به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) به نقل از نوروساینس، پژوهشگران دانشگاه توکیو در نخستین مطالعه عصبشناختی که به مقایسه مستقیم مطالعه روی کاغذ و نمایشگرهای دیجیتال پرداخته است، شواهدی ارائه کردهاند که نشان میدهد کتابهای چاپی میتوانند درک و یکپارچهسازی روایتها را برای مغز آسانتر کنند.
در این پژوهش، شرکتکنندگان نیمه نخست یک داستان مانگا را یا به صورت چاپی و یا از طریق تبلت مطالعه کردند. سپس در مرحله بعد، در حالی که درون دستگاه تصویربرداری تشدید مغناطیسی عملکردی (fMRI) قرار داشتند، نیمه دوم همان داستان را با استفاده از عینکهای نمایشگر ال سی دی خواندند و به مجموعهای از پرسشهای مرتبط با روایت پاسخ دادند.
اگرچه هر دو گروه توانستند به پرسشها پاسخ صحیح دهند، اما افرادی که بخش نخست داستان را روی تبلت مطالعه کرده بودند، برای پاسخگویی به سوالات پیچیدهای که مستلزم ترکیب اطلاعات دو بخش داستان بود، زمان بیشتری صرف کردند.
بررسی تصاویر اسکن مغزی نیز تفاوتهای معناداری در الگوی فعالیت مغزی دو گروه نشان داد. افرادی که مطالعه را با نسخه چاپی آغاز کرده بودند، هنگام خواندن بخش دوم داستان، فعالیت کمتری در نواحی پیشانی مغز مرتبط با پردازش زبان، درک روایت و یکپارچهسازی اطلاعات از خود نشان دادند. به اعتقاد پژوهشگران، این یافته بیانگر آن است که مطالعه روی کاغذ به مغز امکان میدهد ساختار و جریان روایت را با صرف منابع شناختی کمتری سازماندهی کند.
سرپرست این پژوهش، Kuniyoshi Sakai، اعلام کرد که این مطالعه نخستین شواهد عصبشناختی مستقیمی را ارائه میدهد که تفاوت میان خواندن از روی کاغذ و مطالعه از طریق نمایشگرهای دیجیتال را در سطح فعالیت مغزی نشان میدهد.
به گفته وی، یکی از دلایل احتمالی این برتری، وجود نشانههای فضایی و لمسی ثابت در کتابهای چاپی است. موقعیت صفحات، حس فیزیکی ورق زدن و درک ملموس از پیشرفت در متن، اطلاعاتی را در اختیار مغز قرار میدهد که به سازماندهی بهتر محتوا و بازیابی موثرتر آن کمک میکند؛ مزیتی که در بسیاری از ابزارهای دیجیتال وجود ندارد.
پژوهشگران همچنین تاکید کردند که اگرچه این آزمایش با استفاده از مانگا انجام شده است، اما نتایج آن احتمالا به سایر قالبهای روایی از جمله رمانها و متون داستانی نیز قابل تعمیم است، زیرا سازوکارهای شناختی مرتبط با دنبال کردن روایت و ارتباط میان رویدادها در همه این قالبها مشابه هستند.
این گروه تحقیقاتی در ادامه قصد دارد با استفاده از روشهای مشابه، تفاوتهای شناختی میان نوشتن با دست و تایپ کردن را نیز مورد بررسی قرار دهد تا نقش ابزارهای فیزیکی و دیجیتال در فرایندهای یادگیری و تفکر روشنتر شود.
نکات کلیدی پژوهش:
* مطالعه روی کاغذ موجب پاسخگویی سریعتر به سوالات پیچیده مرتبط با روایت شد.
* خوانندگان نسخه چاپی در نواحی مرتبط با پردازش زبان و روایت، فعالیت مغزی کمتری نشان دادند.
* نشانههای فضایی و لمسی کتابهای چاپی احتمالا به سازماندهی بهتر اطلاعات در مغز کمک میکنند.
* یافتهها از مزیت بالقوه مطالعه چاپی در درک عمیق و پردازش روایتهای پیچیده حکایت دارد.
* نتایج این پژوهش میتواند در حوزههای آموزش، طراحی ابزارهای مطالعه دیجیتال و مطالعات شناختی مورد توجه قرار گیرد.
نظر شما