران به نوعی به سرچشمههای تولید اطلاعات و به مرکز بازآرایی اطلاعات تبدیل شدهاند. ناشران اثرآفرین، بیش از دیگران به فرایافتههای اطلاعاتی متکی هستند. نهاد اطلاعرسانی در نشر، اگر به گونهٔ متناسب رشد کند، میتواند مسیر فعالیتهای انتشاراتی را تغییر دهد. نهاد اطلاعرسانی در این وضعیت، نهادی است کنشگر، نه کنشپذیر؛ نهادی که هدایتگر اطلاعات در حوزهٔ نشر است.
نهاد اطلاعرسانی نشر در ایران، تا حدودی در روزنامههای بزرگ سنت و تجربه دارد، اما در موسسههای انتشاراتی این نهاد فعال و متخصص نیست، زیرا مقیاس فعالیت نشر در ایران، مانند سایر کشورهای در حال توسعه، محدود است. هر آینه فعالیت موسسه نشر در مقایس وسیع آغاز شود، اطلاعخواهی، اطلاعجویی و اطلاعیابی در نشر به نیازی واقعی تبدیل میشود و نهاد اطلاعرسانی مناسب خود را تشکیل میدهد و مجهز میسازد. در عین حال رابطه میان نشر و اطلاعرسانی از مباحثی است که میدان فراخی برای پژوهشهای تازه، بدیع و ابتکاری دارد.
نظر شما